FLASH
Shkruar nga Pamfleti
I was born on 23. 12. 1951, in the black month, the time of mourning, under the darkest communist regime. On September 23, 1968, the sadistic chief investigator, Llambi Gegeni, the ignorant investigator Shyqyri Çoku and the cruel prosecutor, Thoma Tutulani, mutilated me in the Department of Internal Affairs in Shkodër, split my head, blinded one of my eyes, and deafened one of my ears. , after breaking several ribs, half of my teeth and the thumb of my left hand, on October 23, 1968, I was taken to the court, where poor Faik Minarolli gave me a political prison term. After half of my sentence was cut, because I was still a minor, sixteen years old, on November 23, 1968, I was imprisoned in the political camp of Reps and from there, on September 23, 1970, in the Spaçi camp, where on May 23, 1973, in the revolt of political convicts, four martyrs were sentenced to death and executed by firing squad; Pal Zefi, Skender Daja, Hajri Pashaj and Dervish Bejko.
On June 23, 2013, the Democratic Party lost the elections, a more than normal process in the democracy we live in. But on October 23, 2013, the General Director of the Renaissance Government sent order No. 2203, dated 23.10.2013, for; Dismissal of a police officer. So Divine Providence got involved with the neo-communist renaissance Providence and, exactly on the 23rd, they replaced me, no less and no more, with the former operative of the Burrel Prison Security. Where could it be more significant than that?! The former political prisoner is replaced by the former persecutor!
The first meeting
In the peripheral areas where the executions were carried out, residents of those parts often found these fatzins after moaning, not yet alive, half-alive or torn to pieces by the beasts. If a young good soul shot a grave for sevap, the others would cover it with dirt so that infectious diseases would not spread. But there were also those who, when they knew them, secretly handed them over to their family members. There were whispers about these macabre things since that time, but especially after the nineties, when people chose their language and spoke Ashiqar. There are dozens of documented cases from exhumations, filmed and recorded, where remains have been found criss-crossed with barbed wire and cow chains. Worse yet, half skeletons, headless bones and headless bones have been found!
At the beginning of this chapter, I spoke briefly about the causes of death in prisons. Now I will tell some concrete cases, as told to me by my friends who assisted and those that I have seen with my own eyes. About the case of natural death, I spoke somewhat, the other case concerns a death due to banal causes, due to lack of cure. The day I met Hashim Toplica, when he found out I was from Berat, the first question he asked me was related to a name mentioned a thousand times in family conversations. - "Do you know lawyer Estref Mufti?" Hashim asked me. - "No! - I answered firmly. - I heard a lot of gossip, but I had no way of knowing him, when he was sentenced I was not born".
- "I'm sorry! That's right, you have nothing to do with me, I know him, he was one of the first people arrested after the war"! - he remained silent for a while, took a deep breath, then continued: - "I have my husband in the Burrel prison, he is one of the wisest and wisest men I have met in this life. Yes, it remains a mystery to me, how that slave died. They eliminated it in three days! It's either appendicitis or, a bowel obstruction, no one knew exactly! - Do you know how it happened? - he was silent again, when I didn't answer him, he continued:
- "There, in the prison, we have a doctor behind us, I'm in Albania, Isuf Hysenbegasin, a well-known doctor in Europe. He was an incomparable specialist, but in the absence of the means for surgical intervention, they were tied hard. In the case of the lawyer, when he had to be operated on, he was left powerless. The doctor found it immediately and desperately insisted, near the prison command, to take me to a surgery room as soon as possible. But the command, premeditated or not, what's the importance of this, they delayed him and when after three days they took him to the hospital, the patient was in the last throes and the intervention was not successful, he died".
- "He died of poisoning"? - "No! We killed him, oh son! Even though they didn't kill him with a rifle bullet, they killed him by not treating him in time! Maybe they had predestined him with a dek inside the prison, maybe if he came out alive, with his image of Christ, his job would be ruined! When the doctor learned of the death of his closest friend, he cried out in utter despair: - 'Even with the kitchen knife I would have operated on him, I would have saved Estrefi! I am guilty of his death'! Of course, it was not the doctor's fault, he did everything he could, he helped the lawyer, as he did for hundreds of others who, if they continue to breathe, you should thank him, doctor Isufit"! - he ended the confession.
