FLASH
Shkruar nga Pamfleti
A rare novel, a historical narrative from the dictatorship of how a teenage girl experienced persecution. Alma Gjurgji, in the book "Severed Arms", recently published by the Institute for the Study of Communist Crimes and Consequences, has told in literary form about the terrible stories of persecution in the dictatorship...! If the "novel" fulfills its mission, soon this book will also be shown in the cinema, by the director Besnik Bisha
Ms. Alma, you have written a rare memoir. A 10-year-old girl who confesses the past, the persecution. How could you organize such a memory, from a little girl?
I think that every human being has a certain journey in his life, which is inevitably filled with simple or impressive events. These vital episodes are fixed in the memory of each of us. Of course, unusual events, those that hurt a lot, those that leave an indelible mark on our lives, are hard to forget. Such were the ones that accompanied the fragile years of my childhood and youth, just like hundreds and thousands of other children who, together with their families, suffered in the internment camps.
Innocent children, who had to suffer endlessly, generation after generation, for the political convictions of their grandparents, fathers, or their relatives. And how can I forget my 10th birthday, for which I fantasized about a cake with candles, wishes and gifts from all my relatives. That very day, riding on top of a monster car, we were being exiled from Tirana as a family...! This is how I described this painful episode in my book: [...] . "I don't remember exactly how many hours that journey to hell took. Riding on top of the fenders, I could feel the merciless rocking of that black car on the unpaved roads, with potholes and stones, among those bushy hills scorched by the summer heat, which was in its last days. In the dark we arrived at the village that was designated for my family, somewhere in the hills of Dumre.
The car stopped in the middle of the village and some of its residents approached it. With a natural curiosity, but also with an evil joy that the "enemies" had received the "deserved punishment", they tried to direct the driver to continue a few meters further, towards the hut that was designated for us. I had never seen anything like it before. It was really a thatched hut. The floor is dirt. Adjacent to that hole called the door was a huge, irregularly shaped stone, and I never understood how or why that stone was placed there.
It was probably detached from the surrounding hills and the hut adjacent to it was built long after. Maybe. Until that time, I had believed that such huts were built for domestic animals, and I happened to see them in a movie about the life of tribes and tribes in Africa.
No, I wasn't in a dream or in the cinema. That hut was real and we were to dwell there. We were all numb, while mom couldn't hold herself anymore, burst into tears. My little sister kept clutching her dolls, while the yellow curls stuck to her face from the sweat and suffering of the road.
The blue eyes, more beautiful than the spring sky, had lost their sparkle. That little creature had the intelligence and intuition not to ask for anything, it didn't ask to eat, it didn't ask to sleep, it just looked at us in turn, as if to understand the causes of that unnatural situation"! […].
Allow me to remind you that during these years, enough has been written about the terrible stories of communist persecution, but I have regrettably found and experience an unusual and cynical indifference to these sufferings. Of course, the memories of that inhumane treatment were alive inside me, but I had never thought to write about them. The impetus for this was a special moment, about three years ago. The terrible "class war", in a different form, was being recycled again in the reality of the troubled Albanian transition.
Thus, in violation of any law, hundreds and thousands of people, who had different political beliefs from the ruling party, were dismissed from work. An endless war, a cruel exclusion from integration opportunities and livelihoods. All this negative charge and pain that I accumulated again, I needed to discharge it somewhere...!
So I sat down to write, which I had never done before. It seemed to me that I was struggling to untie the mouth of a well-sealed sack. The memories were there, I just had to show him the way out. I was writing only for myself. It was a confidence that I never thought I would share with hundreds of thousands of others.
Fragment after fragment, episode after episode, and the result was my first book; "Ripped arms". My relatives and close friends, amazed at the style of that narrative, as true as it is impressive, encouraged me that these terrible memories and facts must necessarily open the way to publication.
And so it happened. Appreciated by the Institute for the Study and Publication of the Crimes of Communism, as a contribution to shedding light and denouncing these crimes, this book found its way to publication.
