FLASH
Shkruar nga Pamfleti
American political affairs expert and philosopher Francis Fukuyama has said that a weakened Russia, due to losses in the war in Ukraine, can avoid territorial threats to Kazakhstan and offer more opportunities to the countries of Central Asia so that they can set their own policies.
Fukuyama, director of the Center for the Advancement of Democracy and the Rule of Law at Stanford University, spoke to Radio Free Europe's Kazakh Service about the situation in Ukraine, and how Russia's losses are affecting Moscow's governance, but also about the scenarios that could end the war in Ukraine.
He was in Allmati for the release of his newest book, Liberalism and its Discontents.
According to him, Russia's war in Ukraine constitutes a strategic mistake, but it may have other effects on the Central Asian states.
"I think that the Russian president, Vladimir Putin, thought that he could launch the so-called special military operation and that the regime in Kiev could be overthrown within two or three days, and that he could install someone that Moscow likes. However, after more than a year and a half, the Russian army has faced very large losses. This decision was much bigger than what Putin thought at the beginning".
According to him, the essential task of the Ukrainian army is to destroy the land corridor that Moscow has created between the Russian city of Rostov and the Ukrainian peninsula of Crimea, which Russia illegally annexed in 2014.
He said that it is important that the Ukrainian forces break the railway line and be able to bombard the bridge around the Kerch Strait, through which the supplies of the Russian army are delivered.
According to Fukuyama, if Ukrainian forces manage to carry out these actions, "Russia's position will become much more difficult. Maybe then the negotiations for a ceasefire or to ease the conflict will make sense. But it is too early to say that the Ukrainian counter-offensive has failed and that there is still a blockade".
In a post on the X platform, formerly known as Twitter, Fukuyama predicted that the end of the war would lead to the fall of the Putin regime.
Citing the grievances that fueled a brief rebellion by former Russian Wagner Group mercenary leader Yevgeny Prigozhin and his subsequent death, Fukuyama told Radio Free Europe that the real threat to the Putin regime it does not come from the streets, but from "someone within the leadership in the field of security".
"Many authoritarian regimes seem very powerful until the moment they are overthrown," he said.
"It's very likely that [Putin] can survive because Russia has a lot of resources and he's a pretty smart politician."
A weakened Russia could result in a strengthened Central Asia
Among Fukuyama's best-known works as a political pundit are the article and book of the same name, The End of History and the Last Man, published in 1992, in which he claims that with disintegration of the Soviet Union, Western liberal democracy has triumphed as the "ultimate" political system and has ended "history" in that respect.
As for the current situation in Eurasia, the 70-year-old has said that any weakening of the Russian regime, as a result of losses in Ukraine, could allow Central Asian states to be more independent in what matters most for them.
Sipas Fukuyamas, rënia e Ukrainës në duart e ushtrisë ruse përbën kërcënim të madh për Kazakistanin, pasi disa politikanë ultra-nacionalistë të Moskës, pretendojnë se disa pjesë në veri të Kazakistanit duhet t’i jepen Rusisë.
“Çdo dobësim i Rusisë mund t’iu mundësojë shteteve të Azisë Qendrore dhe [sidomos] Kazakistanit – një mundësi më të madhe për t’i caktuar politikat e veta [pa ndërhyrje ruse]”, ka thënë ai.
“Mund ta imagjinoni të kundërtën, nëse rusët e pushtojnë Ukrainën, apo e marrin një pjesë të Kazakistanit, sikur që e kanë marrë në Ukrainë. Mirëpo një Rusi e dobësuar do t’iu mundësonte vendeve të Azisë Qendrore që të marrin vendime pa u shqetësuar se çfarë do të thonë rusët dhe si do të reagojnë”.
Fukuyama e ka përmendur edhe rëndësinë e zhvillimit liberal të shoqërisë në atë rajon.
“Është e rëndësishme ta formojmë një identitet kombëtar që përfshin të gjithë ata që jetojnë në Kazakistan, sesa që t’i lejohet një grupi të dominojë. Gjatë epokës sovjetike ka pasur tentime [prej Moskës] për të bërë gjithçka ruse, për ta detyruar secilin të flasë rusisht, për ta bërë kulturën ruse disi dominuese. Ky është gabim. Njerëzit kanë nevojë për liri që të jetojnë në një ambient kulturor pa u bllokuar nga tjerët”, ka thënë ai.
