FLASH
Shkruar nga Henry Srebrnik
Can Albania and democracy go together?
A friend recently joked that he never thought he would see the words “Albania” and “democracy” in the same sentence. What a long ideological journey that small Balkan country has traveled over the past 40 years.
Since May 31, protesters have set off daily from Skanderbeg Square in Tirana to take part in what has been dubbed the “Flamingo Revolution.” They complain that the government is selling the country to foreign investors and luxury resort developers. They accuse Prime Minister Edi Rama and his government of cronyism and corruption, while many claim that the Albanian government has long been making decisions against the interests of Albanian citizens.
It is the first time in his nearly 13 years in power that Rama, leader of the Socialist Party, has faced serious pressure. However, he has downplayed the protests, insisting they are “a beautiful example of freedom, of democracy in action.”
So what is it about? The demonstrations were initially sparked by anger over the planned construction of luxury resorts on a stretch of the Adriatic coast, home to rare species such as flamingos and Mediterranean seals. It has become the largest civic protest movement in Albania since the fall of communism.
The development project was first announced in 2024 and initially sparked opposition, mainly from environmentalists. The controversy only gained international attention after it was linked to Jared Kushner, Donald Trump's son-in-law, whose company, Affinity Partners, along with investors from the Gulf states, announced plans to invest more than US$4.6 billion in the development of a luxury resort near the city of Vlora, in the Narta Lagoon and in the Zvërnec nature reserve.
Kushner and Ivanka Trump also want to turn Sazan Island, part of a national park, into a small coastal enclave for the wealthy. Tourism has become an increasingly important part of Albania's national income.
Protesters claim that Albania has been governed since the fall of communism 35 years ago by politicians who pursue their own interests, award state contracts to their business friends and pay little attention to the economic concerns and other problems of ordinary citizens.
Olsi Nika, head of the environmental organization EcoAlbania, claims that the current political system has alienated Generation Z. “ Most of the protesters are young people who grew up with a progressive European mentality ,” he explained.
Protestuesit kanë brohoritur: “Rama në burg, Berisha në burg”. Rama ka qenë pjesë e qeverisë në role të ndryshme që nga viti 1998, ndërsa Sali Berisha, kreu i Partisë Demokratike, forca kryesore opozitare, ishte president i Shqipërisë nga viti 1992 deri në vitin 1997 dhe kryeministër nga viti 2005 deri në vitin 2013. Deri në nëntorin e kaluar, Berisha ndodhej në arrest shtëpie për akuza korrupsioni. Në zgjedhjet parlamentare të vitit të kaluar, socialistët e Ramës mposhtën demokratët e Berishës, duke fituar 83 mandate kundrejt 50.
“Në thelb të kësaj proteste nuk janë vetëm çështjet mjedisore. Kjo është një luftë për liri dhe demokraci, për një të ardhme ku burimet dhe shteti të funksionojnë për të gjithë ne dhe ku të mos përjashtohemi nga plazhet dhe hapësirat tona publike”, thotë Gresa Hasa, studiuese doktorature në Universitetin e Grazit.
Rama deklaroi në një mbledhje të grupit parlamentar të Partisë Socialiste më 20 qershor se opozita ndaj qeverisë së tij ka ardhur nga një gamë e gjerë aktorësh të jashtëm, përfshirë kundërshtarë të Trumpit, grupe anti-Izrael dhe atë që ai e quajti “mercenarë dixhitalë” të mbështetur nga shtetet, përfshirë edhe nga Irani.
Sipas tij, Irani ka nxitur protestat për t’u hakmarrë ndaj Shqipërisë për strehimin e grupit opozitar iranian. Zyrtarët kanë pretenduar gjithashtu se industria turistike në Greqinë fqinje, e interesuar të shmangë konkurrencën nga Shqipëria, i ka nxitur madje edhe financuar protestuesit.
Të thuash se kjo përbën një ndryshim të madh do të ishte pak. Nën versionin ekstrem maoist të komunizmit, Republika Socialiste Popullore e Shqipërisë ishte e izoluar hermetikisht nga bota e jashtme. Ajo u qeveris nga viti 1944 deri në vitin 1985 nga Enver Hoxha, i cili u shkëput nga Bashkimi Sovjetik pas vitit 1956 për shkak të asaj që ai e konsideronte si angazhim të pamjaftueshëm të Nikita Hrushovit ndaj stalinizmit.
Hoxha paranojak ndërtoi edhe bunkerë në të gjithë vendin, më shumë se gjashtëqind mijë bunkerë me kupolë u vendosën pothuajse kudo. Ata ishin më pak një përpjekje reale për të mbrojtur vendin nga pushtimi dhe më shumë një mënyrë për të përhapur në shoqërinë shqiptare një mentalitet rrethimi. Izolimi në rritje i Shqipërisë, fillimisht nga Jugosllavia fqinje, më pas nga Bashkimi Sovjetik dhe në fund edhe nga Kina, çoi në vështirësi ekonomike gjithnjë e më të mëdha dhe në shembjen e shtetit komunist në vitin 1991.
Shqiptarët, politikisht dhe ekonomikisht krejtësisht të papërgatitur si pasojë e kësaj, përjetuan një periudhë privatizimi të shpejtë dhe kaotik të industrive shtetërore, si pjesë e kalimit drejt kapitalizmit, të shoqëruar me korrupsion, spekulime dhe skema piramidale katastrofike. Hoxha kishte konfiskuar të gjithë pronën private pasi mori pushtetin. Kur komunizmi përfundoi, kjo i la gjykatat shqiptare të detyruara të shqyrtonin pretendime rivale pronësie nga ish-pronarët dhe pasardhësit e tyre, duke shkaktuar probleme të mëdha.
These legal grey areas have made it easier for Rama to attract “strategic investors” like Kushner, promising both free land and free labor. However, the European Parliament on June 17 urged Albania to suspend construction in the protected area. This is important, as Albania hopes to join the European Union. Will the words “Albania” and “democracy” ever be able to coexist? It is difficult to say. /Adapted from “Pamphlet” by “ Telegraph Journal ”
*Henry Srebrnik is professor emeritus of political science at the University of Prince Edward Island.
Lini një Përgjigje