FLASH
Shkruar nga Pamfleti
A week after the extrajudicial shooting of 22 citizens of Tirana, after the explosion of the bomb in the embassy of the Soviet Union in Tirana in February 1951, the news came out that the director general of the People's Police in the Ministry of the Interior, Colonel Sali Ormëni, killed himself. Regardless of how the high political leadership of that time clarified this event, various people, especially his former colleagues and subordinates, secretly spoke about another version. For the first time, his grandson, retired colonel Xhemal Imeri, speaking on the TV Klan show "Histori me zhurmues" sheds light on the many mysteries with which this story has been wrapped for years...!
An interesting event that happened in February 1951, is that of the general director of the People's Police, Colonel Sali Ormeni. Mr. Xhemal Ymeri, you are his grandson, how do you remember Sali Ormeni?
In 1951, in February, there was an incident at the Soviet embassy in Tirana, a quantity of dynamite was thrown. At that time, the general director of the Police was Colonel Sali Ormeni. He had come to this task, having made a brilliant career in the War years. He reached the rank of brigade commander, but could not take over the brigade, because he was seriously wounded in both legs, with four shells, and since it happened nearby, he was hospitalized in Prizren. They returned him to Albania after the liberation and appointed him director of the Police School at that time of 1 year. So he is the founder of the People's Police. In February 1948, he was appointed General Director of the Police and was selected as a candidate for the Central Committee of the APS. From there he was appointed the Deputy Minister of the Interior.
Let's come to the event of the bombing of the Soviet embassy...
I mean that Saliu was isolated at the time of the bombing of the Soviet embassy. They didn't say isolated, but since he had made some mistakes...!
What mistakes had he made during this time?
In the fall of 1950, Saliu goes to his constituency, he finds the people very poor, he finds them without bread, they had also ground the corn seed that they had saved and given food to the children. Saliu promised the people and came to report to the big men of Tirana, but according to some reliable sources, they probably told him; "a capitulating man, a man who has fallen into the lap of the enemy" and they say; "Since you have many wounds on your body, sit down, continue your work, but be careful, next time" and "We have given him a warning" - says Enver Hoxha - they have recommended him to take some breaks, to calm down".
Saliu was summoned personally by Mehmet Shehu, according to Beqir Ndout. Mehmeti advised him to divorce his wife, as according to him her brothers harbored saboteurs, and he told her explicitly: "With these functions you have, you keep your wife without the Party, you keep the Party without your wife. but you will also have the children with you, if you are supporting the Party".
Meanwhile there were five children?
He had 5 children, one of whom was born the year he was killed. Saliu was confused by this, he had no way to do it, there were 10 people in the house, to feed himself with his salary. He goes to Beqir Ndou, Beqiri tells him; "Don't leave your wife", then Saliu solved it like this: "Go away, - he says to his wife, - for a while in the village, because you are anemic, because you have given birth to the child and the child. get well, stay with the brothers." To these brothers who had told Mehmet Shehu that they are waiting for saboteurs"!
But there was another incident that happened in the bathroom...?!
Saliu suffered from rheumatism and often went to the bathroom. Another incident related to the General Director of Police, Colonel Sali Ormeni, was a relationship with a Yugoslav girl in Tirana.
After breaking up with his wife, they started introducing different women to Saliu to provoke him. One of them was Zorka Jovanović of Montenegrin origin.
Is he thought to have been infiltrated?
For me, not an infiltrator, but an agent.
She was thought to be an agent, of whom?
Agent of Yugoslavia. They used it because they had their connections with the Yugoslavs. The State Security used it to put Sali Ormen behind his back.
This is more or less the family and personal situation of Sali Ormen, until 1951. For these mistakes that can be called, as you said, the Party had isolated him, had taken him to the hospital, right? !
The advice was from Enver Hoxha. Interior Minister Mehmet Shehu says to Enver: "I took him to the hospital, I saw that he was not okay in the conversation and I told him that you are sick." They put him in the hospital, they put him under guard, not an escort, but so that no one would enter or leave Saliu...!
It was at hospital 5, wasn't it?
There it was. "The doctors' diagnosis," said Mehmet Shehu, "was anxiety." For the doctors, there was no neurological diagnosis, he was physically fine.
So, at the time when the bomb was thrown at the Soviet embassy, the Director General of Police was in the hospital…?!
Yes, in the hospital. Mehmet Shehu, who at that time was the Minister of the Interior, after coming out of the meeting held in the Political Bureau, held a meeting with the Police officers. Saliu, hearing that a bomb was thrown at the Soviet embassy, or bombs (it is not known exactly what it was), leaves the hospital in his pajamas and enters through the back door of the salon of the Department of Internal Affairs and sits down. on the chair.
