FLASH
Shkruar nga Dashnor Kaloçi 
Exactly 43 years ago, on October 15, 1982, the Minister of People's Defense, Kadri Hazbiu, was arrested (from 1953 to 1979, he had held the post of Minister of Internal Affairs), who after several marathon meetings of the Plenum of the Central Committee of the Albanian People's Party and the Political Bureau, held in the period September-October of that year, just a week earlier, on October 8, 1983, at the meeting of the Secretariat of the Central Committee of the Albanian People's Party (where Prime Minister Adil Çarçani was also invited), upon the proposal of Enver Hoxha, Hazbiu was dismissed from all party and state functions that he had held until that time.
In fact, the arrest of Kadri Hazbiu was not very unexpected, neither for the officials of the Ministry of People's Defense and the Ministry of Interior and the senior leadership of the Albanian People's Liberation Army, nor for public opinion, since almost since the beginning of 1982, his name had been "boiling" and was being heavily discussed among the people everywhere! There were even rumors that he (Hazbiu) had escaped with a fighter plane, outside Albania, as his former Chinese counterpart, Lin Biao, had attempted but failed, in 1971.
The genesis of the attack on Kadri Hazbiu by Enver Hoxha was prompted by the event of January 18, 1981, when Prime Minister Mehmet Shehu was found dead with a pistol bullet(s) in his bedroom, which in the following months would bring a series of consequences for most of his close associates, Kadri Hazbiu being one of them.
Hazbiu was even considered the closest man and closest friend of former Prime Minister Shehu, although in fact, Hazbiu was arrested last of all those accused of being "collaborators of the enemy and the police agent Mehmet Shehu", since before him, the following were arrested: Minister of Interior, Feçor Shehu, Minister of Health, Llambi Ziçishti, Minister of Foreign Affairs, Nesti Nase, former Deputy Minister of Interior, Mihallaq Ziçishti, etc.
Although immediately after the incident with Mehmet Shehu, in January 1982, Kadri Hazbiu's "star of fortune" was on the rise, after Enver Hoxha, at one of the Politburo meetings, officially proposed the post of prime minister to him (instead of Mehmet Shehu, now dead and declared an enemy), which Hazbiu did not accept, suggesting that Adil Çarçani could best do that task.
In fact, Enver Hoxha's proposal to appoint Hazbiu as prime minister was not unexpected, not only for the top leadership, but also for public opinion (at least for those who followed the political developments in the country more closely, beyond what was said in the press and Radio-Television), since one day after the end of the 9th Congress of the Albanian People's Party, in November 1981, at the closing rally held in "Skënderbeg" Square, Kadri Hazbiu gave the main speech, which was "translated" by everyone, that he would be the next prime minister of the country. This, taking into account the situation in which Mehmet Shehu was from September of that year, after his son's engagement, with the marathon meetings of the plenum of the Central Committee and the Politburo, where he was asked to account for why he had allowed that to happen!
But, the assessment that Enver Hoxha had made of the Minister of People's Defense and member of the Politburo, Kadri Hazbiu, seems to have been "forgotten" and began to fade in the following months, because as we emphasized a little above, since the beginning of '82, rumors spread everywhere among the people that; "Kadri Hazbiu had escaped from Albania with a fighter plane", which is also confirmed by some archival documents published after the '90s, where one of the people who had told Hazbiu that was his barber, from the Club of the Ministry of Internal Affairs!
But, while all these words that were circulating at that time about Minister Hazbiu were considered by the Party as "rumors spread by the enemy", the great jubilee ceremonies held on the Peza holiday on September 16 of that year (the 40th anniversary of the Peza Conference) showed that what was said about Kadri Hazbiu were not just rumors? After all those who followed that holiday from the news chronicles on the Albanian Radio-Television, noticed that; in the presentation that was made to the personalities of the senior leadership of the Albanian People's Liberation Party and the Albanian government on the tribune of that holiday, Kadri Hazbiu's function as Minister of People's Defense was not mentioned at all?!