"Severed Arms" is the name of the book, it is almost in the genre of a story that is a little hard to "believe", but it reads like a novel. Curiosity is natural about the experiences of this child, who became a teenager, how can he reflect now?
Teksa më drejtonit këtë pyetje, m’u kujtua një prononcim i At Zef Pllumit, dhënë në intervistën e fundit të tij, para se të ndërronte jetë. I pyetur për vërtetësinë e rrëfimeve në librin emocionues “Rrno për me tregue”, ai pak a shumë u përgjigj në këtë mënyrë: “….kam treguar shumë pak rreth të vërtetave të jetuara në ferrin komunist, pasi nuk dëshiroja të isha i pabesueshëm, për lexuesit e rinj…”!
Në këtë rast, unë do pohoja të njëjtën gjë për të vërtetat e jetës sime. Një kalvar persekucioni i shtrirë në 23 vite, sigurisht ka në përmbajtjen e tij, një numër të madh vuajtjesh, tmerresh, denigrimesh, shtypjesh dhe kërcënimesh për mua dhe familjen time. Për shkak të gjyshit të ekzekutuar nga regjimi komunist, konsideroheshim kundërshtarë politikë, ose për të qenë më e saktë, armiq të partisë.
Nëse do kujtoja e shkruaja rreth çdo episodi të jetuar në dhjetëvjeçarë, rezultati do të ishte një histori tejet e gjatë dhe interesi për të, do të ishte minimal. Për këtë arsye, bëra redaktimet dhe shkurtimet e duhura. Isha e ndërgjegjshme që në një material sa më të shkurtër të përmendja disa nga kujtimet e mia më të pashlyeshme dhe të dhimbshme…!
Qëllimi im ishte të përshkruaja me vërtetësinë më të madhe, përjetimin e atyre ngjarjeve fatkeqe,…çdo gërmë, çdo fjalë, çdo paragraf është i vërtetë, mbuluar me terror dhe tmerr. Eh, reflektimi i tanishëm…në realitet unë nuk kam mbajtur ditar. Kujtimet e mia shumë të sinqerta, janë sjellë në këtë libër, ashtu siç i kisha përjetuar.
Mendoj se, përpos të vërtetave të patjetërsueshme, libri im është ndërkohë dhe një reflektim për tragjeditë njerëzore të atyre përmasave. Ndonëse të vështirë dhe me kosto të mëdha për jetën e qindra e mijëra njerëzve, në fund të fundit e konsideroj gjithashtu një triumf, një ngadhënjim të së mirës mbi të keqen. Rënia e regjimit kriminal komunist, e konfirmon diçka të tillë.
Në libër tregoni mbi “refuzimet”…Ç’ishin këto përjetime për moshën tuaj?
Isha shume e vogël kur u përballa me refuzimet. Problemet që familja ime kishte me regjimin, i provova që në moshën 8 vjeçare, kur të dy prindërit e mi, u dëbuan nga arsimi për të punuar në Fermën Bujqësore “Gjergj Dimitrov”, në Sauk të Tiranës. Në të vërtetë, nuk e kuptoja çfarë ndodhte, pasi bisedat që kishin në themel padrejtësitë e sistemit, nuk mund të bëheshin kurrë në prani të një fëmije.
Përballja e parë e vërtetë me diktaturën dhe refuzimet e saj, dhe ndërgjegjësimi im për atë që po përjetonim, ndodhi në moshën 10 vjeçare. Kjo lidhet drejtpërdrejt me internimin e familjes sime, i cili u pasua nga flakje të njëpasnjëshme…ja si e kam përshkruar në librin tim, ditën e nesërme të internimit: […]
“Ndesha në vështrimin e pashpresë të prindërve të mi. I pashë të shkatërruar. Sytë e tyre ishin përhumbur poshtë rrathëve të zinj. Im atë me ftoi të afrohesha pranë dhe për herë të parë në jetën e tij, më shpjegoi atë që po ndodhte dhe shkaqet e saj. Më foli për diktaturën e proletariatit, për luftën e klasave, për të atin e tij intelektual, të ekzekutuar nga komunistët dhe se ne duhej të paguanim për këtë.
