FLASH
Shkruar nga Amelia Gentleman
Pa praninë e grave që të vëzhgonin sjelljen e tyre, burrat komunikonin pa asnjë vetëpërmbajtje, me një ton të ngjashëm me atë të shoqërive maskiliste. Kjo mënyrë të foluri, e zhveshur nga respekti dhe përgjegjësia, përsëritet shpesh në dokumente. Burrat i shkruanin Epstein-it urime ku përdornin shprehje të koduara me nënkuptime seksuale, duke e trajtuar këtë si një pjesë normale të bisedës së tyre.
Zgjidh rastësisht një email nga miliona dokumente të përfshira në arkivin e Departamentit Amerikan të Drejtësisë për Jeffrey Epstein. Është një mbrëmje e së shtunës në shkurt të 2013-ës dhe Epstein i shkruan asistentes së Bill Gates për të diskutuar të ftuarit në një darkë që dëshiron të organizojë.
“Persona për Bill-in”, nis mesazhi. Epstein fillon të rendisë kandidatë të mundshëm: sekretarin e përgjithshëm të OKB-së Ban Ki-moon, regjisorin Woody Allen, kryeministrin e Katarit, disa akademikë të Harvardit, drejtuesin miliarder të hoteleve Hyatt, një drejtor komunikimi në Shtëpinë e Bardhë, një ish-sekretar amerikan të Mbrojtjes.
Ai përmend dhjetë burra të fuqishëm, përpara se të sugjerojë: “Anne Hathaway (seriozisht)”. Me këtë sqarim në kllapa, Epstein tregon se nuk po bën shaka kur propozon që në tavolinë të mund të marrë pjesë edhe një grua. Lista mbyllet me një pyetje të pasigurt: “Modele të Victoria’s Secret?” dhe ai pyet: “Cilin nga lista mendon se do ta pëlqente më shumë?”
Dosjet Epstein zbulojnë patriarkatin. Ky është një realitet ku burrat janë të pasur dhe të pushtetshëm, ndërsa gratë jo. Email-et shfaqin sjelljen private të një klase sunduese mashkullore, teksa ata ndërtojnë rrjete, shkëmbejnë informacione dhe bëjnë shaka mes tyre. Gratë shfaqen në periferi, të neglizhuara sepse organizojnë axhendat e burrave të zënë, kujdesen për detaje praktike, zbukurojnë tryezat ose ofrojnë shërbime seksuale.
Një email tipik nga Epstein drejtuar një burri në rrjetin e tij mund të thoshte: “Kreu i komitetit të Çmimit Nobel për Paqen, Thorbjorn Jagland, do të qëndrojë në Nju Jork me mua. Mund të të duket interesant”. Epstein i shkruante Richard Branson-it në stilin e tij karakteristik, duke kombinuar mburrjen me ofertën për t’i dhënë akses tek figura të tjera me ndikim.
Ndërsa komunikimet e tij me gratë shpesh kishin një ton poshtërues dhe të papranueshëm.
Dosjet tregojnë se gratë trajtoheshin si objekte për t’u vëzhguar dhe “përmirësuar”: të humbnin peshë, të rregullonin pamjen, të trajtonin probleme shëndetësore. Në një mesazh të vitit 2017, Epstein i sugjeron një gruaje të paidentifikuar të konsultohet me mjekun për “të zvogëluar pak hundën” përpara se të mbushë 23 vjeç.
Burrat mbështeteshin nga ekipe ndihmëse femrash. Lesley Groff, asistentja ekzekutive afatgjatë e Epstein, shfaqet si figura kryesore që organizonte axhendat, ushqimin dhe takimet e tij. Kur Epstein kishte një takim me Larry Summers në vitin 2012, Groff u kujtonte kolegeve të saj se “Larry është VIP!” dhe u thoshte: “Duhet të jemi të përgatitura me ushqime të lehta për Larry-n”. Më vonë ajo e përsëriste: “Të sigurohemi që të kemi diçka për të ngrënë për Larry-n”.
Ajo komunikonte në mënyrë të drejtpërdrejtë me një kastë globale asistentesh personale: Mary Beth dhe Anne te Elon Musk, Helen te Richard Branson. Ato këshilloheshin mes tyre për preferencat ushqimore të punëdhënësve të tyre. Për shembull, Branson preferonte verë sauvignon blanc, pinot grigio dhe rosé, ndërsa kërkonte: “Jo chardonnay, ju lutem! I pëlqejnë ëmbëlsirat në përgjithësi, sa më pak sheqer të jetë e mundur”.
Groff ofronte një shërbim të pandërprerë: organizonte udhëtime, takime dhe itinerare, në mënyrë që shefi i saj të mund të takohej me burra të fuqishëm që udhëtonin vazhdimisht mes Parisit, Los Anxhelosit, Nju Jorkut dhe Londrës. Ajo zbuste lodhjen e organizimit të helikopterëve dhe rezervimeve me email-e qetësuese: “Ma lër mua” dhe “Do të kujdesem unë”.