Something that would not only cause the immediate reaction and irritation of Kadri Hazbiu, right there on the podium of the celebration, but he would also complain about it officially to the Central Committee, to Prokop Murra, who had given the opening speech of that celebration and had "forgot" to mention Hazbiu's function as Minister of Defense!
Por, (që përpara përvjetorit të Konferencës së Pezës), si për ta qetësuar Kadri Hazbiun, se ato që fliteshin për të “ishin thjesht thashetheme që i përhapte armiku”, shërbeu edhe një telegram i Enver Hoxhës, dërguar Hazbiut më 15 gusht 1982, me rastin e ditëlindjes së tij, ku ai (Enveri), i drejtohej me superlativa ministrit të Mbrojtjes, duke mos kursyer asnjë lëvdatë për të! Ndërsa në familjen e Kadri Hazbiut dhe rrethin e afërt familjar të tij, ai telegram i udhëheqësit kryesor të Partisë u konsiderua si një “dhuratë nga qielli”, vetë Hazbiu, thuhet se u mërzit keq, pasi që aty parashikoi fundin e tij. Pasi ai (Hazbiu) më mirë se askush tjetër e dinte, që ajo ishte një metodë apo taktikë tashmë e njohur e Enverit, kur para se të godiste njeri, e lavdëronte për ta vënë në “gjumë”!
Kështu kishte bërë që me Koci Xoxen, kur e zëvendësoi me njeriun më të afërt të tij, (Nesti Kerenxhin, të cilin e përdori për të goditur dhe akuzuar Xoxen), për të ardhur 30 vite më pas me Beqir Ballukun, që fillimisht lavdëroi dhe “ngriti në qiell”, për besnikëri ndaj Partisë, Petrit Dumen dhe Hito Çakon, të cilët pasi i përdori për të akuzuar Ballukun, gjithashtu i dënoi më pas me vdekje! Por, kësaj loje të Enverit me bashkëpunëtorët e tij kur i dënonte, nuk i shpëtoi as vetë Kadri Hazbiu, të cilin Enveri fillimisht e propozoi për kryeministër, duke e përdorur në goditjen dhe akuzat ndaj ish-kryeministrit tashmë të vdekur, Mehmet Shehu. Duket se Kadri Hazbiu atë gjë, pra lojën e Enverit, do ta kuptonte në ceremoninë e festës së Pezës, por tashmë ishte shumë vonë. Vetëm një muaj më pas, pikërisht më 15 tetor 1982, ai u arrestua në oborrin e vilës së tij (ndodhej aty ku sot është “Piramida”) ngjitur me ambasadën vietnameze dhe godinën e Drejtorisë së Dytë të Sigurimit të Shtetit (Drejtoria për Ruajtjen dhe Sigurinë Fizike të Udhëheqjes, me kryetar Raqi Ifticën), nga ku ai survejohej 24 orë, javën e fundit para arrestimit!
Ndërsa sa më sipër janë gjëra pak a shumë të njohura, (si me dëshmi nga persona që kanë pasur lidhje me këto ngjarje, apo dhe me dokumente arkivore të publikuara pas viteve ’90-të), në këtë shkrim po publikojmë një dokument arkivor, ku tregohet qartë se si u realizua arrestimi i Kadri Hazbiut dhe kush ishin personat tepër të besueshëm (djem të udhëheqjes së lartë dhe bij “Heronjve të Popullit” etj., që iu besua ajo gjë!
Si dhe një dokument tjetër, ku flitet për situatën që mbizotëronte në familjen Hazbiu, pak para arrestimit të tij, më 15 tetor të vitit 1982, si dhe porositë e fundit që ai i kishte dhënë familjarëve të tij dhe amanetin, “që një ditë t’ja gjenin varrin, t’ja mblidhini kockat dhe t’ja çonin në fshatin e tij”! Për më shumë rreth këtyre, etj., na njohin këto dokumente arkivore të nxjerra nga arkivi i Ministrisë së Brendshme (tashmë pjesë e fondit të Autoritetit për Informimin e Dokumenteve të ish-Sigurimit të Shtetit), që publikohen për herë të parë bashkë me faksimilet përkatëse, nga Memorie.al
DOKUMENTI ARKIVOR SEKRET, I MIRATUAR NGA MINISTRI I BRENDSHËM HEKURAN ISAI DHE I HARTUAR NGA ZV. DREJTORI I DREJTORISË SË HETUESISË PELIVAN LUÇI E, PËLLUMB KAPO, ME PLANIN PËR ARRESTIMIN E KADRI HAZBIUT
M I R A T O H E T S E K R E T
MINISTRI I PUNËVE TË BRENDSHME Ekzemplar i vetëm
HEKURAN ISAI Tiranë, më 15.10.1982
PLAN ARRESTIMI
Në Tiranë, më 15.10.1982, me miratimin e Prokurorit të Përgjithshëm të RPSSH-së, do të bëhet arrestimi i armikut Kadri Hazbi Dautaj.