Duhej të paguanim të gjithë, madje dhe motra ime e vogël trevjeçare, që ende flinte. Ndërkohë gjumin e saj të pafajshëm dhe engjëllor, po e prishnin mizat dhe grerëzat që ardhja e ditës, i kishte gjallëruar.
Në agresivitetin e tyre dhe ato krijesa të vogla të natyrës, ishin kundër nesh. E gjithë kjo ishte shumë për mua. Një ditë më parë kisha mbushur dhjetë vjeç. Deri aso kohe, isha indoktrinuar dhe unë nga propaganda komuniste. Në shkollë më kishin mësuar, të isha e lumtur për Partinë dhe xhaxhin Enver, se; “Partia ishte nëna e të gjithë fëmijëve”. Më kishin mësuar se fëmijët shqiptarë “ishin më të lumturit në botë”, e të tjera broçkulla si këto.
Sa e sa vjersha për Partinë kisha mësuar dhe recituar…?! Im atë nuk po fliste me një fëmijë dhjetë vjeç, por me një të rritur, që duhej të ndërgjegjësohej, për atë që e priste. U ndjeva aq konfuze, sa nuk isha në gjendje të bëja asnjë pyetje. Vetëm përpiqesha të kuptoja. U përfshiva nga një dhimbje e gjithanshme. Po më shembej bota nën këmbë. Brenda tri ditëve, çdo gjë ndryshoi në atë që ishte jeta ime, çdo gjë që kisha besuar apo dëshiruar në ëndrrat e mia fëmijërore, nuk ekzistonte më…!
…Ndonëse isha vetëm një fëmijë, rrëfimi i jashtëzakonshëm dhe emocional i tim eti për atë që po ndodhte, më bëri të ndjehesha menjëherë e rritur. E kuptova se fëmijëria ime kish marrë fund, dhe se do të më duhej të përshtatesha me këtë realitet të shëmtuar, do të më duhej të ndihmoja prindërit, në përballimin e asaj jete të vështirë në atë skëterrë! […]
Ju përmendni vende, ku jeni degdisur, rreziqet, aventurat, gjendjet emocionale por asnjë emër, përveç një shoqeje, që është një personazh real. Ja për shembull historia e mësueses na duket e tmerrshme për nga demoralizimi psikik, pse nuk keni emra?
Për hir të së vërtetës, kjo pyetje më është drejtuar dhe më parë. Siç jam shprehur më lart, nisa të rikujtoj dhe shkruaj këto të vërteta të dhimbshme të jetës sime, pa menduar se rezultati do ishte një libër, tashmë i mirë-vlerësuar. Personazhet që shkaktuan aq padrejtësi për mua dhe familjen time, kanë një emër, dhe unë i kam të gjallë në kujtesën time. Por ata mjeranë, ishin pjellë e atij sistemi mostër që fabrikonte krijesa të tilla, të përbindshme.
Nuk jam penduar aspak që nuk kam përmendur emra, pasi qëllimi im ka qene dhe është të denoncoj atë sistem të pashpirt, që kishte ndërtuar atë strukturë të stërmadhe kriminale, që mbillte terror dhe shtypje që asnjë vend tjetër nuk e kishte përjetuar. Edhe nëse do t’i rikthehesha librit e ta rishkruaja, sërish nuk do ta bëja.
Mendoj se publikimi i bëmave, si dhe ndëshkimi moral i këtyre shërbëtorëve të paskrupuj të regjimit, është dhe mbetet detyrim i politikanëve, analistëve dhe historianëve. Tashmë ata individë, nuk kanë asnjë rol në jetën time, as nuk e di ku ndodhen.
Ndoshta disa prej tyre, janë diku nëpër botë, apo ndoshta janë në role drejtuese të politikës aktuale dhe në mënyrë cinike, japin leksione për të drejtat e njeriut dhe demokracinë, ndërkohë që asnjëri prej tyre, nuk ka kërkuar ndjesë. Dëshiroj dhe uroj me gjithë shpirt, të reflektojnë dhe një ditë të pendohen për gjithçka kanë bërë. Për fat të keq, reagime të tilla njerëzore, të këtyre personave që shkatërruan jetë njerëzish, pothuajse nuk kam ndeshur asnjëherë.
