FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Until the day when Xhevdet Mustafa's group landed in Divjaka, the beach policeman, Sokrat Biti, had lived a quiet life. Even pleasant, compared to that of other peers, to whom the frog fell in the fields of the agricultural cooperative. His father, an old fisherman, had managed, because of his profession, to have strong friends, even the head of the list was himself, Kadri Hazbiu, a trusted man of power and a powerful minister at that time. For these reasons, it was easy for him to join the ranks of the police, even though he did not have the relevant higher education. So, for 25-year-old Sokrat Biti, even the black day of September 25, 1982, had started with a good outlook, like all the others. Tour the sea by boat to monitor the beachgoers,
"I was afraid that they would kill me, that's why I didn't try to report." Sokrat Biti, the policeman who was taken hostage by Xhevdet Mustafa, on September 25, 1982 in Divjaka, after the destruction of the group, the murder of two of the members and the arrest of the third, taken as a defendant for abuse of duty, felt himself to be the leader protagonist of an absurd theater, in the investigation offices of Tirana. Because according to the logic of the time, he should have fought the men armed to the teeth, even though he was unarmed, even though he was wearing a bathing suit, even though a man, a deputy chief of police, had died at his feet , shot by the group, even though he was the most dangerous of them, had him in his sights and had made it clear that death awaited him if he made the slightest sign of disobedience!
So, according to the rules that were transmitted to the people at that time, a citizen, moreover a member of the police force, had to put the general interest over the personal one at all times. Thus, the policeman taken hostage by Xhevdet Mustafa's group, according to this logic, at least when they arrived in Rrogozhina, when they found themselves among people, or even in the vicinity of a traffic policeman, should have announced the presence of the armed group, or gang, as it was epitheted at that time. An action that would certainly cost him his life. But the "poor" policeman had been so scared that in no case in his mind, either the communist ideology of the time, or adventurism, had managed to defeat the feelings that try to preserve life.
However, the investigation is doing its job, which is clearly read through the content of the documents we are publishing. The policeman Sokrat Biti, who was taken hostage by Xhevdet Mustafa, at first does not accept the accusation against him, but after a few days he changes his mind. Xhevdet Mustafa's gang intended to go to Tirana to kill Enver Hoxha, and he, an insignificant policeman from one end of the Republic, had helped them by showing them the way to the Rrogozhina train station. It is enough for the terrorized policeman to accept and declare precisely: "...I understand that as an employee of the Internal Affairs bodies I should have fought with them, sacrificing my life as well... I admit that I acted contrary to the fulfillment of the rule of duty, not only as a citizen, but rather as a policeman..."
Of course, the demand of that time for such a conception and further for such an attitude cannot be understood by those who did not live at the time of, or did not have the opportunity to become familiar with, the rules of communism. Since, in modern times, almost throughout the civilized world, a hostage is never required to perform heroic deeds that could cost him his life.
In the transcript of the authentic documents that we are publishing, there are other details that are made public for the first time, such as the fact that Xhevdet Mustafa had accurate information about Enver Hoxha's illness and others. Information that at that time was not available to almost all the people who lived within the borders of the so-called People's Socialist Republic of Albania.
Dokumenti arkivor me proces-verbalin e marrjes në pyetje të policit Sokrat Biti, nga Dilaver Bengasi, në hetuesinë e Tiranës
Proces-verbal
Tiranë, më 1.10.1982
Unë, Dilaver Bengasi, mora në pyetje si të pandehur Sokrat M. Biti, i datëlindjes 1957, me arsim të mesëm, me detyrë polic i DBB (Degës së Punëve të Brendshme) Lushnjë, beqar, i padënuar, lindur e banues në Divjakë të Lushnjës.
