FLASH
Shkruar nga Pamfleti
In addition to the many debates that the implementation of the law "On income tax" is causing for self-employed businesses, appeals for its repeal continue to increase in the Constitutional Court.
The initiative of lawyer Lulzim Alushaj, for the non-enforcement of the law as unconstitutional, in a third lawsuit filed on April 19 in the Constitutional Court, was massively joined by 400 professionals, such as: lawyers, translators, financiers, property sales agents, etc., as well as business association.
Two other lawsuits have been filed in the Constitutional Court for the repeal of the law. In February 2024, for the first time, the repeal of the law by the Constitutional Court was requested by 37 deputies of the DP parliamentary group.
While in March, another request was sent to the Constitutional Court by the Institute of Certified Accountants (IKM) and the Institute of Certified Accounting Experts (IEKA).
From the representatives of the 3 lawsuits, the "Income Tax" law, which taxes the self-employed at rates of 15 to 23%, is considered unconstitutional, as it violates the equality between taxpayers, the principles of the rule of law and violates competition between businesses with the effect of artificial growth of fees for services provided by independent professionals.
Why is it massively sought after by freelancers in various fields?
About 151 independent professionals from various fields joined the initiative of lawyer Lulzim Alushaj, for the repeal by the Constitution of the law "On income tax" (the lawsuit was signed by 151 professionals. In total, 400 independent professionals were registered in support of the lawsuit ) and the Association of Italian Businessmen in Albania (AIIA) and the National Chamber of Intermediaries.
Lawyer Alushaj told "Monitor" that the main reason for sending the request for the repeal of the law is unconstitutionality, taking into consideration the violation of equality, the profession, the rule of law or competition.
"The law cited above is unconstitutional and for this reason we have turned to the Constitutional Court with the urgent request to suspend the effects of Article 12, point 1, Article 24, point 2, Article 69, point 1, letter "dh" and letter " ë" of Law no. 29/2023 and Article 4 of VKM no. 753, dated 20.12.2023, until the final decision of the Constitutional Court enters into force.
The contested Law and VKM have been subjected to a substantial examination in a Request that together with the evidence and acts of representation run to 660 pages, mainly taken into consideration: Violation of the principle of equality before the law and non-discrimination;
Violation of the freedom of economic activity and profession;
Cenimi i parimit të shtetit të së drejtës dhe sigurisë juridike – Parimet e sigurisë juridike dhe mbrojtja e pritshmërisë së ligjshme; Paragjykimi i hyrjes në profesionet e lira dhe rëndësinë e vazhdueshmërisë së profesioneve të rregulluara (ose jo); Cenimi i drejtpërdrejtë i konkurrencës dhe ngritja artificiale e çmimeve të shërbimeve, arsyetimi mbi pasojat që sjell aplikimi i Ligjit dhe pezullimin e pjesshëm të tij etj.”, nënvizon avokat Alushaj.
Ai tha se në kërkesën e depozituar nga të gjithë kërkuesit arsyetohen përplasjet reale që ky Ligj sjell në krahasim me disa të drejta kushtetuese që individët dhe subjektet kanë dhe duhen mbrojtur.
“Gjykata Kushtetuese i ka të gjitha elementet e duhura dhe lartësinë e rolit kushtetues që të pezullojë efektet e disa neneve të këtij Ligji dhe t’i shfuqizojë ato si në kundërshtim me Kushtetutën, jurisprudencën e Gjykatës Kushtetuese, GJEDNJ, GJED”, pohon ai.
Argumentet e padisë së grupit parlamentar të opozitës
Për herë të parë, në muajin shkurt 2024, shfuqizimi i ligjit “Për tatimin mbi të ardhurat” u kërkua në Gjykatën Kushtetuese nga 37 deputetë të grupit parlamentar të PD-së. Deputetja Jorida Tabaku tha për “Monitor” se nga grupi parlamentar u kërkua shfuqizimi i ligjit pasi cenon parimin e sigurisë juridike, parimin e barazisë para ligjit.
Sipas znj. Tabaku, ndryshimet e taksimit vijnë pas vështirësive ekonomike të ndikuara nga tërmeti i 2019-s dhe pandemisë së Covid-19.
“Ne gjykojmë se ligji që taton profesionistët e lirë ka cenuar parimin e sigurisë juridike që garantohet në Kushtetutën e Shqipërisë, ku është e sanksionuar siguria juridike që do të thotë, ndër të tjera, se qytetarët duhet të sigurohen për pandryshueshmërinë e ligjit për marrëdhëniet e rregulluara më parë.