* * *
About another case, similar to the first one, my friend Osmar Kazazi told me: "At the beginning of the fifties, the political prisons were overcrowded, thousands and thousands of innocent people were sent to prisons. Intellectuals unaccustomed to manual labor preferred the closed confines of the prison to the laborious labor camps, where they had to endure tiring physical loads for which they had neither the heels nor the age.
Kështu, pjesa dërrmuese e tyre, me vetëdashje preferonin izolimin në burgje, me gjithë të këqijat e panumërta që iu duhej të përballonin atje, vetëm t’i shpëtonin baltës dhe shushunjave gjakpirëse, në këneta dhe kanalet kulluese e vaditëse. Në kaushe, të paktën ndiheshin më të lehtësuar sepse, kishin mundësi të merreshin me libra dhe studime. Një nga këta intelektualë, që kish vet zgjedhur izolimin si mënyrë mbijetese, ishte edhe ish-ministri i Arsimit i kohës më të ndritshme të Mbretërisë, profesori i shquar, Mirash Ivanaj.
Profesor Ivanajn e dënuan, nën ndikimin direkt të Enver Hoxhës, mbas një takimi aspak miqësor me të. Shkaku ishte fare i qartë; në vitet tridhjetë, kur ishte ministër Arsimi, i kishte prerë bursën studentit dështak, Enver Hoxha, për mungesë rezultatesh. Ngaqë diktatori i mëvonshëm, s’do t’a kapërdinte dot fyerjen e dikurshme, s’do t’ia falte kurrë profesorit këtë fakt. Me të marrë pushtetin, zgjodhi hakmarrjen primitive, pasojat e së cilës do ishin të paimagjinueshme.
Tashmë që ndërruan rolet dhe ish studenti hipokrit, ish bërë kryetar shteti, natyrisht me levat që zotëronte do ta çonte në zgrip jetën e ish-ministrit të suksesshëm. Do t’i qepte si hije njerëzit e tij, që gëlonin ngado, po ta kllaposnin në burg dhe pak muaj para lirimit, inskenuan apo stimuluan një komplikacion zorrësh, shkaktuar nga helmimi (gojët e liga pëshpëritnin se kishin përdorur çianur), ose ushqim të kontaminuar, apo aplikuan qëllimisht mjekimin e pakujdesshëm, gjë që gjithsesi e çoi eruditin në fundin e pashmangshëm, vdekjen e parakohshme.
Kështu e pësoi secili që rrezikonte famën e udhëheqësit të madh, përjashto puthadorët që i bënin hosana dhe i krihnin bishtin me lajka. Kësaj metode, ngaqë e praktikuan në shumë bashkëqytetar, bashkënxënës dhe bashkëluftëtarë të diktatorit që përfunduan, o të ekzekutuar në litar e plumb, o të zhdukur pa adresë, o i eliminuan spitaleve, pa diagnoza të qarta; për të vetmin faj se kishin patur fatin e keq, të kryqëzoheshin udhëve të jetës me të apo, thjeshtë se kishin dijeni për veset e viteve të rinisë së tij, i doli boja shpejt. Për këto hynere, në burgje ishte zgjidhur gjuha, flitej hapur.
Sipas statistikave zyrtare të Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve dhe Ministrisë së Drejtësisë, të publikuara mbas viteve nëntëdhjetë, rezultojnë 987 persona të vdekur në burgje, pa llogaritur 5.548 të pushkatuarit, shto edhe 308 të shtruarit në spitalet psikiatrike, rrjedhimisht edhe këta të vdekur në mënyrën më mizore, me zhvirgjërim mendor. Numër tepër i konsiderueshëm, për një popull njëmilionësh! Natyrisht format e përdorura nga sigurimi i shtetit për zhdukjen e elementëve të konsideruar armiq të pushtetit të tyre kriminal, qysh nga dita e krijimit të kësaj organizate gjakatare, më 20 mars 1943 dhe deri më 2 korrik 1991, kur u shkri me ligj nga parlamenti i dalë prej zgjedhjeve të ?ara pluraliste, kishin ardhur në përsosje e sipër.
