FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Gang violence is spreading throughout Latin America. Formerly safe countries like Ecuador are now gripped by crime, writes The Economist
On October 27, 90 policemen, 22 vehicles and a truck stood on alert in a field on the outskirts of Santiago, the capital of Chile.
They weren't there to quell any noisy protest, but to observe a narcofuneral: the burial of a young woman suspected of having ties to drug traffickers.
Such an event, during which mourners often fire bullets into the air, would previously have been completely unimaginable in Chile, which has long been considered one of the safest countries in Latin America.
But between May 2019 and September 2023, gangs held nearly 2,000 such funerals, according to president Gabriel Boric. In September, Mr. Boric introduced a bill in Congress aimed at limiting them.
The map of homicides in Latin America is changing. The region's homicide rate has fallen since 2017, although countries such as Mexico and Brazil still have some of the highest homicide rates in the world.
But in previously safe states, homicide rates are reaching record levels, including Ecuador, Costa Rica and Chile. We can summarize this phenomenon as the "new narcotics network", where the combination of drugs, weapons and immigration is fueling gang violence throughout the region.
Let's take Ecuador first. His descent into chaos has been swift. In 2018, the country was a sleepy area of the Andes, with a population of 17 million.
It mainly exported oil and fish. It had the fourth lowest homicide rate in Latin America, at 5.8 per 100,000 people. This year, that rate is expected to reach 35 per 100,000 people.
It is already higher than that of Mexico and Brazil (see chart). Criminal gangs kill with impunity, planting bombs and hanging dead bodies from bridges.
In August, a presidential candidate who promised to fight corruption was killed. The six accused Colombian killers were found hanged in their prison cells in October.
Cocaine is the main cause of Ecuador's problems. For decades, the country has been ignored by international drug traffickers. That changed in the late 2000s, when gangs realized they could make even bigger profits by penetrating further afield, into Europe and Australia.
Consequently, the gangs then changed their methods of transportation: instead of packing the cocaine on planes or boats to the United States, they put it inside container ships, hiding it among various goods.
Pasi portet kolumbiane forcuan sigurinë, kriminelët kërkuan rrugë alternative transporti. Portet e Ekuadorit me një mbikëqyrje të dobët, u bënë edhe më tërheqëse pas vitit 2009, kur presidenti i majtë Rafael Correa dëmtoi mbrojtjen e vendit, duke mbyllur një bazë detare amerikane dhe i dha fund bashkëpunimit me Administratën Amerikane të Zbulimit të Drogës.
Bandat e Ekuadorit, si Los Choneros, u regjistruan si transportues, duke transportuar kokainën për bandat meksikane dhe mafien shqiptare. Deri në vitin 2019, Ekuadori u kthye në një pikë të njohur të kalimit të drogës.
Burgosja e gangsterëve thjesht ndihmoi në forcimin e rrjeteve kriminale. Banda Los Choneros lulëzoi nëpër burgjet e mbushura, duke rekrutuar edhe më shumë veta dhe duke nisur sulme ndaj armiqve. Vrasjet u përshkallëzuan në masakra, me dhjetëra të burgosur që u copëtuan dhe u dogjën.
Në vitin 2021, rreth 330 të burgosur u vranë në Ekuador, numri më i lartë në botë. Në të njëjtin vit, kokaina u rendit si eksporti i gjashtë më i madh i Ekuadorit, me një vlerë prej gati 1 miliard dollarësh, ose sa 0.9% e PBB-së, sipas gazetës hetimore InSight Crime.
Në mënyrë të ngjashme, këtë vit, në Kosta Rika, vrasjet parashikohet të arrijnë një rekord prej 17 për 100,000 njerëz, krahasuar me 11 për 100,000 njerëz, tre vite më parë.
Kokaina është gjithashtu një problem i madh në këtë vend. Rritja e prodhimit në Kolumbi, ku janë mbledhur sasi rekord gjethesh të kokainës në vitet e fundit, ka nxitur rritjen e dërgesave të drogës në Kosta Rika, thotë Álvaro Ramos, ish-ministër i Sigurisë.
Megjithatë, kokaina nuk është e vetmja arsye për rritjen e dhunës. Në vitet e fundit, shumë vrasje janë kryer në lidhje me tregun vendas të marijuanës.
Kanabisi i paligjshëm është një biznes i madh në Kosta Rika: 3% e banorëve thonë se e përdorin çdo muaj, një nga normat më të larta të konsumit në Amerikën Qendrore.
Shumë banda parapëlqejnë hashashin në vend të kokainës. Transporti i kokainës është i vështirë: kërkon lidhje dhe zyrtarë të korruptuar (nga të cilët në Kosta Rika ka relativisht pak). Në të kundërt, hashashi ka pak pengesa për hyrjen dhe mund të shitet kudo.