Ndërsa personat e mësipërm në librin tim janë thjesht anonimë, nuk mund të rrija pa përmendur me emër, shoqen time të dashur të fëmijërisë, Ritën. Ajo ka qenë dhe është shumë më tepër se kaq. Është motra ime. Prindërit e saj më kanë bërë dhuratën më të bukur të atyre viteve. Pas vdekjes së gjyshes, më kanë mbajtur në shtëpi dhe më kanë trajtuar si bijën e tyre. Dhe kjo ndodhte në një periudhe terrori, kur të gjitha dyert e të afërmve, na ishin mbyllur.
Ajo familje më bëri të kuptoj dhe provoj mirënjohjen, ndoshta nga më të bukurat në botë. Ende sot e kësaj dite mbetet e tillë. Sa i takon marrëdhënies së vështirë me mësuesen e parë që pata në internim, pashpirtësinë e asaj, që duhej të ishte edukatore dhe prind i dytë, e kam përshkruar në këtë mënyrë:
[…] “Ndërsa marrëdhëniet me fëmijët e tjerë po ecnin drejt normalitetit, nuk mund të them të njëjtën gjë për mësuesen. E krahasoja me mësuesen time të mrekullueshme në Tiranë dhe ndjeja se ajo, nuk donte t’ia dinte fare për ata fëmijë, që ndonëse frekuentonin shkollën, ishin pothuajse analfabetë.
Ndryshe nga ata, unë kisha patur fatin të më rrinin mbi kokë, tre mësues në shtëpi. Sigurisht, këtu përfshij edhe gjyshen. Prindërit e atyre të ngratëve, gdhiheshin e ngryseshin arave për të siguruar bukën për fëmijët e shumtë, që sillnin në jetë. Në shenjë hakmarrjeje, me pushtoi dëshira ta sfidoja. Ishte një formë rebelimi. Veçanërisht në orën e matematikës, që ishte lënda ime e preferuar.
I bëja pyetje me të cilat e vija në vështirësi. Madje, ndjeja një lloj kënaqësie të pakuptueshme, kur asaj i ndryshonte ngjyra e fytyrës. Kishte raste kur i kërkoja mënyrat alternative, për zgjidhjen e disa problemeve. Duke kërcitur dhëmbët, ajo e duroi disa ditë këtë situatë, por një ditë në pamundësi për t’iu përgjigjur pyetjes sime, në kulmin e tërbimit më tha:
“-Mëso sa të duash, kazma të pret”. Ky shpërthim ndodhi në klasë, në sy të gjithë fëmijëve, të cilët shihnin të habitur herë mua, herë mësuesen. Unë kisha pritur një reagim prej saj, por kurrë kaq të pamëshirshëm dhe vrasës të shpresës dhe ëndrrave. Isha aq e mpirë, gati të qaja.
In that inhumane regime, you were too shy to cry...! Tears could be considered displeasure and a challenge to the system. The innocent tears of a slain pride were menace. There are some moments in life that leave a deep impression and this was one of them. I felt myself falling apart into fragile, desperate pieces, which dimmed my faith that one day, I would be able to pick them up and put them back together.
I hated that teacher with all my heart. He's one of the few people I've hated. Not that there were few who hurt me, but it was me who then tried to exclude hatred from the world of my feelings. He wouldn't let me live. It was very exhausting in feeling, corrosive, so much so that it took my breath away. I loved school so much and had dreams of what I wanted to be when I grew up. After that, I didn't deal with the teacher anymore, nor did she with me. An icy "peace" was established.
A year later, my teacher was raped by some soldiers who took her by surprise, as she was returning to the village where her family lived. At that age, I could not understand what rape was, I only knew that something very bad and shameful had happened to her. Even in the village it was said; "they caught him with difficulty". The soldiers paid for this with prison, while the teacher was permanently transferred from the school in that village. I felt no regret for my teacher./Memorie.al
Lini një Përgjigje