Mehmet Shehu dhe Halim Xhelua dalin para policëve dhe bërtasin; “E morët vesh, u bë bujë, ju shpërtheu në sy, miqësia me Bashkimin Sovjetik, tani mbani shënime sipas lagjeve, rajoneve, do të arrestoni edhe 75 persona, ne kemi arrestuar 22 dhe do t'i pushkatojmë sot. ” Atëherë Saliu u ngrit befas dhe i drejtoi gishtin: – Mehmet Shehu, Mehmet Shehu…, mësohet të ketë thënë. Kështu deklaruan ata që u arrestuan të nesërmen.
Çfarë tha Saliu?
Saliu iu drejtua Mehmetit dhe i tha: “Mehmet Shehu, Mehmet Shehu, mos i merr ata njerëz që do të vrasësh dhe arrestosh, se nuk janë ata autorët e asaj bombë, është dora e dikujt tjetër”.
Si iu përgjigj Mehmet fjalëve të Saliut?
“Sali Ormeni, çfarë po bën këtu?! Partia të ka futur në spital të shërohesh, ti vi këtu, nuk na beson”?! Pastaj Saliu shkoi dhe doli. Duke dalë, dikush i thirri; “Stop ku po shkon Sali Ormeni se nën hundë po të prishet miqësia me sovjetikët”?! “Unë do të shkoj ku më ka thënë partia, që të mos kesh nevojë për mua”, i thotë Saliu. Duket se Saliu është shtruar, i izoluar për të mos qenë i pranishëm, sepse ka qenë Kadri Hazbiu, organizatori kryesor i gjithë këtyre gjërave.
Çfarë ndodhi më pas me Sali Ormenin?
Masakrat ndodhën me vrasjen pa gjyq të 22 personave të pafajshëm, të cilët akuzoheshin si fajtorë për hedhjen e bombës, ndërsa Drejtori i Përgjithshëm i Policisë Popullore, kolonel Sali Ormeni, sipas versionit zyrtar, vrau veten më 2 mars 1951. version. që Mehmet Shehu e shpalli në mbledhjen e jashtëzakonshme, në plenumin e jashtëzakonshëm, që u zhvillua më 3 mars 1951.
Kjo kishte ndodhur kur Saliun e kishin këshilluar të shkonte në banjë. Ndërkohë në spital Mehmet Shehu i tha; “Sali mos vrit veten”, e ka përmendur më shumë se 30 herë këtë fjalë, në atë dokument që gjeta nga arkivi i KQ të PPSH-së, ku thotë: – “Ti Sali, duhet të shtrohesh në spital. , shërohu mirë”! Mehmeti shkoi në spital dhe i tha: “Do të të çoj në Vlorë, do të rregullojmë një dhomë me të gjitha komoditetet dhe me eskortë, me roje, kështu”?
"Doni të shkoni në punë"? Mehmeti vazhdoi – “As në Vlorë, as në punë”, përgjigjet Saliu! – “Po shkoni në banjë, po. Ose jo"? “Jo” përgjigjet Saliu. “Çfarë do”? thotë Mehmeti. “Hej, a e di çfarë ke” – thotë Saliu – më largo nga ajo punë se nuk e bëj dot atë punë”? – i thotë Mehmet Shehu: “Hej, çfarë po thua, a je në mendje, apo jo?” Ai thotë: "Atëherë më çoni në shtëpi."
Me këtë Saliu donte ta dinte mirë, të përcaktonte pozicionin e tij. E arrestuan, e izoluan ose e shtruan për turpin që pësuan këta, për Saliun. Ai del papritur nga spitali, kërkon të shkojë në zyrë dhe habitet që çelësi është ndërruar. Kërkoi të takohej me Mehmet Shehun, por nuk mundi. Ai shkoi në shtëpi atë natë. Të gjithë prisnin që ai të vriste veten. Por kjo nuk ndodhi.
Më pas u vu në veprim “plani i banjës”. Pse? Kam një deklaratë nga Mark Dodani, firmën time, i cili thotë; “Asim Alikoja, që ka qenë komandant i njësisë speciale, ka marrë një radiogram që e kanë nxjerrë atëherë, ku je? – thotë Mehmet Shehu – jemi në Librazhd, merr repartin, kaloni Elbasanin llixha, më falni Elbasan-Belsh se ikën një i madh. Kjo ishte një natë më parë.”
Gjithsesi, këto ishin hipotezat që keni bërë?
Janë hipoteza dhe të nxjerra nga arkivat, të cilat i kam studiuar.