Kjo do të thotë që një qytetar nuk ka përse jeton me frikën se shteti mund t’i imponojë atij ndryshime të vazhdueshme që ia bëjnë të vështirë jetesën dhe zhvillimin. Në rastin konkret, vendosja e këtij tatimi mbi profesionistët e lirë dhe aplikimi i tij për këtë vit është në të vërtetë një ofertë pasigurie juridike që i imponohet profesionistëve të lirë.
Nga ana tjetër, ne kemi argumentuar në padinë tonë, që këto ndryshime vijnë në një moment ku ekonomia jonë është goditur nga tërmeti, por edhe Covid-19. Në të vërtetë, siç është paraqitur dhe në padinë tonë, ne kemi evidentuar disa raste, ku vetë qeveria socialiste ka paraqitur situatën e rënduar të biznesit për të ndërmarrë ajo disa nisma ekonomike, në ndihmë të biznesit.
Ndaj është shumë e palogjikshme që në këto kushte dhe në këto momente ku shohim që rritja ekonomike nuk është ajo e pritura dhe as afër pritshmërive, të ndërmerren masa të tilla fiskale që ngarkojnë me një barrë të rëndë fiskale profesionistët e lirë.
Së dyti, ne kemi gjykuar dhe ngritur në padi shqetësimin se këto ndryshime cenojnë parimin e barazisë përpara ligjit. Një nga shkaqet e diskriminimit lidhet edhe me gjendjen ekonomike, çka nënkupton të ardhurat që mund të gjenerojë një person fizik apo juridik gjatë një kohe të caktuar.
Kushtetuta është treguar shumë e qartë se askush nuk mund të diskriminohet për gjendjen ekonomike, përveçse kur ekziston një përligjje e arsyeshme dhe objektive. Kjo, në rastin tonë, përkthehet në trajtimin me dopio standard të profesionistëve të lirë, në raport me bizneset e tjera.
Pasi sipas ligjit të ri, bizneseve të tjera u jepet një kohë për t’u adaptuar me një normë të re fiskale, ndërkohë që profesionistëve të lirë kjo kohë nuk i është dhënë, duke shkelur kështu barazinë përpara ligjit që është në themel të Kushtetutës.
Ky parim i pabarazisë mund ta ketë frymëzimin te Ferma e Kafshëve, por asnjëherë nuk mund të gjejë vend në një demokraci dhe shtet të së drejtës”, pohoi ajo.
Arsyet që edhe kontabilistët paditën në Kushtetuese ligjin
Edhe kontabilistët kanë dërguar në Gjykatën Kushtetuese ankimimin për rrëzimin e ligjit, pasi krijon pabarazi mes tatimpaguesve. Ankimi u depozitua më 20 Mars 2024 në Gjykatën Kushtetuese nga Instituti i Kontabilistëve të Miratuar (IKM) dhe Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar (IEKA).
Drejtues të IKM pohuan më herët për “Monitor” se pretendimet në lidhje me shkeljet kushtetuese janë:
1.Cenimi i parimit të barazisë para ligjit;
2.Shkelja e së drejtës themelore të lirisë së veprimtarisë ekonomike dhe të profesionit;
3.Cenimi i parimit të shtetit të së drejtës dhe sigurisë juridike; 4.Cenimi i parimit të rezervës ligjore në fushën tatimore dhe hierarkisë së normave.
Ligji i ri parashikon zbatim në dy periudha. Pas zbritjes së shpenzimeve, fitimet e të vetëpunësuarve, personave fizikë dhe tregtarë të shërbimeve të profesioneve të lira nga 1 janari 2024 taksohen me normat 15% dhe 23%.
Ndërsa bizneset e tjera të vogla do të vijojnë të kenë tatim zero deri më 31 dhjetor 2029.
Për shkak të trajtimit të pabarabartë tatimor që u bëhet kategorive të bizneseve në padinë e depozituar nga kontabilistët kërkohet shfuqizimi i nenit 69, që përcakton përjashtimin e bizneseve të tjera nga taksimi dhe të listës së shërbimeve të profesioneve të lira që u përfshinë në taksimin e ri.
“Shfuqizimi i pjesshëm i nenit 3, paragrafi 5; nenit 12, paragrafi 1, germa “ç”; dhe nenit 69, paragrafi 1, germa “dh”, të ligjit nr. 29/2023, datë 30.03.2023, “Për tatimin mbi të ardhurat” i ndryshuar.