Shumëllojshmëria e torturave që përdorën njerëzit e Sigurimit ndaj kundërshtarëve të regjimit, e kapërcyen ku e ku inkuizicionin. Mbështetur në hulumtimet e historianit Uran Butka, ato e kalojnë numrin njëzet e pesë; po s’jam i sigurt sa i saktë është ky pohim. Gjithsesi, sipas asaj që më kanë rrëfyer miqtë e mi të burgjeve, po dhe me ç’kam parë vetë, ky numër më duket mjaftë i reduktuar. Për këdo që ka kaluar kalvarin e hetuesisë komuniste, e ka fare të lehtë të nxjerrë konkluzione, ngaqë çdo hetues dhe polic, mund të shpikte dhe të aplikonte lloje torturash, krejt origjinale, të panjohura dhe të palançuara më parë, në ndonjë doracak udhëzues. Askush s’mbante shënime dhe s’kërkonin hesap për humbjen e jetës së një të burgosuri politik, ndaj gjithkush mund të sajonte një mundim të ri, të papërdorur asnjëherë.
Për të dalë me një konkluzion të saktë, për numrin e torturave, duhen pyetur një nga një gjithë punonjësit e zinxhirit kriminal të Ministrisë Brendshme, që nga drejtuesit, deri te policët e thjeshtë të burgjeve, po njëkohësisht duhet të ringjallen gjithë të vdekurit, që i hoqën mbi shpinë këto mysybete. Edhe pse në këtë kapitull, nuk synoj të flas për torturat, po për shkaqet që shpinin në vdekje, dashje pa dashje, si pjesë integrale e makinerisë së dhunshme, që çoi drejt gropës, dhjetëra fatkeq, po i përmend shkarazi.
Jo domosdoshmëritë vdekja e dhunshme, mund të shkaktohej nga vet dhunuesit, sepse shpesh i dhunuari zgjidhte si shpëtim, largimin me vetëdashje nga kjo dynja, si mjetin e vetëm që zotëronte, për t’iu shpëtuar turpit dhe dhunës së mëtejshme. Ngjarjen e mëposhtme, ma ka treguar miku im i vjetër i burgjeve dhe pas burgut, Bajram Danushi. Në vitet 1949-1951, Bajrami gjendej i arrestuar në burgun e Gjirokastrës. Vrimat e vdekjes në kështjellë, qysh nga koha e Ali Pashait, nuk funksiononin më si burg, po për njëqindepesëdhjetë vjet, qenë shndërrua në muzeum, ku iu deklamonin brezave barbarizmat e pashembullta që, pashai gjakatar i Janinës, kish ushtruar ndaj kundërshtarët e vet.
Në mes-vitet dyzetë, komunistët xhahilë e rikthyen sërish në origjinë, domethënë e shndërruan në burg. Ndrynë aty kundërshtarët e tyre politikë, të zonave rreth e qark, si nga Delvina, Vlora, Tepelena dhe veçanërisht nga fshatrat rebele të Picarit, Lazaratit, Libohovës dhe gjithë krahinës së Kurveleshit e të minoritetit. Kështu, kapaciteti mbajtës i birucave nga një apo dy persona, që ish projektuar së pari nga konstruktori, tashmë ishte tejkaluar me pesë a gjashtë, deri në dhjetë vetë. Merret me mend, ç’mjerim zotëronte nën at kube të akullta në dimër dhe mbytëse në behar; në pesë metër katror, gjallonin bashkë, të dënuar dhe të paraburgosur politikë, minj, lakuriqë nate, gjarpërinj…, sepse ordinerët i trajtonin më njerëzisht.
Aty nga pesëdhjetenjëshi, në qelinë ku gjendej Bajrami, sollën një vlonjat rreth të tridhjetave, që me tradhti, ende pa i zënë këmbët tokë, kish rënë në duart e komunistëve. Ishte koha kur Sigurimi i Shtetit triumfonte mbi desantët nacionalistë, në saj të lojës së ndyrë të Kim Filbit, agjentit të K.G.B.-së, i infiltruar në radhët e shërbimeve inteligjente angleze dhe amerikane. Vlonjati, një trim i çartur, s’pranonte asnjë lloj bashkëpunimi me organet e Sigurimit. Hetuesit sadist, s’lanë torturë pa provuar mbi të, e merrnin me batanije në kokë ditën dhe natën, e mbanin me orë të tëra nën zihunë, por ai kryeneç siç ishte, refuzonte të tregonte bazat dhe njerëzit që e prisnin.