Pyetje: I pandehuri Sokrat Biti akuzohesh për shpërdorim të detyrës, duke sjellë për pasojë vrasjen e disa personave nga ana e bandës së armatosur; krijimin e kushteve të saj, për të kaluar deri në Rrogozhinë dhe për të mbërritur në Tiranë, për të kryer akte terroriste kundër Udhëheqjes së Partisë dhe të shtetit, duke cenuar kështu interesat e larta të mbrojtjes së atdheut, të mbrojtjes së interesave të tua personale. Fol rreth akuzës.
Përgjigje: Nuk e pranoj akuzën që më bëhet. Në lidhje me të kam për të thënë: Kur unë isha me Remzi Brixhin, zv/shefin e Policisë së Lushnjës, duke peshkuar në kanalin e Dajlanit, gjatë kohës që po prisnim shokët tanë, Sazan Guri dhe punëtorin e policisë Engjëll Agalliun, ata u vonuan, pasi zbritën në breg dhe për këtë edhe neve u afruam në breg dhe zbritëm. Në thellësi pamë dy veta dhe një rreth 100 metër mbas tyre, që po vinin drejt nesh dhe dy të parët na e bënë me dorë.
Neve zbritëm dhe kur iu afruam njëri-tjetrit, njëri prej tyre tha të dorëzoheshim dhe nxori automatikun para. Remziu futi dorën në brez, për të nxjerrë pistoletën, por ai më i riu, papritur shtiu me breshëri automatiku pa zë dhe Remziu ra i vdekur përtokë. Unë menjëherë u ula në gjunjë, duke vënë duart në kokë dhe thashë: “Aman mos më vrisni, se unë fshatar punëtor jam”, dhe ai më i riu tha: “Hip në barkë dhe na nxirr nga ky vend, në drejtim të atij hoteli”, në fakt ishte kampi i punëtorëve.
Pyetje: Po ti i pandehur, si polic që je, përse nuk u përgatite të shtije me pistoletë, kundër personave që vranë Remzi Brixhin?
Përgjigje: Unë në të vërtetë isha në shërbim për ruajtjen e rendit nga veprimtaria armiqësore dhe keqbërës në plazhin e Divjakës dhe aty e kisha vendin e shërbimit. Si rregull, unë gjatë detyrës, duhet të rri i veshur me rrobat e policit dhe me pistoletën në brez, por në rastin konkret, meqenëse zv/shefi i policisë, Remziu, më tha të merrnin barkën dhe të shkonim në Dajlan, pa më thënë qëllimin, unë pranova të shkoja me atë dhe dy të tjerët.
Kur vajtëm në Dajlan, shkuam në restorant, ku hëngrëm drekë, po për të pirë nuk pimë dhe më vonë edhe peshkuam. Meqenëse vendosa për të shkuar në Dajlan, unë u zhvesha nga rrobat ushtarake që kisha, duke i lënë në dhomën time, së bashku me pistoletën dhe kështu, kur unë u ndodha para personave që vranë Remziun, nuk kisha pistoletë, për ta përdorur kundër tyre. Unë për detyrë kisha ruajtjen e rendit me uniformë ushtarake dhe i armatosur, por meqenëse zv/shefi i Policisë, më tha të shkoja me të në Dajlan, u zhvesha duke lënë edhe pistoletën, me qëllim që të ndihmoja edhe varkëtarin Sazan Zeka.
Pyetje: Përse pranove të nxjerrësh nga vendi i panjohur për kriminelët, të tre ata persona dhe u tregove rrugën?
Përgjigje: Unë e mora me mend se ata ishin diversantë dhe pranova t’i kaloj në vendin ku deshën ata, sepse ai më i riu më tha: “Do të të vras po nuk na kalove dhe po nuk na tregove rrugën”. Unë u detyrova t’i nxjerr prej andej.
Pyetje: Kur i nxore pranë kampit të punëtorëve, si të thanë dhe çfarë veprimesh bëre ti i pandehur?
