FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The lack of quality vocational education in the Kukës region is pushing students to travel to Prizren in Kosovo to receive education, while the Albanian government's promises have fallen by the wayside.
Every morning, Rustem Bela wakes up before dawn at his home in the village of Myç-Has and changes two cars to reach the “11 Marsi” vocational school in Prizren, about 55 kilometers to the northeast.
The 14-year-old from Has is a first-year student studying mechanics. Due to the lack of a vocational school in the Kukes region, he and four other students of his age were forced to enroll in the Kosovo education system.
"I wake up at 5:30 in the morning. My dad takes me to Kukës by car. In Kukës I join two other friends, where a car is waiting for us and together we travel to Prizren for a fee of 5 euros (round trip)," says Rustemi, while wearing his school uniform.
The “11 Marsi” Competence Center in Prizren is the largest vocational school in Kosovo and is attended by 1,500 students. It offers instruction in 18 specific profiles oriented towards four main directions: auto mechanics, electronics, construction, and applied arts.
Unlike Prizren in Kosovo, in the poor Kukës region across the border, opportunities for vocational education are limited. Despite numerous promises, there is currently only one class with about 40 vocational education students at the “Havzi Nela” high school in the Information and Communication Technology (ICT) department.
Two other branches opened years ago through assistance provided by the German organization, GIZ, did not stand the test of time.
According to education representatives in Kukës, vocational school is disadvantaged, as parents generally choose high school for their children's future. Another factor is the prejudice about the quality of the diploma in the labor market.
“The reason for the lack of vocational education in Kukes is the missing labor market,” Ylber Çiku, a specialist at the Kukes Education Office, told BIRN.
Despite record lows, the government, through the Ministry of Economy, aims to revive vocational education in Kukës. However, a project launched in December last year has once again fallen on hard times.
The project envisages the reconstruction of the 9-year school "Bajram Curri" through a fund of 400 thousand euros and its transformation into a modern institution for vocational education with an estimated capacity of 300 students and trainees.
But 10 months after an inauguration ceremony, work on the school's reconstruction has yet to begin.
When questioned by BIRN, the company "INA" that won the tender blamed the delay in obtaining the construction permit.
“Arsyeja e mosfillimit të punimeve ka qenë leja e Agjencisë së Zhvillimit të Territorit. Tashmë leja është miratuar nga AZHT-ja, ku pritet vetëm zbardhja e lejes që do të ndodhë se shpejti për të bërë të mundur fillimin e punimeve,” i tha BIRN Ferdinand Çaushi, pronar I kompanisë.
“Budallallëk i shekullit”
Qendra e Kompetencës “11 Marsi” në Prizren mirëpret nxënës nga Kukësi dhe Hasi në veri të Shqipërisë, sipas një procesi rekrutimi që udhëhiqet nga Ministria e Arsimit të Kosovës.
Sipas zv.drejtorit për çështjet arsimore, Dashnor Kamberi, kërkesa është shumë e madhe, pasi diplomat e lëshuara nga Qendra e Kompetencës “11 Marsi” njihen edhe në Europë.
Kamberi theksoi gjithashtu se nxënësit nga Shqipëria po hasin një pengesë të panevojshme për t’u regjistruar në shkollën e tyre profesionale, pasi dy vendet nuk njohin ende dëftesat e njëri-tjetrit.
“Është një “budallallëk i shekullit “që Kosova nuk njeh deftesat e nxënësve nga Shqipëria. E njëjta ndodh edhe për deftesat e nxënesve nga Kosova që kërkojnë të studiojnë në Shqipëri, ku kërkohet nostrifikimi, apo validimi I dëftesave në Ministritë e Arsimit respektive,” tha ai, duke e quajtur procesin e validimit mes dy vendeve një procedurë burokratike të panevojshme.
Ndryshe nga Kukësi, ku nxënësit e arsimit profesional kanë qasje të vështirë në tregun e punës, në Kosovë nxënësit paguhen gjatë ushtrimit të praktikës.
Enver Bytyçi, zv.drejtor për marrëdhëniet me biznesin në Qendrën e Kompetencës “11 Marsi” i tha BIRN se programet mësimore janë përshtatur gjithashtu me ato që ndiqen në shkollat profesionale në Gjermani.
“Profilet si automekanik, hidraulik, elektrik janë me programe si në Gjermani dhe diplomat nga kjo shkollë njihen në Gjermani dhe shtetet tjera perëndimore,” thotë ai.
Këto avantazhe duket se i kanë nxitur nxënësit nga Kukësi që të udhëtojnë drejt Prizrenit për të studiuar.
Albrim Ferati, nxënës i vitit të parë i tha BIRN se pas mbarimit të shkollës synonte që të punonte fillimisht në Prizren dhe më pas do të provonte Zvicrën.
“Pas mbarimit të shkollës nuk do kthehem në Kukës, por do punoj në Prizren pasi ka treg pune për specialist të nxemjes qëndrore dhe më pas do provoj për në Zvicër,” tha ai.
Dy bashkëmoshatarë të tij nga Kukësi synojnë gjithashtu që të emigrojnë pas përfundimit të shkollës profesionale.
Drejtuesit e Qendrës së Kompetencës “11 Marsi” kanë shpërndarë së fundmi formularë për marrje burse edhe për nxënësit nga Shqipëria, pavarësisht se shtetësia përbën pengesë për përfitimin e saj.
“Le t’i plotësojnë formularët se ndoshta autoritetet përgjegjëse do të venë dorën në zemër edhe për nxënësit nga Kukësi,” thotë zv.drejtori Kamberi.
Qasja është e ndryshme nga autoritetet arsimore në Kukës.
Nxënësit nga Kukësi që studiojnë në shkollën profesionale të Prizrenit kërkojnë mbështetje financiare nga autoritetet shqiptare, por kjo konsiderohet prej tyre si e pamundur.
“The scholarship is only awarded to students studying in vocational schools in Albania, which have free capacity for students who wish to attend,” Albert Muja, director of the National Employment and Skills Agency in Kukës, told BIRN./Reporter.al
Lini një Përgjigje