FLASH
Shkruar nga Pamfleti
On the fourth anniversary of the passing away of the well-known historian, researcher, writer and publicist Agim Musta (July 24, 2019), former political prisoner, his daughters Elizabeta and Suela, gave the right and exclusivity for publication to the online media Memorie.al, of one of the author's most prominent publications, such as the 'Black Book of Albanian Communism'.
This work contains numerous data, evidence, facts, statistics and arguments unknown to the general public, on communist crimes and terror in Albania, especially against intellectuals, in the period 1945-1991. The publication for the first time of parts of this book is also the realization of one of the bequests of the historian Agim Musta, who, from the beginning of 1991 until he passed away, for nearly three decades was engaged with all his powers , working to raise collective memory, through book publications and publications in the daily press.
All that voluminous work of Mr. Agim Musta, concretized in several books, is a contribution of great value to the disclosure of the crimes of the communist regime of Enver Hoxha and his successor, Ramiz Alia. A good part of the publications of Mr. Agim Musta, is also translated into English. Thanking the two daughters of the late Musta, who chose Memorie.al, to commemorate their father, from today we are starting the publication, part by part, of the 'Black Book of Albanian Communism'.
The mine was from Baldushk town of Tirana. She had graduated from medical high school and was working as an assistant doctor in her village's ambulance. He was known for his kind demeanor with everyone he happened to meet. The fellow villagers said that Minia heals you more with words than with medicine.
She was engaged and had decided on her wedding day. It never occurred to her that the spider state was preparing a trap for her to annihilate her in the prime of her youth. The poisonous grasses of Baldushku's meadows caused the death of several cows of the cooperative that year.
The alarm was sounded, from the lowest instances, up to the infamous Central Committee of the Party. The order was issued: "Discover the hostile hand and strike mercilessly"!
Among those marked for sacrifice, the name of 20-year-old Mines was also noted. It was decided that she would be arrested on the day of the wedding. This is how her pure soul and that of all the participants in the wedding was struck. The taxi, decorated with red ribbons, was replaced by the ominous "Gas" of the Security. Instead of a wedding veil, they put on a black plastic bag. They took off her wedding bracelet and put iron handcuffs on her.
In the interrogator, he was asked to admit that he had given the "enemies" poisons to poison the cows, despite the fact that there was only iodine and aspirin in the ambulance. They threatened him to accept what they asked him otherwise...! Bring on the mace!
Minia signed the minutes without reading them. Even if he read them, he would still sign them, because he knew what to expect if he didn't accept. For eight months that he stayed in the cells of the investigation, he became bones and skin. She was so alienated that even her relatives did not recognize her on the first day of the trial. They sentenced him to 20 years in prison. He did not react at all when the claim was made and the sentence was read. She was shocked and it seemed to her that she was watching a lurid, open-eyed dream.
E dërguan në kampin – burg të Kosovës së Lushnjës. Pas disa muajsh ajo vdiq pa u vizituar nga asnjë mjek. Ne çastet e fundit, iu lut shoqeve që ta varrosnin të veshur nuse. Ato bënë të pamundurën dhe ia plotësuan amanetin. Në një ditë të bukur maji të vitit 1975, trupin e pa jetë të Mines, e nxorën nga porta e kampit-burg, për ta varrosur në varrin pa emër.
Maria Medicina
Maria Medicina, infermiere, e dënuar me vdekje. Ka vuajtur 13 vjet burgim, tregon: “Kam marrë pjesë në luftën çlirimtare si infermiere, në Brigadën e I-rë. Më arrestuan në fillim të 1952. “Faji” im qëndron se unë u dashurova dhe u martova me një italian antifashist, që e kishin mbajtur në Shqipëri si peng, mbas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore. Mbas shumë përpjekjesh, ai u lejua të riatdhesohet në Itali më 1951, kurse mua nuk më lejuan, të largohem me të.
Sigurimi shqiptar i kishte kërkuar atij si “shpërblim” për riatdhesimin, që të ingranohej në punë zbulimi dhe nga “puna” e tij do të varej dhe e ardhmja ime. Ish-burri im, jo vetëm nuk i kreu “detyrat” e caktuara, por në Itali, ai demaskoi punët e fëlliqura të Sigurimit Shqiptar. Gjithë mllefi kundër tij, u shfry mbi kokën time.
Më torturuan me të gjitha metodat që unë të pranoja se isha agjente e zbulimit italian. Me urdhër të Nevzat Haznedarit, në mes të dimrit, më hidhnin kova me ujë të ftohtë. Ndalonin torturat, kur unë humbisja ndjenjat. Më kthyen në skelet në moshën 27 vjeçare, më dënuan me vdekje. Më quajtën Matahari shqiptare. Presidiumi më fali jetën, dhe ma ktheu dënimin në 25 vjet burgim. Në burgun e vjetër të Tiranës, kishte një aneks për gratë. Kushtet ishin jashtëzakonisht të rënda. Të mbysnin minjtë dhe morrat.