Një ditë si çdoherë, e sollën nga hetuesia dhe e plasën si thes byku në birucë, por ai heshti dhe hiqte thellë. Shokët e vuajtjeve, shpejtuan t’i vinin lë ndihmë, për t’i lehtësuar sadopak dhimbjet, kush i fërkonte damarët e qafës, kush kyçet e duarve, dikush tjetër i ofronte paguren e ujit të lagte buzët e përzhitura. Edhe Bajrami, si më i riu në qeli, që atë çast ishte më pranë, i flet për t’i dhënë kurajë: – “O Lutfi, po mbahu bre burr i dheut! Je edhe lab me taban”!
Çuditërisht si asnjëherë tjetër, ai s’foli, por vazhdonte të memecëronte. Kur u qetësua disi, dikush e thirri në emër dhe i zgjati kutinë e duhanit. Vlonjati nuk e mori, po ajo që i habiti të gjithë, ishte mënyra si u përgjigj: – “Mos më thirrni më në emër! Pa dalë prej këtu, isha Lutfiu, tashti s’jam më”! – dhe ngashërente në heshtje. Të gjithë u platitëm. Na erdhi shumë ligsht, për atë deli djalë, dukej torturat e kishin luajtur fiqirin”! – tregonte Bajrami.
– “Mbahu a derëzi, në këtë drizë po e lemë leshtë të gjithë! Ama, burrit që është burrë, s’i trembet syri kurrë”! – theu heshtjen një golemas, që pa kaluar muajin, do pushkatohej. – “Ruaje veten a derman, se gruaja qan, po burri mban”! – ndërhyri një hokatar lazo, që bashkë me të parin, pas një muaji do pushkatohej edhe ai. – “Më mirë një plumb në kaplloqe, se sa një shqelm në koqe”! – u tall një salariot, që i mbante duart të bashkuara nën ushkurin e potureve, sepse para ca ditësh i kishin shkulur me pinca gjithë thonjtë. Të tre bashkë, ja muarën këngës: “Mora rrugën për Janinë, isha vetëm, eee…! Bashkë me arabaxhinë, epo natën,eee…”, jehona e isos labe, ushtoi kubeve të gurta.
Të tjerët në qelitë pranë e vijuan dhe kënga u përhap tej e tej kështjellës. Po edhe kjo nuk pati efekt, vlonjati vazhdonte sërish ngashërimet dhe s’bëzante. Aty nga mesnata, dëgjova prapë ngashërimat e tij, s’e shpjegoj dot si u ndjeva, kur ai burrë shfrente gjithë vrerin që i ishte mbledhur në gjoks. – “Bajram po fle”?! Ne flinim brinjë më brinjë dhe pëshpërima e mekur e tij më fshiku veshin. – “Jo, nuk më zëka gjumi sot”! – ia ktheva. – “Po ti pse s’fle?! Fli a derëzi, të qetohesh”?
Mirëpo toni që i shpreha këto fjalë, e shtyu më tepër të fliste: – “Për ç’qetësi zeza dhe gjumë-ziun më flet, që fjetsha të madhin”! – shfreu i pizgosur. – “Mbahu Luti”! – i dhashë zemër unë. – “E ç’Lut mavria më thua, o Baro! Gjer dje isha Luti, nashti jam muti! E more vesh apo jo? Jam muti, ore”! – më shfryu gjithë mllef në surrat, si të më hidhte sipër gjithë të pëgërat e globit, sikur të isha unë shkaktari, i gjithë fatkeqësive të tij.