Po Saliu priti shoferin në mëngjes dhe mori drejtimin për në banjë?
Kur erdhi dhe hipi në makinë, shoferi i tha se aty ka kaluar shoku i tij Beqir Ndou – “Me se ish”? – thotë. "Me makinë" - përgjigjet ai. – “Po pse nuk ma the më herët”? Saliu kthehet! – “Dhe tani erdhi”! – “Epo, ndiqe – i thotë, ‘ta kapim’. “Nuk e kapim dot se makina e tij ka shpejtësi më të madhe”, thotë shoferi. Në të ishin Beqir Ndou e, këshilltari sovjetik Ivanov dhe një toger Myfit Mushi.
Në akuzën ndaj Beqir Ndout, që kam në dokumentet e marra nga arkivi, kam konstatuar se; ka dy akuza: a) Sepse Beqir Ndou ka lejuar persona të tretë, të veshur me rroba civile, të hyjnë në repartet ushtarake të Elbasanit, në kundërshtim me rregulloren. Beqiri u përgjigjet atyre; “E lejova, sepse më tha se jam kolonel ushtrie dhe askush nuk më ndalon, jam kolonel me grada”.
Ngarkesa e dytë; “U lejua një person i tretë Sali Ormeni” me emër, po, jo armik apo tradhtar, por një person i tretë u lejua të hynte në repartet e Elbasanit dhe të dëgjonte sekretet ushtarake që flitej dhe moralin e ushtarëve. '. Çfarë thotë Beqir Ndou tani? – “U ulëm 20-30 minuta. Këshilltari thotë se vendi është 5 orë, shoferi thotë 5.30. A mund të presë një këshilltar sovjetik 5 orë që dy kolonelët shqiptarë të bisedojnë? Për mua është krejtësisht absurde, “megjithatë rreth 20 minuta”, – thotë Beqir Ndou, – u nisëm për në Elbasan, me makinën time, Saliu, unë dhe Ivanovi, pas ishte makina me përkthyesin, makina e Saliut.
Kur erdhëm në Elbasan. më tha; “O Beqo, duro, ndale makinën se do të flas me këta pushtetarët, le të më rregullojnë një dhomë që të shkoj në banjë, se po shkoj në banjë për disa ditë”. Ndalova, i hoqa cigaren, i dhashë një cigare, se pinte duhan, ndeza një fikës. Ai thotë: “Beqo nuk pi më duhan, e kam hequr dorë se është shumë keq për shëndetin”. Beqir Ndou u thotë këtyre hetuesve; “Gjithë jetën më ka shkuar mendja tek fakti që Saliu nuk pi duhan. Një burrë që vendos të vrasë veten, pas dy orësh, që e ka bërë sipas jush, si ka mundësi që nuk pi duhan, duhet të pijë, një dritë, një të shuajë. E vrau apo jo – thotë Beqir Ndou – e vranë”.
Zbriti nga makina e zv.ministrit Beqir Ndou dhe i mori makinën?
Janë dy versione, versioni i shoferit dhe ai i Mehmet Shehut, i cili thotë në plenum. Versioni i shoferit është më i saktë, më rezervë, ndërsa ai i Mehmetit nuk qëndron fare.
Cili është versioni i shoferit?
Versioni i shoferit është, që; “U nisëm për në banjë, makinës i mbaroi benzina.” Ka shumë të dhëna se makina e Saliut është parë në drejtim të llixhave.
Keni kontaktuar shoferin, çfarë ju tha shoferi që kishte Sali Ormenin në makinë?
Shoferi më tha; – “U nisëm në drejtim të Paprrit, nga Paprri, e lamë makinën poshtë dhe, u ngjitëm në një kodër, aty Saliu filloi të mbështillte një cigare, (atë që nuk e pi duhan), filloi të rrotullonte cigaren, kutinë. me të, të gjithë dhe më thotë; Oh, kush të bëri të më ndjekësh? (duan ta nxjerrin në gjysmë të rrugës) 'Unë jam shoqëruesi yt' jam shoferi yt, i thotë ai. “Shko thuaj – i thotë shoferit – që Sali Ormeni ka ikur”.
“Kur tha këtë, unë ika, shkova te operativi i Peqinit dhe e njoftova filanin. Operativi merr në telefon shefin e Departamentit të Brendshëm Petrit Hakanin në Elbasan dhe Petriti i thotë; 'bëje këtu'. Kur e pyeta shoferin se ku isha, ai tha: “Isha i izoluar në një dhomë”. Sa ditë ke jetuar vazhdova unë; "Tri ditë" - Kush erdhi i pari në dhomën tuaj? – “Më ka ardhur Vesel Ahmeti, deputeti i Saliut, i Sigurimit”! Cfare tha ai? – “Gruaja e Saliut kërkon të takohemi, as mos e prisni se edhe kokën do t’ju presin”! – “Ku shkove atëherë, pas tre ditësh”? – “Më çuan shofer në Drejtorinë e Sigurimit të Shtetit”.
