FLASH
Shkruar nga Pamfleti
"Deutsche Welle" artikull për 'Revolucionin Flamingo': Pse qytetarët u ngritën kundër Ramës?
Çdo mbrëmje në orën 19:00, protestuesit kthehen në të njëjtin shesh në kryeqytetin shqiptar, Tiranë, me të njëjtat simbole dhe me të njëjtat kërkesa.
Më shumë se tre javë protesta të pandërprera të përditshme e kanë shndërruar "Revolucionin e Flamingove" në lëvizjen më të madhe qytetare të protestës në Shqipëri që nga rënia e komunizmit.
Gjithçka nisi kur një projekt luksoz turistik i miratuar nga qeveria në Zvërnec, një zonë e mbrojtur bregdetare në jug të Shqipërisë, shkaktoi protesta që shpejt u shndërruan në një lëvizje më të gjerë politike.
Fillimisht të nxitura nga shqetësimet mjedisore, protestat janë zgjeruar duke përfshirë kërkesa më të gjera, mes tyre edhe dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.
Rama e hedh poshtë idenë se trazirat mund të shpjegohen vetëm me pakënaqësi të politikës së brendshme. Në vend të kësaj, ai argumenton se protestat po zhvillohen në kuadër të asaj që ai e përshkruan si një "luftë hibride", e nxitur nga ndikime të jashtme dhe manipulimi dixhital.
Resorti luksoz i Kushner
Për Ramën, polemika mori vëmendje ndërkombëtare vetëm pasi u lidh me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, i cili planifikon të ndërtojë një projekt luksoz turistik në Zvërnec.
"Bota nuk u zgjua për fatin e Nartës, por për emrin e Jared Kushner," tha Rama në mbledhjen e grupit parlamentar të Partisë Socialiste më 20 qershor.
Kryeministri argumenton se ajo që ai e quajti "cikloni dixhital" ka bërë të mundur që protestat të amplifikohen nga një gamë e gjerë aktorësh të jashtëm, përfshirë kundërshtarët e Donald Trump, grupe anti-izraelite dhe ata që ai i quan "mercenarë dixhitalë" të sponsorizuar nga shtetet.
"Janë identifikuar aktorë të sponsorizuar nga shtetet, përfshirë edhe nga Irani," tha ai.
Jehonë e së kaluarës komuniste të Shqipërisë
Jonila Godole, studiuese e komunikimit politik dhe kujtesës kolektive në Universitetin e Tiranës, argumenton se interpretimi i protestave nga Rama pasqyron një strategji të njohur komunikimi: zhvendosjen e fokusit nga kërkesat e protestuesve te forcat që pretendohet se qëndrojnë pas tyre.
"Kur një protestë qytetare paraqitet si iraniane, anti-izraelite ose e nxitur nga kundërshtarët e Trump, vëmendja largohet nga ajo që kërkojnë protestuesit. Debati kalon te autorët e pretenduar të protestës — armiku i jashtëm," tha ajo për DW.
Godole sheh gjithashtu jehonë të së kaluarës komuniste të Shqipërisë në retorikën e Ramës. Gjatë periudhës komuniste në Shqipëri, mospajtimi politik paraqitej rregullisht si vepër e forcave të huaja armiqësore.
Ajo argumenton se gjuha e armiqve të jashtëm vazhdon të rishfaqet sa herë që pushteti përballet me presion të vazhdueshëm të brendshëm.
"Frika ishte kapitali politik i regjimit komunist. Ajo e mbante shoqërinë nën kontroll dhe përqendronte pushtetin rreth udhëheqësit. Sot, ajo gjuhë nuk funksionon më në të njëjtën mënyrë. Të rinjtë nuk e njohin më atë kod politik. Ata e refuzojnë", tha ajo.
A mund t'i shpjegojnë algoritmet protestat?
Akademiku dhe teoricieni i komunikimit Artan Fuga argumenton se atribuimi i protestave algoritmeve rrezikon të ngatërrojë mjetin me shkakun.
Platformat dixhitale mund të përshpejtojnë qarkullimin e informacionit, thotë ai, por ato nuk mund të shpjegojnë pse qytetarët zgjedhin të dalin në rrugë.