Heshti. Pas pak ia nisi sërish, më butë: – “Më fal, Baro vëllai, se po më pëlcet xhani, s’durokam dot më”! – frymonte me zor, pastaj vazhdoi: – “Dje më morën në hetuesi, si çdo ditë, po s’më torturuan me hu, si gjithmonë! Jo or burr, përkundrazi, s’më dhanë dajak fare! Dy policë trupmëdhenj më zunë, një për këmbësh e një për koke dhe më shtrinë mbi një bankë druri, më kryqëzuan si Krishtin me litarë, duar e këmbë dhe më zhveshën lakuriq, si më kish bërë nëna. Kokën e kisha të lirë, mund ta çoja dhe ta ulja si të doja. Në fund të bankës, kishin fiksuar një shufër çeliku të trashë, afër sa një kalem dhe të gjatë deri pranë tavanit.
Në majë të saj kishin lidhur një tel të hollë, si ato fijet që përdoren për leqe, që zënë dhelpra dhe kunadhe. Hetuesi, një mall me mbiemër Mezini, u qas mbi mua, kapi shufrën dhe e përkuli dhe e ngeci diku në një kllapë në cepin e bankës, fijen e hollë ma lidhën lak, mender, kokën e penisit tim. Kur pashë skenën u tmerrova, por mendoja se e bënë të më frikësonin; s’mund ta besoja se mendja njerëzore mund të pillte nga këto marifete! Hetuesi e lëshoi majën e shufrës nga kllapa, ajo me forcën e një shigjete, del nga foleja e harkut të ndehur deri në zgrip, u ngjit lartë edhe trupi i, i tërhequr me vrrull nga laku i fiksuar në organin tim, u çua peshë si e sustë. O Zot i madh, ç’farë dhimbje! E llahtarshme, therëse, djegëse, përcëlluese! Gjithë pesha e trupin tim të harkuar si gjimnastët, varej në ë fije teli, të lidhur në kokën e penisit.
U ndjeva i përdhunuar! S’e imagjinon dot sa kam ulëritur nga dhimbja e padurueshme, gjaku gurgullonte mbi nën-bark dhe shallët m’u ngjyrosën me të kuqe. Mushkrit sikur m’i kishin mbushur me acid shkatërrues, s’frymoja dot, zemra fërgëllonte si zog i plagosur, dhimbja sikur më gërreu kafkën e, më paralizoi çdo qelizë të trupit. Hetuesi më la pezull disa çaste, pastaj e përkuli shufrën dhe e fiksoi sërish në kllapë. M’u afrua dhe m’u hakërrua mbi hundë: “Eh, po tani, do tregosh kush të priste dhe ku i kishe bazat”? S’më la kohë të përgjigjesha, po e lëshoi. Sakaq, shufra më tërhoqi dhe njëherë lart me vrullin e mëparshëm. Tashmë dhimbja kaloi çdo kufi, u zalisa. Sytë m’u lëbyrën, shihja vetëm kuq. S’di në më kish zënë gjaku apo, m’u err shikimi. Truri u vu në alarm, në një çakërrdi totale dhe ‘u errësua arsyeja.
– “Pushoni pak, se u lodhët”! – dëgjova hetuesin të urdhëronte vartësit, pastaj e përkuli edhe njëherë shufrën dhe e fiksoi në kllapë. – “Ta shohim këtë karafilin e Amerikës, a do kujtohet më për ato kurvicat e zeza të Bruklinit! Me kë donte të tallej, ky biçim”! Më tmerroi mendimi se ai mund ta lëshonte shufrën dhe mandej… dhe pse në gjendje të rënduar, shpejtova të flas: – “Aman, se vdiqa, bëni ç’të doni vetëm liromëni”! – iu luta dhe me vërtetë do bëja ç’të donte ai, mjafton t’i shpëtoja asaj torture të padurueshme. – “Mirë, çlirojani duart”! – iu kthye rojeve. – “Firmos këtu”! – më zgjati një e letër. Zgjata shpejt duart drejt letrës dhe e rrëmbeva, sikur te ajo letër të varej fati im. Dhe vërtetë, atje varej jeta ime. E firmosa pa e lexuar ç’shkruhej. Frika se mos atij i ndërronte mendja dhe e lëshonte edhe njëherë shufrën e çeliktë, më nxiti të shkarravisja ashtu siç isha, në kurriz. Ndërkaq ai urdhëroi policët të më zgjidhnin dhe të më ulnin në një koritë me ujë.