Shfuqizimi i nenit 4, paragrafi 1 “lista e shërbimeve objekt tatimi nga 1 Janari 2024” dhe i tabelës Analitike nr. 2, nënndarja 69, i VKM nr. 753, datë 20.12.2023, si të papajtueshme me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë për pjesën që u referohet profesioneve të Kontabilistit të Miratuar dhe Audituesve Ligjorë”, citohet në kërkesën e depozituar në Kushtetuese.
Efektet e zbatimit të ligjit që nga rritja e çmimeve deri te mbyllja e bizneseve
Në rast se Gjykata Kushtetuese nuk do të marrë vendimin për shfuqizimin e ligjit nga juristët, kontabilistët dhe ekspertët, vlerësohet se efektet e zbatimit të tij do të jenë të shumta që me rritjen e çmimeve, shtimin e evazionit dhe mbylljen e bizneseve.
“Efektet janë të menjëhershme si rritja e çmimit te shërbimet, ulja e cilësisë, ulja e konkurrencës, dalja nga skema e tatimeve dhe më të vona si mbyllja e subjekteve, emigrimi i kësaj shtrese dhe humbja e interesit të brezit të ri ndaj këtyre profesioneve”, pohon avokat Lulzim Alushaj.
Deputetja Jorida Tabaku gjykon se të gjitha këto ndryshime ligjore abuzive do të shtrenjtojnë jetën e qytetarëve.
“Një shtrenjtim i kostos që vjen si pasojë e dështimit të administratës tatimore që s’mund të jetë shkaku që të vendoset një taksim i padrejtë dhe i pandershëm”, pohon ajo. Znj. Tabaku parashikon përsëritjen e rrethit vicioz të dëmshëm për ekonominë, me mbyllje biznesesh dhe shmangie të pagimit të taksave nëpërmjet shtigjeve ligjore.
“Disa do të mbyllin bizneset e tyre, duke gjetur formula të tjera si largimi nga vendi (Brain gain), disa të tjerë mund të nisin të gjejnë arnime ligjore dhe forma për t’i ikur (siç ka ndodhur le të themi kur qeveria nisi eksperimentet për biznesin e vogël), të tjerë do të hapin sipërmarrje në vende jashtë Shqipërisë, të tjerë do të rrisin çmimet e shërbimeve.
Imagjinoni një noter, në një qytet jashtë Tiranës, në Kukës ku ka dhe varfërinë më të madhe. Çmimet e shërbimeve të tyre do të rriten me dy apo tri herë dhe kjo do jetë kosto për qytetarin në qarkun më të varfër në Shqipëri.
Shërbimet do të shtrenjtojnë edhe çmimet e apartamenteve, apo shërbimeve që lidhen me noterinë e kështu me radhë. Kjo do të përkthehet në zinxhirin e shërbimeve dhe çmimeve, duke shtrenjtuar jetën për të gjithë qytetarët dhe duke inflacionuar ato çmime.
Imagjinoni një qytetar që do të duhet të paguajë më shtrenjtë për një prokurë, akt trashëgimie apo ndonjë akt tjetër noterial në shitblerje. Të gjitha kosto, në xhepin e shqiptarëve që kanë të ardhurat për frymë më të ulëtat në Europë dhe Ballkanin Perëndimor.
Sistemi i padrejtë i ngritur është kosto më e lartë për qytetarët, taksa të padrejta për shtresën e mesme dhe të gjitha shkojnë në buxhetin e qeverisë që shpërndahet me qoka”, thekson znj. Tabaku.
Edhe kryetari i Këshillit të Drejtimit të Institutit të Kontabilistëve të Miratuar, Prof. Dr. Sotiraq Dhamo, pohoi më herët se zbatimi i ligjit do të nxisë së tepërmi evazionin.
“Bizneset do të ulin xhiron, do të deklarojnë më pak. Shumë biznese do të kalojnë në të zezë. Edhe ligji aktual që i takson profesionet e lira nga 15 deri në 23% do të lërë rrugë për evazion dhe shtim informaliteti ashtu siç ndodhi edhe me ligjin e vjetër”, pohoi ai.
Në total, sipas Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë, në regjimin e ri tatimor do të përfshihen deri në 29 mijë biznese të profesioneve të lira. MFE llogarit se deri 90% e totalit të bizneseve (të ndarë sipas 3 kategorive, si: të vetëpunësuarit, personat fizikë dhe tregtarë) përfshihen në fashën e të ardhurave vjetore deri në 14 milionë lekë në vit, që do të tatohen me normë 15%.