"Algoritmi është pjesë e mjedisit të komunikimit. Ai mund të përshpejtojë qarkullimin e mesazheve, të amplifikojë emocionet dhe të rrisë dukshmërinë. Por nuk është shkaku i pakënaqësisë shoqërore. Teknologjia mund të ndikojë në mënyrën se si përhapet një protestë, por nuk krijon arsyet e protestës. Të ngatërrosh algoritmet me pakënaqësinë shoqërore do të thotë të ngatërrosh kanalin me burimin", tha ai për DW.
Tensioni është grumbulluar prej vitesh
Për shumë vëzhgues, pika e kthesës nuk ndodhi në internet, por në plazhin e Zvërnecit më 30 maj.
Përpara kamerave të telefonave celularë dhe në prani të efektivëve të policisë, një protestues u tërhoq zvarrë mbi rërë nga rojet private të sigurisë. Pamjet u përhapën me shpejtësi në rrjetet sociale, duke e shndërruar atë që kishte nisur si një protestë mjedisore në një debat më të gjerë kombëtar mbi pushtetin, përgjegjshmërinë dhe sundimin e ligjit.
Artan Fuga argumenton se pamjet patën jehonë sepse pasqyruan tensione që ishin grumbulluar në shoqërinë shqiptare prej vitesh.
"Ishte një moment tronditës për publikun shqiptar. Ajo skenë ekspozoi marrëdhënien mes qytetarëve dhe shtetit, mes individit dhe të drejtave të tij, si dhe përplasjen mes interesave private dhe së mirës publike", tha ai.
Më shumë se një protestë mjedisore
Politologu Blendi Kajsiu argumenton se protestat zbulojnë një krizë shumë më të thellë sesa një mosmarrëveshje për mbrojtjen e mjedisit.
Sipas tij, ajo që i bashkon protestuesit nuk është një ideologji e përbashkët, por refuzimi i përbashkët i modelit politik të Shqipërisë.
"Po dëshmojmë një krizë të thellë të modelit demokratik të Shqipërisë. Ajo që i bashkon këta protestues nuk është më ideologjia, por bindja se sistemi politik i vendit nuk i përfaqëson më," tha ai për DW.
Kajsiu argumenton se protestuesit po përpiqen të rimarrin hapësirën publike nga ajo që ata e shohin si kapje graduale të saj nga interesa të ngushta politike dhe private.
"Rrethimi i ngritur në Zvërnec u bë një shfaqje fizike e asaj që shumë qytetarë mendojnë se i ka ndodhur zyrës së kryeministrit, parlamentit dhe partive politike: ato janë rrethuar nga 'pronarët' e tyre", tha ai.
Përtej Shqipërisë
Debati ka mbërritur tashmë edhe në Bashkimin Evropian.
Në rezolutën e saj më të fundit për progresin e Shqipërisë, Parlamenti Evropian shprehu "shqetësim serioz" për zhvillimet në zonën e mbrojtur Vjosa-Nartë dhe kërkoi një moratorium të menjëhershëm për lejet e reja dhe ndërtimet në zonat e mbrojtura.
Rezoluta argumenton se mbrojtja e mjedisit dhe sundimi i ligjit mbeten pjesë e angazhimeve të Shqipërisë në procesin e anëtarësimit në BE.
Jonila Godole beson se rezoluta e Parlamentit Evropian tregon se institucionet evropiane kanë pranuar dimensionin mjedisor dhe atë të sundimit të ligjit në këtë mosmarrëveshje.
Megjithatë, ajo argumenton se paraqitja e protestave përmes gjuhës së kërcënimeve hibride dhe ndërhyrjeve të huaja rrezikon ta zhvendosë vëmendjen ndërkombëtare nga kërkesat demokratike të protestuesve drejt çështjeve të sigurisë dhe stabilitetit.
"Për vite me radhë, Evropa ka bërë thirrje për një shoqëri civile më të fortë, në mënyrë që të forcohet demokracia. Sot, Shqipëria ka një shoqëri civile të fortë që është mobilizuar në një shkallë të paprecedentë, megjithatë ka pasur pak reagim ndërkombëtar në mbështetje të këtij mobilizimi. Pyetja është nëse shoqëria civile mirëpritet vetëm kur është e dobët dhe jo kur bëhet një aktor i vërtetë politik", shprehet ajo /Përshtatur nga "Deutsche Welle"
Lini një Përgjigje