Unë mendoj se; ka hyrë një i tretë nga mbrapa, nga mbrapa, në sediljen e pasme, ose vetë shoferi ka vrarë Saliun. Saliu u vra, sepse të gjitha të dhënat e mbikëqyrësit janë; “Kur vajtuam natën që u vra Saliu, në datën 2 – thotë ai – shkuam për darkë. Në datën 2, thotë shoqëruesi i Mehmet Shehut, Sulejman Axhemi, Mehmet Shehu, Kadri Hazbiu, unë – thotë – ai, shoqëruesi i Saliut, shoferi etj etj., dhe kur u nisëm, thotë topografi; "Ai më ka munduar gjithë jetën time."
Çfarë i kishte bërë përshtypje?
I kishte bërë përshtypje këtij njeriu, se Mehmet Shehu, kur erdhi, i zbriti nga këmbët Saliut, i vetmi që i doli nga këmbët dhe e pa në fytyrë, e qëlloi me majën e këpucës në këpucë, në tabani i këpucës së të vrarit dhe, tha; “Sali Ormeni pse vrave veten”? Ai u tha të tjerëve të dëgjonin; “Pse vrave veten”?! – tha ai. “Merre” – i tha dhe…!
Të nesërmen u mblodh një plenum i jashtëzakonshëm…?!
Askush nuk dinte për këtë plenum. E hapi vetë Enver Hoxha, i cili tha; “Jemi mbledhur për një rast që na ka ndodhur pardje dhe rasti është Sali Ormeni që vrau veten. Ne do t'i japim fjalën Mehmet Shehut, por dua të bëj një autokritikë para jush, se Beqir Ndoun e kemi arrestuar në datën 2, sepse është takuar herën e fundit me Sali Ormenin”. Në serinë e veprave, në ribotimin e veprës së nëntë të Enver Hoxhës, jo se ky plenum është shuar plotësisht, por kjo thënie nuk përmendet më.
Why was it not mentioned, why was that plenum removed?! That they lied, they wanted to close the case of Sali Ormeni, Sali Ormeni was killed, Sali Ormeni is looking for someone. He had been looking for his brother, they had told him; "You don't have faith in your party that is looking for the grave"?! "Killing himself - says Enver Hoxha in the second announced congress, which was held a year later, that he did not know about this plenum that was held", Enver Hoxha writes half a page; "We expelled Sali Ormen and Beqir Ndoun from the ninth plenum, for the reason that...! In an attempt to escape, he killed himself, without a doubt he was an enemy of the people and the Party".
They, that is, the senior leadership, could kill themselves, so this matter was closed and closed as it was closed. But they had the second option, murder in the bathroom, and the third option for Sali Ormeni, was the prison option.
The question that comes after the plenum, which dealt with the figure of Sali Ormeni and Beqir Ndout, was another event, the arrest and dismissal of a number of policemen?
On the 4th, 26 police officers and non-commissioned officers were arrested.
Who were these people and what decisions were made for them?
Mustafa Mujo, Nikolla Kule, Ferit Pilkati, sentenced to be shot, but they all returned death.
These were non-operational functionaries, not ordinary police officers?
Police Chief, the Police had to be shaken up, for Kadriu to take supremacy, these shows, these who have been arrested. "On the 4th we were arrested and at the top of the list is a name erased in black ink, but an inconspicuous erasure." "I - he says - think that he was our director, that if he didn't destroy another variant, he would be included here in this list", but it was difficult for Sali Ormen to include him in that category. The accusation against them is for violating the morale of the military.
To close this, what was the reason that the government of that time removed Sali Ormeni?
The main reason was because Saliu accused the State Security, that the bomb in the Soviet embassy was staged by them. In the same way, Kadri Hazbi was asked to be in charge of State Security. Saliu had noticed that Sigurimi had signs, not of the line he imagined and that our new state and party should have, and he did not agree with them.
Similarly, the incident of the Soviet embassy was also done to clear Tirana, mainly from some cadres and civil employees, to whom, in the event of a revolt, they did not have much certainty, that the situation was bad. The second reason for the incident, the police had to be clarified. Why did the police have to be purged, to tell the Soviets, "This is what we did to those who attacked your embassy, who tried to break our friendship with you," so they told Stalin that we are loyal to you, until death. / Memory.al
Lini një Përgjigje