Argumentet e padisë të profesionistëve të lirë
2.Cilësia e shërbimeve dhe përqendrimi i tyre në vetëm disa persona si pasojë e dobësimit të konkurrencës;
3.Efektet që sjell në marrëdhëniet që tashmë ishin krijuar si dhënës shërbimesh, duke i ngarkuar me një shtesë që i prek drejtpërsëdrejti;
4.Nuk ka një raport midis vlerës reale që kategoria e profesioneve të lira ka derdhur në buxhetin e shtetit në vitet e fundit nëpërmjet TVSH-së (20%), kontributeve dhe punësimeve që vetë këta profesionistë kanë krijuar (ka persona fizikë apo subjekte me ortak të vetëm që punësojnë persona të tjerë) dhe ku lindi nevoja e taksimit me vlera 15 – 23%;
5.Paaftësia e Drejtorisë së Tatimeve për të identifikuar ish- punëmarrës që dolën nga skema e punësimit dhe hapën NUIS, si pasojë penalizimi në tërësi i sektorit të shërbimeve;
6.Premtimi elektoral i zgjedhjeve të fundit që deri në vitin 2029 tatimi për subjektet me xhiro deri në 14.000.000 lekë do të ishte i barabartë me 0;
Argumentet e padisë të IKM dhe IEKA
1.Cenimi i parimit të barazisë para ligjit;
2.Shkelja e së drejtës themelore të lirisë së veprimtarisë ekonomike dhe të profesionit;
3.Cenimi i parimit të shtetit të së drejtës dhe sigurisë juridike;
4.Cenimi i parimit të rezervës ligjore në fushën tatimore dhe hierarkisë së normave.
Argumentet e opozitës për efektet e ndryshimeve fiskale
1.Sistemi i ngritur nga qeveria socialiste është ai i një shteti të korruptuar që e ka kthyer buxhetin e shtetit në bankomatin personal. Sistemi i ngritur ka dy shtylla kryesore; sistemin e korrupsionit që shpërndan 40% të buxhetit të shtetit në kahun e shpenzimeve me Koncesione, tenderime publike dhe PPP-të (që kanë zë më vete).
Sistemi fiskal që është mbledhja e të ardhurave dhe arkitektura fiskale që është dekurajuese pasi barrën fiskale dhe taksat i detyron t’i paguajë shtresa e mesme dhe shumica e qytetarëve. Kjo arkitekturë fiskale vendos përjashtime tatimore për ndërtuesit (që janë njëkohësisht përfituesit e koncesioneve/PPP/tenderëve) e investimeve strategjike, ndërkohë që ngarkon me taksa nga hiçi (siç është rasti i Profesionistëve të Lirë) një grup të vogël.
2. The Government and CM invite citizens to return to the country because Albania has good coffee and good weather. There is a reason why Albanians sacrifice the weather and the sun of Albania and that is the rotten and corrupt system that is eroding the society and the pockets of Albanians.
3. The rate of informality has increased and none of the government's measures have worked. World Bank reports speak of an informality rate of 40% of the economy, which is probably the highest figure in the region.
4. The corrupt and unfair taxation system has created a swamp that is rotting and is in danger of occupying Albania. Expensive living costs will become more burdensome, because the government imposes abusive taxes that artificially make the lives of Albanians more expensive. The price of oil is influenced by the price of the captured market as well as by the taxes that account for 60% of the price. Who benefits from this? Not the citizens!
5. Do not think that the Albanian government is not clear. See how it is already playing with schemes to reduce TAP, personal income tax, for those paying 23%. It makes this move before the electoral elections, as it will lie to the citizens that it is not overtaxing them.
Then history repeats itself, as it happened in 2017 and 2021, when the elections are over, it changes gear, continuing socialist taxation; tax 95% of Albanians and give benefits to 5% of an oligarchy.
6. The DP proposal remains the Fiscal Code, which should be the ABC of the right-wing government. Let's start from the Fiscal Code, we need legal certainty and not the uncertainty that comes from this dishonest system that only supplies the government ATM.
7. Next, let's build a subcommittee (led by the opposition) for reviewing concession contracts and PPPs, but also public tenders in the assembly. It is up to us to keep the government under control and held accountable, so it should be the opposition that controls this subcommittee.
8. We need a simple fiscal system, a flat tax system and an honest and fair taxation that everyone pays a fixed tax on what they earn.
9. This is a system that taxes labor more than capital. It taxes entrepreneurship at 23% and the dividend at 8%... isn't Albania developing more from dividends or from entrepreneurship? This is the upside down economy!
The upside-down system that rises above the oligopolies, the captive market and the unfair fiscal system. /Monitor
Lini një Përgjigje