FLASH
Shkruar nga Grigor Atanesian
Azerbaijan demanded that Armenia give part of this region as a "corridor" to its Nakhchivan enclave. The region is also known as Zangezur, and the proposal was called the "Zangezur corridor"...
An abandoned station, a few rusty wagons and a dozen meters of tracks; these are all that remain of a Soviet railway in southern Armenia.
It may seem impossible, but this abandoned stretch of track in the South Caucasus has been used to become a symbol of peace brokered by the US president, in the Trump Road to International Peace and Prosperity, or Tripp.
Scattered around are fragments of a head from a monument dedicated to a communist hero. A female statue is missing an arm.
“We are on Trump Street, also known as the Peace Crossroads, the Silk Road and the Zangezur Corridor,” says Marut Vanyan, a local journalist, adding “so far none of this looks American.”
This is one of the “endless wars” that Trump claims to have ended, in an agreement between Armenia and its erstwhile enemy, Azerbaijan.
The plan envisions US companies operating under a 99-year agreement to develop a 43km (26-mile) road through Armenian territory along its entire border with Iran, in a corridor connecting Azerbaijan with its enclave of Nakhchivan.
A railroad, highway and pipeline have all been promised, and Trump has spoken of companies spending "a lot of money, which will benefit all three of our nations economically."
On the ground, the scale of the challenge is clear. This transport link will have to be built from scratch, but the political obstacles far outweigh the economic issues.
Trump's intervention could reshape the geopolitics of a region that Russia claims as its sphere of influence. Even hardliners in Tehran are worried and threatening to block the project.
War and peace in the Caucasus
Tripp's proposal is key to ending a conflict between Armenia and Azerbaijan that began over Nagorno-Karabakh, a part of Azerbaijan historically populated by Armenians.
In 2023, Azerbaijan recaptured the disputed region and virtually the entire Armenian population fled their homes. This was not the first such expulsion in this conflict: in the 1990s, over 500,000 Azerbaijanis were displaced.
Vanyan was among those who fled their homes in 2023.
After escaping the war zone, he settled in Armenia's southern province of Syunik, just as it became a new flashpoint between the two neighbors.
Azerbajxhani kërkoi që Armenia t’i jepte një pjesë të këtij rajoni si “korridor” enklavës së saj të Nakhçivanit. Rajoni njihet edhe si Zangezur, dhe propozimi u quajt “korridori i Zangezurit”.
Por kur Armenia e hodhi poshtë kërkesën, shpërthyen përleshje në kufi dhe shumë njerëz patën frikë nga një luftë e re.
Pastaj, në gusht të vitit 2025, Trump e zgjidhi papritur situatën. Duke pritur Presidentin e Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, dhe Kryeministrin armen, Nikol Pashinyan, në Shtëpinë e Bardhë, ai ofroi një zgjidhje të hartuar për të kënaqur të dyja palët.
Një rrugë e ardhshme e Trump premton si "lidhje të papenguar" për Azerbajxhanin ashtu edhe "respekt të plotë" për sovranitetin e Armenisë. Rruga do të menaxhohet nga një kompani private amerikane.
Udhëheqësit e të dy vendeve thonë se takimi në Uashington ka rivendosur paqen në rajonin e tyre dhe e vlerësojnë ndërhyrjen e Trump si një ndryshim rrënjësor.
Por dokumenti që ata nënshkruan është i pakët në detaje dhe nuk ofron asnjë afat kohor për ndërtimin e Tripp-it.
Kryqëzimi i interesave perëndimore, ruse dhe iraniane
Ndërmjetësimi i SHBA-së u bë i mundur për shkak të pozicionit të dobësuar të Rusisë në Kaukazin Jugor. Për vite me radhë, Kremlini punoi për rihapjen e rrugës që tani mban emrin e një presidenti amerikan.
Edhe pse propozimi i Rusisë që trupat e saj kufitare të FSB-së të ruajnë rrugën e ardhshme është refuzuar, ato ende patrullojnë pjesën e kufirit Armeni-Iran që është zgjedhur për rrugën Trump.
Ndërsa BBC filmonte në terren, një automjet patrullimi i FSB-së ruse u ndal para nesh. Një i ri me uniformë na pyeti për një dron që po filmonte kufirin nga lart. Ne thamë se nuk ishte i yni dhe patrulla ruse vazhdoi rrugën.
Rajoni Syunik i Armenisë është gjithashtu një qendër kyçe për eksportet e saj, dhe biznesmenët dhe kamionët nga Irani janë një pamje e njohur. Kompanitë iraniane të ndërtimit po ndërtojnë një urë të re që do të kalojë Tripp-in e ardhshëm.
Lumi Aras që ndan Republikën Islamike dhe Armeninë është pikërisht vija që është përcaktuar të ndiqet nga rruga.
Është e paqartë se si do të bashkëjetojnë kompanitë amerikane dhe iraniane në Armeni, duke pasur parasysh përfshirjen e fundit të SHBA-së në luftën Izrael-Iran.
Një këshilltar i lartë i udhëheqësit suprem të Iranit kërcënoi ta shndërronte Tripp në "një varr për mercenarët e Donald Trump", por qeveria e Iranit ka qenë më e matur.
Irani është mik dhe fqinj për të dy vendet e Kaukazit dhe Armenia i ka thënë Teheranit se projekti nuk përbën kërcënim për interesat e saj.
Gjithashtu, ka një prani të shtuar evropiane në Armeninë jugore. Franca kohët e fundit ka filluar t’i shesë armë Jerevanit dhe ka hapur një konsullatë në Syunik. Një mision monitorimi i BE-së është vendosur në rajon dhe rruga e ardhshme e Trump shihet nga BE-ja si pjesë e një “korridori të mesëm” që e lidh atë me Azinë Qendrore dhe Kinën dhe anashkalon Rusinë.
Turkey is also eager to take advantage of an opportunity created by the fading of Russian influence.
Ankara is in talks with Armenia to normalize relations and has expressed support for Tripp, which would create a direct link from Turkey to Azerbaijan through its enclave.
The Armenian government seems calm about the various competing interests. It wants to become a "Crossroads of Peace" where all regional powers will cooperate.
"They say everything will go well and that there will be billions of euros of investment, new roads and trade with Iran, America, Europe, Turkey and Azerbaijan," says Marut Vanyan with a disbelieving smile.
A formal peace treaty between Azerbaijan and Armenia has not yet been signed, but one thing is clear: since the Washington meeting, not a single shot has been fired on the Armenia-Azerbaijan border.
Trump's intervention has brought at least temporary relief to those who have lived in fear of new fighting for years. / Adapted from BBC /
Lini një Përgjigje