Përgjigje: Kur i nxora me varkë pranë kampit të punëtorëve, ata më thanë t’u tregoja rrugën dhe t’i nxirrja në rrugën automobilistike në drejtimet Durrës-Tiranë dhe Fier-Vlorë. Unë i nxora nëpërmjet pyllit dhe ata gjatë rrugës, më thoshin se do të më vrisnin po t’i ngatërroja në rrugë. Unë, i detyruar, u tregova rrugën deri në njëfarë vendi, ku u ulëm për të ndërruar rrobat. Atje, ai i riu që më kanoste gjithmonë për vrasje, mbasi i tha të ndalonte një djali me biçikletë që kaloi aty pranë dhe ai nuk ndaloi, ai e kapi për biçiklete dhe unë dëgjova tri të shtëna të pistoletës dhe ai e vrau.
Kjo ndodhi në orën 18:00 të datës 25.9.1982 dhe në datën 26.9.1982, kur shkova me shokët e policisë për t’iu treguar rrugën e kalimit, unë e gjeta të vrarin që ishte Vlash Përboti. Pra, deri në orën 18:00, kur u vra edhe Vlash Përboti, kriminelët kishin vrarë tre punonjës të D.P.B. (Degës së Punëve të Brendshme) Lushnjë, të quajtur Remzi Brixhi, Engjëll Agalliu dhe Sazan Zeka, ku dy të fundit i kishin vrarë para se të vrisnin Remziun dhe këtë e kuptova, sepse njëri prej tyre, mbante në dorë kapelën e Engjëllit (ushtarake) dhe kur vranë edhe Remziun, i morën edhe atij kapelën. Engjëllit i kishin marrë edhe çantën e policisë me vete, që unë e njoha si të tijën. Mbas vrasjes së këtyre të treve, vranë edhe Vlash Përbotin, në praninë time.
Pyetje: Ti i pandehur po shikoje me sytë e tu, që banda e kriminelëve gjatë rrugës, po vazhdonte qëllimet e saj terroriste, përse nuk ndërhyje dhe të përlesheshe me ta, për të mbrojtur interesat e shtetit?
Përgjigje: është e vërtetë që ata po vazhdonin veprimet terroriste gjatë rrugës, por meqenëse mua më kërcënonin për vrasje, unë nuk mund të përleshesha me ta, se ata do më vrisnin.
Pyetje: Pasi vranë edhe Vlash Përbotin, çfarë të thanë i pandehur dhe ku kërkoje t’i çoje?
Përgjigje: Pasi vranë Vlashin, më thanë t’i çoja në rrugën automobilistike dhe pasi i çova andej, më thanë t’i çoja në drejtim të Rrogozhinës, sepse më thanë se do të shkonin në Tiranë. Gjatë rrugës, më thoshte ai më i riu: “Kalo përpara, se kemi ardhur për të shpëtuar popullin, që po e bëjnë që të vuajë”. Po kështu më pyeste, ai më i riu: “Si është udhëheqësi kryesor, a është i sëmurë? Mehmet Shehun, e vranë vetë këta të Udhëheqjes dhe jo sikurse thonë në gazetë, se vrau veten, djali i tij helmoi veten, se nuk mund të jetonte me ato që do t’i bënin këta të Partisë, edhe djali që është në burg, ka varur veten”. Po ashtu më pyeti, nëse e njihja ambientin në Tiranë.
Unë i përgjigjesha se nuk e njoh Tiranën dhe ai më tha se e njeh mirë si shoku im, duke e pasur fjalën për njërin nga ata që u vra. Mbasi pushuam derisa u gdhi, u nisëm drejt Rrogozhinës, ku mbërritëm rreth orës 06:00 – 06:30 të mëngjesit dhe pasi ndenjëm pak tek agjencia, më mori mua ai më i riu, për të shkuar te stacioni i trenit, ku ata do të shkonin me tren për në Tiranë. Sipas tyre, kishin një punë atje. Më tha ai më i riu, sapo mbërritëm te stacioni, se po lëvize, do të vras dhe do të marrësh në qafë edhe këta të tjerët që s’kanë faj, por mos më harxho plumbat, se më duhen për tjetër vend, për t’i përdorur. Unë iu binda dhe nuk lëvizja.