Shteti nuk zotëron mjetet e duhura për të ndalur lulëzimin e këtyre bandave të reja. Kosta Rika shfuqizoi ushtrinë në vitin 1949.
Presidenti Rodrigo Chaves fajëson administratat e kaluara dhe sistemin gjyqësor për gjendjen e krijuar. Ai thotë se vendi nuk ka polici të mjaftueshme, ligjet janë të vjetruara dhe sistemi gjyqësor është shumë i butë ndaj kriminelëve.
Vendi i tretë në këtë rrjet të ri narkotikësh, Kili, nuk është një pikë e nxehtë vrasjesh. Vitin e kaluar, shkalla e vrasjeve arriti një rekord prej 6.7 për 100,000 njerëz.
Kjo është shumë më pak se fqinjët dhe afër normës prej 6.3 në Shtetet e Bashkuara. Por siç dëshmojnë narkofuneralet e vendit, krimi po përkeqësohet shumë.
Kokaina dhe kanabisi po spikaten nëpër porte më shumë se kurrë dhe konfiskimet e kanabisit janë trefishuar midis viteve 2018 dhe 2021. Portet e vendit janë bërë shënjestra për kriminelët. Trafikimi i lëndës drusore është gjithashtu një problem.
Industria e bakrit, e cila përbën gati 11% të PBB-së së vendit, është goditur nga rrëmbimet e armatosura.
Problemi me kokainën
Kili është një nga vendet më të pasura të rajonit. Ai gjithashtu ka pritur gjysmë milion emigrantë venezuelas që arratisen nga regjimi i Nicolás Maduros.
Vendi ka tërhequr grupe mafioze si Tren de Aragua, banda më e madhe e Venezuelës. Ajo do të kontrollojë botën e krimit të Kilit, duke ndërtuar një perandori të trafikimit të njerëzve, në të gjithë Amerikën e Jugut.
Të shtënat me armë zjarri dëgjohen rregullisht në qytetin port Iquique. Qelitë e Tren de Aragua drejtojnë rrjete prostitucioni në disa qytete. Rreth 40 anëtarë të dyshuar, u burgosën në një provincë vitin e kaluar. Dhjetëra janë arrestuar gjatë bastisjeve të policisë këtë vit.
Për rrjedhojë, pjesa e kilianëve që thonë se emigrimi është i keq, është rritur nga 31% në dhjetor 2018, në 77% në prill 2023, sipas anketuesit Cadem.
Një tjetër sondazh zbuloi se shumica fajësojnë emigracionin e paligjshëm për rritjen e krimit. Duke u përballur me zgjedhje rajonale vitin e ardhshëm, qeveria është përqendruar më shumë te siguria.
asi tre policë u vranë në mars, zoti Boric premtoi një rritje vjetore prej 40% në buxhetin e sigurisë dhe miratoi dënime më të rrepta për krimet kundër policisë. Megjithatë, shumë e konsiderojnë atë si një politikan tepër të butë ndaj krimit.
Çfarë do të thotë ky rrjet i ri narkotik për shtetet që dikur përfaqësonin historitë e suksesit të Amerikës Latine? Shumë qytetarë e kanë treguar zemërimin me emigracion. Vitin e kaluar, ekuadorianët ishin kombësia e dytë më e madhe që kaluan kufirin Darien Gap të Panamasë, për të ndjekur rrugën drejt veriut.
Ata që qëndrojnë në atdhe, mund t’u drejtohen zgjidhjeve më të skajshme. Sipas sondazhit rajonal Latinobarómetro, 48% e qytetarëve të Ekuadorit, 31% e qytetarëve të Kilit dhe 22% e qytetarëve të Kosta Rikës, e renditin sigurinë si problemin më të madh të vendeve të tyre, mbi mesataren rajonale prej 13%.
Shumë latino-amerikanë e admirojnë presidentin autoritar të El Salvadorit, Nayib Bukele, i cili gjatë vitit të kaluar, ka mbyllur në burg 1.6% të popullsisë, në një përpjekje gjithëpërfshirëse për të goditur bandat dhe popullariteti i tij është 88%, më i larti në rajon.
Politikanët në të gjithë Amerikën Latine po marrin shënim sjelljen e tij. Më 15 tetor, Daniel Noboa, një 35-vjeçar i krahut të djathtë, fitoi zgjedhjet presidenciale në Ekuador.
Ai ka premtuar se do të ndjekë qasjen e zotit Bukele dhe do të ndërtojë burgje lundruese në Paqësor. Disa janë skeptikë se do të arrijë të frenojë problemin e bandave.
But such strange solutions are becoming more and more popular. In the face of increasingly powerful gangs, many Latin Americans are convinced that sacrificing civil rights is a price worth paying for security./Monitor
Lini një Përgjigje