Në arrestimin e tij, do të marrin pjesë këta shokë:
Hetues Luan Bega
Ylli Birçe
Asllan Ulqinaku
Hasan Ulqinaku
Arrestimi do të kryet në shtëpinë e tij dhe do të transportohet me automjetin “ARO”, me shofer Fadil Zela.
Në kontrollin e banesës, do të marrin pjesë këta shokë:
Bashkim Caka
Ferid Sula
Kiço Petro
Ylli Birçe
Hasan Ulqinaku, si dhe dy dëshmitarë të pranishëm nga Këshilli Popullor i Lagjes Nr. 1.
ZV. DREJTORI I DREJTORISË SË HETUESISË
PELIVAN LUÇI PËLLUMB KAPO
DOKUMENTI ARKIVOR SEKRET ME RELACIONIN E PUNËTORIT OPERATIV TË DEGËS SË BRENDSHME RRËSHEN, MIHAL MONKA, LIDHUR ME MATERIALET NE NGARKIM TË PETRIT HAZBIUT
S E K R E T
EKZEMPLAR NR. 1
RRËSHEN, MË 5.3.1983
R E L A C I O N
MBI MATERIALET NË NGARKIM TË PETRIT HAZBIUT
Petrit Hazbiu është i biri i Kadriut dhe Hedijes, lindur më 1954 në qytetin e Tiranës, banues në qytetin e Kurbneshit të rrethit Mirditë, rrjedh nga një familje nënpunës i pushtetit popullor, me arsim të lartë, i shkurorëzuar, me një fëmijë, i paorganizuar, i internuar në qytetin e Kurbneshit të rrethit Mirditë, me shtetësi dhe kombësi shqiptare.
I përmenduri ka mbaruar arsimin e lartë në UT, ka punuar inxhinier arkitekt në Institutin e Projektimeve Nr. 1 në Tiranë, ka qenë i martuar me Dhurata Iljaz Fishtën, e cila ka lindur në Tiranë në vitin 1956 e është mësuese në Liceun Artistiok “Jordan Misja”, ka bërë ndarjen martesore më datë 3.2.1983, kanë një vajzë që quhet Alvana, lindur në vitin 1981, të cilën e ka marrë në ngarkim e ëma.
Petriti ka ardhur në qytetin e Kurbneshit më datë 18.10.1982, të Komisionit të Internim Dëbimeve, janë internuar për 5 vjet kohë, si pjesëtar i familjes së armikut të Partisë Kadri Hazbiu. Aktualisht Petriti punon punëtor në minierën e bakrit Kubnesh. Gjatë kohës që ka qenë në Tiranë, është karakterizuar si kapadai dhe mendjemadh.
Sipas një informacioni të përgjimit telefonik, Nr. 927, datë 15.10.1982, Petrit Hazbiu bisedon në telefon me një grua me emrin B…. që i thotë: “B…., unë dy nga këto sahate gjej, ai tjetri është jashtë i mbyllur, kështu që ka një dorezë që hapet, ku di unë si ta hap, tani do të them numrat; 4.6.7.6.2 dhe tjetri; 0.2.1.1.8.0.4, kaq janë këto të dyja, atë tjetrin t’i venë vetë ata të NISH-Elektrikut, ata vijnë zakonisht.