Ishin rreth 80 gra të dënuara për motive politike. Nuk më harrohen disa ish-bashkë vuajtëse, që torturat e xhelatëve të Sigurimit, i kishin kthyer në fantazma të gjalla. E tillë ishte Bianka Balliçi, ish-gazetare me origjinë austriake dhe e martuar me elbasanasin Nedin Balliçin. Nga torturat, trupi i saj ishte mbuluar me vraga plagësh.
Nga shqelmat e hetuesve, i ishte dëmtuar kolona vertebrale dhe s’mund të çohej në këmbë. Ecte këmba-dore dhe kishte pësuar traumë psikike. Edhe urinën ia kishin dhënë të pinte në vend të ujit. Nuk i bënin asnjë kurim dhe ishte ngjethëse ta shikoje në atë gjendje. Mbas 10 vjet vuajtjesh, e liruan. Vdiq në spitalin psikiatrik. Një tjetër e burgosur që të tërhiqte vëmendjen për moshën e saj të thyer (mbi 80 vjeç) ishte Marta Doda, vajza e princit të Mirditës, Preng Bib Dodës.
Marta në rininë e saj, ka qenë bashkëpunëtore e ngushtë për çështjen kombëtare me Luigj Gurakuqin, Hil Mosin e të tjerë patriotë të shquar. U lira nga burgu në moshën 82-vjeçare dhe mbeti në mes të katër rrugëve. Askush s’i hapi derën, askush s’u kujdesua për të.
U gjet e vdekur, para portës së Kishës në “Rrugën e Kavajës”, në një mëngjes të ftohtë dimri. Më 1956, na hoqën nga burgu i Tiranës dhe na çuan në kampin e Valiasit. Dy stalla lopësh, i kishin kthyer në kapanone fjetjeje për ne. Ujin e merrnin nga një pus, ku kishin hedhur një mace të ngordhur. Punonim nga 10 orë në ditë, në punë të rënda bujqësore. Për të shuar etjen në stinën e verës, pinin ujë të ndotur nëpër kanalet e fermës. Komandanti i kampit Xhelua, ishte një shpirt mizor. Ai nxirrte në punë edhe të dënuarat e sëmura.
Infermierja Dezi, e dënuar për krime ordinere, mbante në ambulancën e kampit dy termometra. Njëri nuk ngrihej më tepër se 37 gradë, kurse tjetri, nuk zbriste nën 40 gradë. Po të vije të parin, të thoshte se s’ke asgjë, prandaj duhej të dilje në punë; po të vije të dytin të akuzonte se i kishe rënë zhivës me gisht dhe të çonte në birucë. Shumë grave, ju binte të fikët gjatë punës. Ato i hidhnin në një karrocë që transportonte bajgat e lopëve dhe i çonin në kamp.
Komandant Xhelua, i nxiste të burgosurat ordinere për të na ofenduar dhe për të na rrahur. Më 1961, na hoqën nga Valiasi dhe na çuan në ‘Burgun e Artizanatit’, në periferi të Tiranës. Këtu ishim më tepër se 200 të dënuara.
Punonin në rrobaqepësi dhe mbushje dyshekësh, për repartet e Ministrisë së Punëve të Brendshme. Nga të ftohtit dhe pluhurat, shumë gra u sëmurën. U sëmura nga peritoniti specifik. Mjeku na vizitonte, por nuk na mjekonte. Asnjë ilaç nuk jepej, asnjë shtrim në spital nuk bëhej. Kur ju ankova për këtë drejtorit të kampeve dhe të burgjeve pranë Ministrisë së Punëve të Brendshme Qamil Manes, ai m’u përgjigj:
“Ju ulkonjat do të vdisni ngadalë, ngadalë”. Me insistimin e mjekut Qazim Cergës, mbas tre vjetëve, më shtruan në spitalin e të burgosurve dhe më mjekuan. Për hir të së vërtetës duhet thënë, se midis gardianëve shpirtkazma, kishte dhe ndonjë si Minja, që s’na binte në qafë, por përkundrazi mundohej të na ndihmonte.
Edhe tashti në kohën e demokracisë, përshëndetem me të. Kur dola nga burgu më 1965, nuk më lejuan të punoja në profesionin tim si infermiere, por më dërguan në fermë. Vuaj nga një seri sëmundjesh dhe banoj në një dhomë i thënçin, që ngjan si dy pika uji, me qelinë e burgut. Kur do të vihet dorë mbi ne të shumë vuajturit”?!
Marta Doda
Lindur në Austri 1884, mbesë e princit Preng Bib Doda. Studimet e mesme i kreu në Austri. Në vitin 1912 qëndis flamurin kombëtar. Zotëruese e pesë gjuhëve të huaja. Më 1912 krijon në Shkodër “Shoqatën e Gruas Shqiptare”
Martohet me mjekun e nderuar Ahmet Sadedinin (Turk), të cilin diktatura e burgosi 10 vjet, si dhe të vetmen vajzë Fridën, e cila po ashtu vuajti në burgjet e diktaturës. Arrestohet në vitin 1947 dhe dënohet 12 vjet burg.