Më shtinë në govatë si çiliminjtë e vegjël. Në fillim, kontakti me ujin më shkaktoi djegie dhe përcëllima të forta, më pas sikur u qetësova. Edhe pse uji ishte skuqur me gjak, s’më bëhej të ngrihesha. Qetësia e atij çasti, sikur më koti për gjumë, u plogështova, m’u kapitën sytë dhe koka m’u var mbi gjoks. Por hetuesi, s’më la të zhytesha në harresë, më kapi nën mjekër, më çoi kokën e m’u ngrefos: – “S’para i ndyj duart me xhinsin tuaj unë, kur kam mashën pse të djeg dorën”! – tundi shufrën në majë të së cilës lëkundej kërcënueshëm, fija e hollë e lakut të torturës.
E mora mesazhin që donte të më përcillte, m’u ngjeth sharra e kurrizit. Kur e pa që s’reagova, ai vazhdoi pa u ngutur: – “S’i thua, ke qejf të nisim që sot apo nesër me nge”? – “Nesër, jam i rraskapitur! – ia preva shkurt, sepse po kthjellohesha, mendoja firmën që hodha dhe gjithë ankth, diku mbi kokën e tij, këqyrja lakun që përdridhej në majën e shufrës. – “S’më prish asnjë punë, atë që desha e mora”! – bëri ai dhe më tundi para syve fijen e kartës që kisha firmosur pak më parë.
Ajo copëz letre që fërgëllonte si krah i këputur future, në duart e hetuesit mizor, m’i futi më thellë dridhmat. S’e dija ç’kisha katranosur me firmën time. Nën efektin e tronditjes psikike, kisha nënshkruar kuturu. Bashkëpunimin apo ndoshta edhe vdekjen time? S’e di! Po fundja, ç’vlerë ka jeta ime, kur mendoj se sa të tjerë do merren më qafë, nga ajo firmë e pavullnetshme! Ndaj të thashë: – Para përdhunimit isha Luti, tani pas nënshkrimit, jam muti”! – ai heshti.
Në gjysmë terr ndjeja frymëmarrjen e tij, fillimisht si gulçim, pastaj më të lehtë dhe në fund sikur u qetësua. E kaploi gjumi, duket shpirtit të tij i nevojitej kjo shfreje dufi, që të lehtësohej. Atë natë e kalova pothuaj pa gjumë, duke sjellë e pështjellë ndër mend, atë që dëgjova nga goja e atij burri të ashpër. Në mëngjes rreth orës shtatë, na nxorën në pajtozin e mëngjesit, siç hej koha e ajrimit dhe për nevojat personale.
Lutfiu was sleeping, maybe the tortures of the previous day had caught up with him, he was in need of peace. I signaled to my friends not to wake him up, because maybe he was better. So we did, we went out quietly, one after the other. When I finished my personal toilet and dug my feet, I ran around the limited square; I filled the gourds with water and took them to the cell. I left them on the threshold of the door and went outside again, to take the barrels of the shura that I had washed and put on the doorknob, so that the stinking smell of ammonia would come out.
With the dishes in my hands I returned to the cell. Inside silence and terror. I cleaned my eyes, which could not acclimatize me to the noise of the stone walls of the dungeon. I blindly went to the place where Luti was supposed to sleep, to wake him up to come to the bathroom, because the day was long and after twelve hours, it was our turn to go to the toilet and the bathroom. With outstretched hands, I searched tentatively but touched nothing. The bed was empty; "he will have got up and gone", I thought. At that moment, I didn't even think of evil.
After a while, the eyes began to get used to the darkness, when what do I see? In front of my nose, two legs writhed tensely. Above my head, Luti was hovering, disfigured, with his tongue sticking out and his eyes squinting...! Oh God! I took her under my knees and lifted her up like a quince. The noose was loosened, but the tongue remained extended, hanging in the corner of the mouth, and a gasp of blood burst from his throat, now freed, with pressure. In a daze, I let out a loud cry that was multiplied tenfold by the stone domes in the splendour's belly. The echo was heard by the friends outside who ran. Memory.al
Lini një Përgjigje