Pyetje: Ti i pandehur, kur hyre në Rrogozhinë, the se kishe përreth njerëz dhe një polic shërbimi. Përse ti i pandehur, nuk bërtite me zë të lartë dhe të informoje njerëzit dhe policinë, se ai që po të shoqëronte, ishte pjesëtar i një bande kriminale diversante dhe kishte edhe dy të tjerë pranë? Përse nuk u përleshe me kriminelin që të shoqëronte, me qëllim që të vihej ai dhe shokët e tij në ndjekje, që pa hyrë në stacionin e Rrogozhinës, dhe në këtë mënyrë, do të kishe parandaluar edhe ato pasoja të mëvonshme kriminale që erdhën më vonë nga pjesëtarët e bandës? A e kishe ti për detyrë si atdhetar, qytetar dhe për më tepër si polic që ishe, të bëje një veprim të tillë, në mbrojtje të interesave të atdheut dhe Partisë?
Përgjigje: Unë, të gjitha këto pyetje që mu bënë, e kuptoj që mund t’i kryeja dhe duhet t’i kryeja, duke lajmëruar me zë të lartë për bandën e kriminelëve, ose duke u përleshur me atë që më shoqëronte, me qëllim që ata të viheshin në ndjekje dhe të parandaloheshin pasojat e mëvonshme, por nga frika, se më vriste dhe duke menduar se do të gjeja një kohë më të përshtatshme për të sinjalizuar, ose për të vepruar, unë nuk e bëra një gjë të tilla. Unë si qytetar dhe për më tepër si polic, kisha për detyrë ta bëja një përleshje të tillë edhe tani në Rrogozhinë, por mendova të veproja më vonë.
Pyetje: Pasi shkove në stacionin e trenit, me cilin ndenje pranë dhe përse nuk u përleshe aty me diversantët, me qëllim që të parandaloje hipjen e tyre në tren dhe shkuarjen në Tiranë, ku do të kryenin veprime të tjera terroriste, por ndenje indiferent dhe gjithçka po ia lije rastit?
Përgjigje: Ishte e vërtetë që unë edhe në stacionin e trenit, nuk u përlesha me diversantin që më shoqëronte, se dy të tjerët rrinin larg neve të dyve, sepse ai gjithmonë më kërcënonte për vrasje. Unë mendova që kur të hipnim në tren, mbase më jepej rasti, të njoftoja policët e trenit.
Pyetje: Si rezultat i moskryerjes së veprimeve të detyrueshme për detyrën tënde si qytetar dhe për më tepër si polic, banda e kriminelëve, nuk u arrit të zbulohet dhe të kapen të gjallë, por pasojat kriminale nga ana e tyre, erdhën duke u shtuar, ku krimineli Xhevdet Mustafa, vrau edhe dy persona të tjerë dhe plagosi një tjetër, duke sjellë edhe shqetësime te popullsia e zonës ku ai veproi. Nëse ti i pandehur do të kishe kundërvepruar ndaj atij në kohën e duhur, do të ishin parandaluar disa nga pasojat, ata do të ishin vënë në ndjekje në kushte më të përshtatshme dhe rezultatet do të mund të ishin më të favorshme në kapjen, ose asgjësimin e bandës kriminale. A e kupton se ke vepruar në kundërshtim me përmbushjen e rregullt të detyrës, si punonjës i organeve të Punëve të Brendshme, duke vënë interesin personal, mbi ato të atdheut?
Përgjigje: Eshtë e vërtetë që unë nuk kam vepruar më përpara, por ata do të më vrisnin mua dhe ndoshta do të vrisnin më shumë njerëz, prandaj unë nuk veprova.