Kundërshtare e vendosur e diktaturës. Lirohet në vitin 1954 në agoni të jetës së saj.
Shanisha Dosti
Lindur në Gjirokastër më 1922. E bija e juristit dhe politikanit të njohur, Hasan Dosti, një nga krerët kryesorë të Ballit Kombëtar dhe ministër i Drejtësisë në vitin 1943. Me arsim të mesëm. Arrestohet në vitin 1962 dhe dënohet me 5 vjet burgim për agjitacion e propagandë. Lirohet në vitin 1966.
Tefta Tasi
Lindur ne Athinë në 1927. Arrestohet në vitin 1979, duke qenë e internuar familjarisht në kampet e internimit. Dënohet 5 vjet burg për agjitacion e propagandë. Lirohet në vitin 1982. I ati i saj, Koço Tasi, vëllai Napoloni, kanë vuajtur vite të tëra në burgjet e diktaturës.
Drita Kosturi
Lindur në Lezhë më 1920. Mbaruar gjimnazin “Nëna Mbretëreshë” Tiranë. Arrestohet në vitin 1946 dhe dënohet me 20 vjet burgim. Kundërshton vendosjen e diktaturës komuniste. Lirohet në vitin 1959 dhe mandej internohet.
Hava Golemi
Lindur në Golem të Kurveleshit më 1912. E shoqja e Ismail Golemit, (pushkatuar në vitin 1945). Arrestohet në vitin 1946. Akuzohej për komplot për vrasjen e Shefqet Peçit. Dënohet me 20 vjet burgim politik. E torturuan çnjerëzisht por ajo qëndroi burrëreshë. Lirohet nga burgu në vitin 1957, por deri sa vdiq vuajti si pasojë e luftës së klasave.
Zybejte Alizoti
Lindur në Tiranë 1929. Arrestohet në vitin 1960 dhe dënohet 10 vjet për agjitacion dhe propagandë. Lirohet në vitin 1968.
Azize Ferhati
Lindur më 1930 në Vlorë. Arrestohet në vitin 1968 dhe dënohet 20 vjet burgim si armike e pushtetit. Lirohet në vitin 1982.
Bardha Bici
Lindur në Mirditë 1920. Arrestohet në vitin 1945 dhe dënohet me 10 vjet burgim si armike e popullit. Lirohet në vitin 1951 dhe internohet familjarisht deri në vitin 1990. (vajza e Bajraktarit Gjon Marka Goni).
Adile Buletini
Lindur në Shkodër 1907. Arrestohet në vitin 1946 dhe dënohet 6 vjet burgim, për agjitacion propagandë. Lirohet në vitin 1950.
Agime Pipa
Lindur në Shkodër 1922. Arrestohet në vitin 1946 dhe dënohet 10 vjet burgim për agjitacion e propagandë. Lirohet në vitin 1951.
Ana Daja
Lindur në Shkodër 1928. Arrestohet në vitin 1946 dhe dënohet 10 vjet burgim për agjitacion e propagandë. Lirohet nga burgu në vitin 1952.
Donika Doko
Lindur në Kolonjë 1930. Arrestohet në moshën 14 vjeçare. Vajza e Sanijes dhe motra e Bujar Dokos. Burgosur dhe dënuar në vitin 1945. Për arsye moshe, lirohet 2 vjet me kusht.
Dylbere Zeneli
Lindur në Vlorë 1922. Arrestohet në vitin 1955 dhe dënohet 15 vjet burgim si armike e pushtetit. Lirohet nga burgu në vitin 1962.
Tolanda Karbunara
Lindur në Napoli 1936. Arrestohet në vitin 1952 dhe dënohet 15 vjet burgim për tentativë arratisjeje. Lirohet nga burgu në vitin 1965.
Sanie Doko
Lindur në Kolonjë 1905. Arrestohet në vitin 1946 dhe dënohet 5 vjet burgim. Akuzohej si strehuese e të arratisurve. Lirohet mbas 2 vjetësh nga burgu.
Shega Këlcyra
Lindur në Këlcyrë (Përmet) 1929. Burgoset në vitin 1947 dhe dënohet 8 vjet burgim për agjitacion dhe propagandë. Lirohet në vitin 1952.
Rita Koçi
Lindur në Tiranë 1932. Kryen shkollën e mesme shkëlqyeshëm, por për arsye të babait të saj, kolonel Sami Kokës, i mohohet e drejta për shkollën e lartë. Arrestohet në vitin 1951 dhe dënohet me 10 burg për agjitacion e propagandë. Lirohet nga burgu në vitin 1959.
Makbule Frashëri
Lindur në Korçë 1927. Arrestohet në vitin 1951 dhe dënohet 15 vjet burgim si armike e pushtetit. Lirohet në vitin 1965. Memorie.al
Lini një Përgjigje