Avokatët e Groff kanë deklaruar më parë se klientja e tyre “nuk kishte parë kurrë ndonjë gjë të papërshtatshme ose të paligjshme”.
Kur Epstein vendoste papritur një mbrëmje të së shtunës në vitin 2012 se donte të organizonte dy seminare – një për pushtetin dhe një për paranë – ai i dërgonte Groff një listë me 20 burra që mendonte se duhet të merrnin pjesë: Jeff Bezos, Jes Staley, Bill Clinton, Peter Thiel, Bill Gates e të tjerë. Asnjë grua nuk dukej se ishte e ftuar në këto diskutime mbi pushtetin dhe paranë.
Groff nuk shfaqte habi për këtë kërkesë dhe i përgjigjej me qetësi: “Shkëlqyeshëm. Do ta mbaj shënim”.
Në të njëjtën kohë, ajo merrej me logjistikën për gratë që Epstein dëshironte t’i lëvizte me vete nëpër botë: blinte bileta avioni, siguronte viza, organizonte makina. Ajo trajtonte kërkesa të shumta për të sjellë gra nga qytete të Evropës Lindore: “Organizo që të vijë nga Moska në Paris, të mbërrijë të shtunën në 2:40, të largohet vonë të dielën në mbrëmje; ajo do të dërgojë pasaportën”.
Ajo dërgonte adresat ku gratë duhej të merreshin: “Vajzat të takohen në Rrugën 71 me dokumentet e identifikimit. Helikopteri për në East Hampton.” Ajo i siguronte se pagesat për biletat ishin bërë me kartën “Black Amex” të Epstein.
Madje kujdesej edhe për detaje të tjera: riparimin e saunave, mirëmbajtjen e dhomave me avull, funksionimin e internetit në dhomën e gjumit. Mirënjohja nga shefi i saj shfaqej rrallë. Kur ndodhte ndonjë mbivendosje në axhendë, Epstein e qortonte shkurt: “Kam takime gjithë ditën? Duhet ta dish këtë”.
Pa praninë e grave që të vëzhgonin sjelljen e tyre, burrat në këtë rrjet komunikonin pa asnjë vetëpërmbajtje, me një ton të ngjashëm me atë të shoqërive maskiliste. Në një mëngjes të hershëm të nëntorit 2013, biznesmeni emiratas Sultan Ahmed Bin Sulayem i shkruan Epstein-it: “Ukrainasja dhe moldavja mbërritën. Zhgënjim i madh, moldavja nuk ishte aq tërheqëse sa në foto.” Epstein i përgjigjet shkurt: “Photoshop”. Bin Sulayem vazhdon: “Jo vetëm kaq, por ishte shumë e shkurtër dhe shumë e dobët”.
Kjo mënyrë të foluri, e zhveshur nga respekti dhe përgjegjësia, përsëritet shpesh në dokumente. Burrat i shkruanin Epstein-it urime ku përdornin shprehje të koduara me nënkuptime seksuale, duke e trajtuar këtë si një pjesë normale të bisedës së tyre.
Miqtë e Epstein-it shpesh i dërgonin edhe “këshilla” mbi përfitimet shëndetësore të seksit, në një ton cinik dhe tallës. Mjedisi që krijohej në shoqërinë e tij u lejonte edhe figura të respektuara publike të shfaqnin mendime problematike për gratë.
Për shembull, në vitin 2019, pak muaj para se Epstein të vdiste në burg, profesori Noam Chomsky e këshillonte atë se si të përballej me jehonën negative në media, duke sugjeruar që ta injoronte, për shkak të asaj që ai e quante “histeri e zhvilluar rreth abuzimit të grave”.
Në të njëjtën frymë, Larry Summers, ish-president i Harvardit dhe baba i gjashtë fëmijëve, vijonte t’i shkruante Epstein-it për këshilla personale, deri një ditë para arrestimit të tij në vitin 2019, pavarësisht se Epstein kishte pranuar fajësinë një dekadë më parë për përfshirje në shfrytëzim seksual të një të miture.
Ka shembuj të shumtë ku shfaqet përçmim i hapur ndaj grave, por ajo që të trondit më shumë është indiferenca e zakonshme. Një seri email-esh midis asistenteve të Epstein dhe Richard Branson në vitin 2013 tregon këtë ftohtësi: organizohej një vizitë në ishullin Necker dhe pyetja ishte nëse Epstein mund të sillte me vete asistenten e Bill Gates dhe dy vajza ruse.
Branson përgjigjej brenda pak minutash: “Në rregull. Më të mirat, Richard”.