Thëniet e sipërme, pasi i lexova i firmos si të vërteta
I pandehuri Sokrat Biti (firma) Hetuesi Dilaver Bengasi
Sokrat Biti “Unë mbaja çantën me armë”!
Në këtë pyetësor, zbardhet për herë të parë fakti se Xhevdet Mustafa, veç të vërtetave, nxirrte nga goja edhe të pavërteta, apo disinformacione, sipas të cilave një pjesë e grupit të tyre, kishte shkuar në Vlorë dhe nga këtej duhet të shkonte në Tiranë. Ky detaj, zbardhet në një tjetër seancë pyetjesh, ndaj policit Sokrat Biti në hetuesi.
Proces-verbal (i pyetjes së të pandehurit)
Tiranë dt. 28.10.1982.
Unë Dilaver Bengasi, hetues i DPB Tiranë, mora në pyetje të pandehurin Sokrat Biti, i cili pasi u pyet deponoi:
Pyetje: Fol i pandehur, me çfarë materialesh ishte pajisur grupi i personave që ti shoqërove, nga Divjaka deri në Rrogozhinë?
Përgjigje: Grupi i personave që unë shoqërova nga Divjaka deri në Rrogozhinë, ishin të pajisur me një çantë të madhe ushtarake plot me materiale, të cilat nuk i pashë se çfarë ishin, por ishte e rëndë. Në duar të gjithë mbanin nga një automatik. Me automatik njëri prej tyre vrau në praninë time zv/shefin e policisë, Remzi Brixhin dhe më vonë po ai, vrau Vlash Përbotin.
Sikurse kam shpjeguar, ata më thanë se kishin ardhur nga jashtë shtetit dhe një pjesë e tyre kishin vajtur në Vlorë dhe kërkonin të vinin në Tiranë. Për të ardhur në Tiranë, ata më thanë mua që t’iu tregoja rrugën dhe unë nga frika se mos më vrisnin, sikurse më thoshte ai më i riu, u tregova rrugën deri te stacioni i trenit në Rrogozhinë, ku ata donin t’i hipnin trenit për në Tiranë. Unë, megjithëse doja të njoftoja për ata, por nuk mundja se njëri prej tyre, më mbante nën kontroll dhe në kanosje për të më vrarë, nëse lëvizja ose bëja ndonjë veprim. Unë mendoja që kur të më jepej rasti të njoftoja, por derisa sa ata u kuptuan nga vetë policia dhe populli në Rrogozhinë, nuk e pata një mundësi të tillë.
Pyetje: A e kuptove ti i pandehur, se ata ishin një bandë diversante dhe kishin qëllime armiqësore kundër vendit tonë?
Përgjigje: Sikurse kam shpjeguar, unë e kuptova nga vetë veprimet e tyre terroriste se ata ishin një bandë diversantësh dhe me qëllime armiqësore terroriste kundër vendit tonë, që në të vërtetë edhe më thanë se kishin ardhur nga jashtë edhe ishin të armatosur, edhe vrisnin në praninë time shtetas shqiptarë, sikurse kam shpjeguar. Po ashtu, ata më thanë se do të vinin në Tiranë dhe kuptova se kishin qëllime armiqësore, por nuk mu krijua mundësia për të sinjalizuar, megjithëse në Rrogozhinë, mund ta bëja një gjë të tillë, por kisha frikë se më vrisnin.
Pyetje: Të paraqitën fotografitë e armëve të bandës armiqësore, automatikët, fishekët e gjetur, dy kapelet e Engjëll Agalliut dhe Remzi Brixhit, çanta etj? Na thuaj nëse i ke parë këto atë ditë që ke shoqëruar bandën?