Fukuyama është i befasuar nga rregullat strikte që ekzistojnë në kufijtë e Azisë Qendrore dhe ka thënë se zbatimi sa më i madh i një tregu të lirë dhe hapja e kufijve do të çonte në rritje të zhvillimit ekonomik rajonal.
“Një prej gjërave që më ka lënë përshtypje gjatë vizitës në këtë rajon është se sa pak ka qarkullim tregtar në mes të shteteve të Azisë Qendrore”, ka thënë ai.
“Do të mund të kishte tregje më të mëdha dhe më shumë prosperitet nëse shtetet e këtij rajoni nuk do të vendosnin kontrolle kufitare dhe nuk do të zbatonin politika nacionaliste. Ky është projekt që liderët e këtyre shteteve do të mund ta çojnë përpara në të ardhmen”.
Pavarësia është kyçe
Doktrina e Fukuyamas për liberalizmin e pozicionon atë te qëndrimi se njerëzit e një shoqërie të hapur trajtohen në mënyrë të barabartë, pavarësisht racës, gjinisë apo ndonjë kategorizimi tjetër.
I pyetur për presidentin e Kazakistanit Qasym-Zhomart Toqaev, Fukuyama e ka vënë theksin te rëndësia e lirisë së një individi.
“Mendoj se Kazakistani e ka një regjim autoritar të centralizuar. Megjithatë, mendoj se tranzicioni i zotit Toqaev ua ka hapur dyert mundësive që ndoshta nuk kanë ekzistuar nën presidentin e parë, vetëm sepse [ish-presidenti kazak, Nursultan] Nazarbaev ka qenë në pushtet për kohë të gjatë dhe e ka centralizuar shumë pushtetin… por edhe nëse nuk ka demokraci të plotë, mendoj se ende mund ta ketë regjim autoritar që lejon një shkallë më të madhe të lirisë individuale”, ka thënë Fukuyama, duke e përmendur Kinën si shembull të një realiteti të tillë.
“Nëse e analizoni Kinën, ekziston një dallim i madh në mes të Kinës së vitit 2010 dhe Kinës së vitit 2023, sepse individët kinezë më 2010 kanë pasur më shumë liri për të udhëtuar, për të menduar më shumë për veten e tyre. Nën liderin kinez Xi Jinping, këto liri janë zhdukur. Është ende regjimi autoritar që ka qenë atëherë, mirëpo shkalla e lirisë individuale është kufizuar. Këto janë llojet e zgjedhjeve që ekzistojnë në Kazakistan, edhe nëse regjimi vazhdon të jetë shumë i centralizuar”.
Shkalla e ulët e edukimit çon lehtë në diktaturë
Fukuyama ka thënë se mundësitë për demokraci më të madhe në Azinë Qendrore janë të kufizuara për shkak të dy fqinjëve autoritarë: Kinës dhe Rusisë.
Mirëpo, ai folur me doza shprese, duke e marrë shembull Mongolinë.
“Mongolia është, po ashtu, në mes të Rusisë dhe Kinës, dhe prej vitit 1991 organizon zgjedhje demokratike”, ka thënë ai.
“Qytetarët atje gëzojnë liri të madhe. Prandaj, nuk mendoj se lokacioni gjeografik me domosdo e dikton formimin e brendshëm të Qeverisë. Mirëpo nëse dobësohet fuqia e Rusisë dhe Kinës, diçka e tillë lejon më shumë hapësirë për liri në shtetet e Azisë Qendrore”.
Fukuyama ka folur edhe për nivelin e ulët të edukimit si faktor përshpejtues për diktaturë në rajon, duke e vënë theksin te rëndësia e edukimit të gjeneratave të reja.
"If you have a population that is not well educated, the slide into dictatorship is easier. But if you are a country that has a large percentage of middle class, that is, people who travel abroad, have different ideas, then the demand for an open society increases and this is happening in Kazakhstan. The number of young people studying abroad in Central Asia is quite impressive, and they will make a difference. So there was a big social change of the generation"./Rel
Lini një Përgjigje