Bashkëpunëtori “Vëzhguesi” i Drejtorisë së Punëve të Brendshme Tiranë, më datë 26.11.1982, raporton se; kam mësuar nga Sa….K….., (S….K…., inxhinier në Ndërmarrjen e Mjeteve Mësimore, në 2/A si agjent i mundshëm i Zbulimit Sovjetik), se i biri i Kadriut, i ka thënë disa shokëve të tij në zbor, pa përmendur se cilin nga djemtë, se ai, i ati, para se të arrestohej, u paska thënë se; përveç mungesës së vigjilencës, nuk ka faj tjetër, por e di se do ta pësoj rëndë, e dinë se çfarë e pret, prandaj u lënë amanet fëmijëve, që ta kërkojnë dhe ta gjejnë varrin, t’ja mbledhin kockat dhe ta çojnë në fshat, duke i këshilluar që të rrinë urtë dhe të jenë të sjellshëm e, e të bëjnë ç’ju thonë.
B.P. “Shkëlzeni”, më datë 22.1.1983, raporton se: “Rreth orës 16 e 20 minuta të datës 20.1.1983, në takimin e rastit që ka bërë me Petrit Hazbiun, ky i fundit i ka thënë se; babai ka faj, ne nuk kemi faj, puna është shumë e vështirë dhe nuk kalohet, e ta di se qëndroj më tepër se 5 vjet, do të vras veten”.
Petriti është marrë në përpunim paraprak më datën 9.2.1983, për agjitacion e propagandë dhe lidhje e armikut të Partisë Kadri Hazbiu. Për zbulimin në thellësi dhe gjerësi të veprimtarisë së tij armiqësore, është bërë plani i masave agjenturore-operative, e janë përcaktuar detyrat, gjatë kësaj kohe janë bërë 5 përgjime me T.O. në banesat e tyre, si në datat 2.2.’83, 3.2.’83, 12.2.’83, 18.2.’83 dhe 26.2.’83.
Nga informacionet e T.O., del se kryesisht kanë zhvilluar biseda të thjeshta, pa prekur çështje me karakter politik, bisedojnë dhe flasin për veprime, probleme shtëpiake, nuk e kanë përmenduar asnjëherë të këtyre pesë rasteve, emrin e armikut Kadri Hazbiu. Në përgjimin me T. O. të datës 3.2.’83 në mbrëmje, pas kthimit prej gjyqit të ndarjes nga e shoqja, Dhurata dhe të motrës së tij, Mimozës, nga i shoqi, Agron Aranitasi, që bëhet në Rrëshen, nga informacioni i T. O. del se të 5-të pjesëtarët e familjes tregojnë korrektesë e parimorë, bëjnë biseda moralizuese, si p.sh. Helena, duke qarë thotë: “Aman more, se ne nuk jemi bërë armiq me Partinë”, kurse Petriti; “Po s’je bërë, shumë mirë që s’je bërë dhe s’duhet që të bëhemi armiq, kështu është, e përse të bëhemi armiq”?!
Nga informacioni del se e ëma e pyet Petritin; e çfarë tha ndonjë gjë nusja për vajzën; Petriti u përgjigj se tha që sa e urtë është, nuk ndihet fare, as qan dhe as luan, kur të mërzitesh më tha, unë ta sjell”.
Bp, "Shkëlzeni", dated 10.2.1983, reports that Petrit Hazbiu on 1.2.'83, met in front of the restaurant in the city of Kurbnesh with Ba….M….V….he talked for about two minutes and then entered a building and stayed for about five minutes, after a while he went to the vegetable shop and stayed there for a while and left.
On 10.2.'83, Petriti met with D….Ba….P…. in the vegetable shop! (D….was sentenced to 18 years in prison for embezzlement of socialist property, currently works at the Kurbnesh copper mine) and said; this job is nothing, there are too many people, I'm going home and I'll come back later.
In the direction of Petriti, BP "Shkelzeni", BP "Jupiteri", a social connection of Agron, recently withdrawn, a joint plan of agent-operative measures was made with the Puka Internal Affairs Branch and the Tirana Internal Affairs Directorate, to uncover and deepen the hostile activity of these elements. / Memorie.al
Lini një Përgjigje