Përgjigje: Unë të gjitha i kam parë këto atë ditë, kur shoqërova bandën, kapelet e dy shokëve të mi ata i morën deri në një farë rruge më vete, duke mbajtur edhe çantën, e cila është e Engjëll Agalliut dhe unë kuptova se atë e kishin vrarë me Sazan Zekën, sikurse vranë edhe Remziun në sytë e mi. Automatikët janë ata që ata kishin në dorë dhe para se të hynim në Rrogozhinë, ata i çmontuan dhe i futën në çantën që mbaja unë.
Proces-verbalin, pasi e lexova, e firmos me firmën time.
I pandehuri Sokrat Biti Hetuesi Dilaver Bengasi
Ish-polici Sokrat Biti: “E pranoj akuzën”!
Në këtë pjesë të pyetësorit, që ka të ngjarë të jetë seanca e fundit para gjyqit, polici Sokrat Biti pranon se nuk ka reaguar si punonjës policie apo edhe qytetar i devotshëm ndaj veprimeve të bandës së diversantëve. Ai thotë se “do të kishte qenë më e ndershme të ishte përleshur me ta për të krijuar mundësi që ata të viheshin në ndjekje edhe sikur të më vrisnin”.
Proces-verbal (I pyetjes së të pandehurit)
Tiranë dt. 29.10.1982
Unë Dilaver Bengasi, hetues i BPB Tiranë mora në pyetje të pandehurin Sokrat Biti, i cili deponoi:
Pyetje: I pandehuri Sokrat Biti, të paraqitën kufomat e Sazan Zekës, Engjëll Agalliut dhe Remzi Brixhit si dhe Vlash Përbotit; na shpjego nëse i njeh ata dhe në çfarë rrethanash janë vrarë
Përgjigje: Të gjitha kufomat e tyre i njoh, sepse të gjithë i kam pasur shokë pune, punonjës të D.P.B. Lushnjë dhe Vlashin, nusja e xhaxhait, e ka djalë motre. Vlashin nuk e njoha kur e vranë, por kur vajta ditën e dytë dhe u tregova vendin shokëve të Degës, e njoha që ishte ai; po ashtu kur vranë Sazan Zekën dhe Engjëll Agalliun, nuk i pashë, por e kuptova që i kishin vrarë, kur ata vranë në sytë e mi Remzi Brixhin dhe mbanin kapelen e policisë dhe çantën e Engjëllit në dorë.
Pyetje: Përfundimisht i pandehur, akuzohesh për krimin e shpërdorimit të detyrës, parashikuar nga neni 106 i Kodit Penal, ku si pasojë konkrete, banda e diversantëve ka vrarë disa persona, ka plagosur disa të tjerë dhe i janë krijuar mundësitë, për të kryer veprime të mprehta armiqësore kundër vendit tonë, në qytetin e Tiranës, ku ti po i shoqërojë për t’i sjellë. Fol nëse e pranon akuzën që të bëhet?
Përgjigje: Unë e pranoj akuzën që më bëhet. Për mua do të kishte qenë më e ndershme, të isha përleshur me ta dhe për të krijuar mundësi që ata të viheshin në ndjekje, edhe sikur të më vrisnin. Por sikurse kam shpjeguar, unë prisja të gjeja ndonjë mundësi të përshtatshme, pasi kisha frikë se do të më vrisnin dhe nuk do të fitoja asgjë. Unë edhe kur vranë Remziun, para syve të mi, nuk kisha pistoletë, pasi sikurse kam thënë, e kisha lënë së bashku me rrobat ushtarake në Divjakë, veprim që nuk duhet ta kisha bërë. E kuptoj që si punonjës i organeve të Punëve të Brendshme, duhet të isha përleshur me ta, duke sakrifikuar edhe jetën time dhe për këtë e kuptoj dhe e pranoj se kam vepruar në kundërshtim me përmbushjen e rregullt të detyrës, jo vetëm si shtetas, por më tepër si polic i D.P.B. Lushnjë./Memorie.al
After reading the minutes, I signed them with my signature.
Defendant Sokrat Biti Investigator Dilaver Bengasi
Lini një Përgjigje