Më pas pyetej nëse kishte problem që dy vajzat nuk kishin viza britanike. Kjo nuk dukej se shqetësonte askënd. Nuk shfaqej asnjë interes për identitetin e tyre, për arsyen pse po udhëtonin, apo pse një person i dënuar për shfrytëzim seksual po i sillte ato me vete. Përgjigjja mbetej thjesht: “Sigurisht. Më të mirat, Richard”.
Disa mund të tundohen t’i shohin dosjet Epstein vetëm si prova të sjelljes ekstreme të një abuzuesi seksual. Por, përtej gjuhës vulgare dhe përmbajtjes së rëndë, ato zbulojnë edhe mënyrën se si patriarkati funksionon përditë: përmes favoreve, lajkatimit dhe rrjeteve të pushtetit.
Burrat në rrjetin e Epstein komunikonin vazhdimisht mes tyre, duke pyetur për vendndodhjen e njëri-tjetrit dhe duke krahasuar axhenda të mbingarkuara. Mesazhet kishin një ton të lehtë mburrjeje dhe afërsie: “Je në Nju Jork? Do të ishte mirë të takoheshim. Unë jam në San Francisko/Los Anxhelos deri të mërkurën”.
Peter Mandelson i shkruante një muaj nga Shangai, ku – siç thoshte – “e gjithë elita bankare kineze është e pranishme”, dhe muajin pasues nga Wimbledon, nga tribuna kryesore e fushës qendrore, duke shtuar me ironi: “Por jo në lozhën mbretërore si Andrew.” Ai shprehte shqetësim që miku i tij ndodhej në Nju Jork dhe jo me pushime: “Nuk po shkon në Mykonos?”
Pasi përcaktonin gjeografinë, burrat shkëmbenin copëza informacioni. “Çfarë mendon për çështjen JPMorgan?” e pyeste Larry Summers Epstein-in në vitin 2012. Përgjigjet nuk ishin gjithmonë të thelluara; bisedat shërbenin më shumë për të treguar afërsinë me qendrat e pushtetit sesa për analizë reale.
Favoret shkëmbeheshin hapur. Epstein-it i kërkohej ndihmë për të siguruar vende pune për fëmijët e të njohurve, ose për të lejuar që dikush të qëndronte në apartamentin e tij në Nju Jork. Lidhjet tregtoheshin pa hezitim.
Në vitin 2019, Epstein kërkoi këshilla nga Steve Bannon për reputacionin e tij publik, duke pyetur se cilët gazetarë mund t’i jepnin një trajtim më të butë. Si kundërshpërblim, ai i ofroi ta lidhte me Noam Chomsky-n, të cilin e përshkruante si “një figurë ikonike” me të cilën “nuk duhet humbur rasti për të folur për histori dhe politikë”.
Ndihma për përmirësimin e reputacionit ishte praktikë e zakonshme. Një mik i Epstein-it i shkruante se kishte punuar për të redaktuar faqen e tij në Wikipedia: “Meqë ra fjala, të hoqëm edhe nga kategoria e shkelësve seksualë… tani përshkruhesh vetëm si biznesmen dhe filantrop”.
Kur gratë shfaqeshin në këtë botë kryesisht mashkullore, ndodhte zakonisht sepse përfaqësonin fondacione bamirëse. Filantropia përdorej shpesh në mënyrë cinike për të zgjeruar rrjetet e ndikimit dhe për të larguar vëmendjen nga aktivitetet financiare. Në këtë mjedis, ku gratë ishin të pakta dhe zakonisht të pranishme vetëm për arsye seksuale, Sarah Ferguson shihej si një përjashtim i bezdisshëm, një figurë e vetmuar që nuk përshtatej me rregullat e pashkruara të këtij rrethi.
Në prapaskenë, Epstein përpiqej të kontrollonte edhe gratë që kishte futur në jetën e tij. Ai u jepte udhëzime për kontrolle mjekësore, analiza hormonale dhe mënyrën e sjelljes. Një grua e akuzonte për keqtrajtim, duke i shkruar se kishte ndjekur çdo kërkesë të tij, pavarësisht dëshirave të saj personale.
Ai shfaqte irritim ndaj një partnerjeje afatgjatë, të cilën e akuzonte se “qante dhe ankohej” sepse nuk i lejohej të merrte pjesë në darkat që ai organizonte me burra të fuqishëm. Mesazhi ishte i qartë: gratë nuk pritej të uleshin në tavolinë. Ato nuk kishin hapësirë për preferenca personale dhe duhej të ishin gjithmonë të gatshme të përshtateshin./ Përshtati "Pamfleti", nga "The Guardian".
mos u lodhni shume me boten dhe Epstein se keni rastet ne shqiperi prostituta e ministris se jashtme, dashnore e gjithe shefave te vet brenda e jashte perfshi shefi i osbene shqiperi dikur, se fundi e ambasadorit Ferit Hoxha ne nju jork, u be ambasadore ne BE Albana Dautllari e mori Hoxha ta kete si ne nju jork, \te dy spiuna, servila dhe prostituta