FLASH
Shkruar nga Pamfleti
From liberal dissident to figure close to MAGA, the transformation of the prime minister who brought Budapest closer to Moscow
Zsuzsanna Szelenyi remembers that Viktor Orban was the one who once told the Russians to leave Hungary. It was 1989. The Iron Curtain was falling, and Orban had been chosen to deliver a speech at the reburial ceremony of Imre Nagy, the post-war prime minister who led the 1956 Hungarian revolution against the Soviets and was executed for it.
Szelenyi, who was part of the honor guard at that ceremony, recalls how the man who would later become the country's longest-serving prime minister took to the stage to demand the withdrawal of the Soviet army.
"If we believe in our strength, we are capable of ending the communist dictatorship," Orban said, adding, "if we are determined enough, we can force the ruling party to accept free elections."
According to Szelenyi, a former MP for the ruling Fidesz party, at the time there was no sign of what Orban would become in the future.
From a liberal leader who sought Hungary's separation from Moscow, the Hungarian prime minister has transformed into a self-proclaimed defender of "illiberalism" and one of the Kremlin's closest allies in Europe.
At a time when the European Union is struggling to confront Russian aggression in Ukraine and beyond, Orban has become a figure on whom Russian President Vladimir Putin can rely.
Ahead of a crucial election in Hungary on April 12, Orban blocked a €90 billion EU loan package that Kiev says is vital to continuing the war. Meanwhile, the Hungarian foreign minister was forced to explain why he had informally shared confidential information with the Kremlin.
“This happened over time, in several phases and turning points,” Szelenyi said, adding “what is most surprising is the pro-Russian bias. But it didn’t change from one day to the next.”
"Let's make Hungary great again"
When the first free elections were held in Hungary in 1990, Orban and Szelenyi were among 22 members of Fidesz, then a liberal-centrist group of anti-communist students and intellectuals, who were elected to parliament.
According to her, Orban's transformation began soon after. Elected party leader in 1990, he gained complete control over Fidesz and gradually removed opponents or critics within the party. Seeing this, Szelenyi and several other MPs left in 1994, when Orban suddenly shifted the party from a liberal profile to a national conservative orientation.
“Those who remained in Fidesz were more homogeneous and more loyal to him,” she said, adding, “since then, the history of the party and Orban are one.”
Transformimi i tij ndodhi me hapa: pas një mandati si kryeministër në fund të viteve 1990, ai kaloi 8 vite në opozitë duke penguar proceset parlamentare dhe duke sfiduar qeverinë socialiste-liberale të kohës.
Kur u rikthye në pushtet në vitin 2010, ai ndërmori reforma për të mos e humbur më pushtetin: ndryshoi kushtetutën, dobësoi balancat demokratike, kufizoi lirinë e medias dhe pavarësinë e gjyqësorit, si dhe ndryshoi sistemin elektoral në favorin e tij.
Sipas Szelenyi-t, faza e parë e transformimit lidhej me ambicien personale, ose siç e quan ajo, “vullneti për pushtet”.
Afrimi me Rusinë
Afrimi i Orban me Rusinë ishte më gradual, por i dukshëm.
Një moment kyç ishte viti 2014, kur ai nënshkroi një marrëveshje me Kremlinin për një kredi të madhe për zgjerimin e centralit bërthamor Paks II. Kjo marrëveshje sinjalizoi jo vetëm varësi ekonomike nga Moska, por edhe një afrim ideologjik.
Gjashtë muaj më vonë, Orban shpalli synimin për të ndërtuar një “shtet joliberal” të bazuar në vlera kombëtare dhe të krishtera, duke përmendur Rusinë e Putinit si model.
Më parë, në vitin 2007, ai kishte deklaruar se Rusia ishte një perandori që kërkonte të dominonte fqinjët dhe nuk mund t’i besohej.
Ndërsa edhe kryeministra të tjerë hungarezë kishin kërkuar marrëdhënie ekonomike me Rusinë, nën Orban bashkëpunimi u thellua dhe u shndërrua në lidhje politike. Ai promovoi politikën e “hapjes lindore”, duke kërkuar marrëdhënie më të ngushta jo vetëm me Rusinë, por edhe me Kinën dhe Turqinë.
Ambicia dhe pushteti
Peter Molnnr, ish-koleg dhe bashkëpunëtor i Orban, e lidh këtë transformim me ambiciet e tij ndërkombëtare. “Orban nuk mund ta bëjë Hungarinë më të madhe,” tha ai, duke iu referuar humbjeve territoriale pas Luftës së Parë Botërore. Ai shtoi “por ndoshta mendon se mund ta bëjë më të rëndësishme.”
Gazetari Pal Daniel Renyi ndan një vlerësim të ngjashëm: Orban është i tërhequr nga vetë pushteti dhe përshtat pozicionet e tij sipas mundësive politike.
Ai vëren se në vitet ’90, Orban kuptoi se orientimi konservator i jepte më shumë hapësirë për të ndërtuar mbështetje dhe për të kontrolluar strukturat politike.
Marrëdhëniet me BE-në
Sipas disa mbështetësve të Orban, nuk është vetëm ai që ka ndryshuar, por edhe Bashkimi Europian.
Frank Furedi argumenton se BE-ja është bërë më liberale dhe më ndërhyrëse ndaj sovranitetit të shteteve anëtare, gjë që ka ndikuar në qëndrimin e Orban.
Kriza e refugjatëve në vitin 2015 shënoi një pikë kthese: përplasja me politikat e migracionit të BE-së e thelloi konfliktin me Brukselin.
Në diskursin e tij politik, Orban shpesh e paraqet Hungarinë si një vend nën presion nga fuqi të jashtme, duke krahasuar Brukselin me ndikimet e mëparshme nga Vjena apo Moska.
Në një fjalim në vitin 2011, ai deklaroi: “në vitin 1848 nuk pranuam diktat nga Vjena, në 1956 jo nga Moska, dhe tani nuk do të pranojmë diktat nga Brukseli.”
This strategy continues to have an effect, especially in rural areas, where warnings about Hungary's involvement in international conflicts find support.
However, critics point out that the change is real and profound.
In one of his poems, Peter Molnar recalls a conversation with Orban in their youth:
"What if we create a democracy and someone gets too much power?"
“Impossible,” was Orban’s response.
“What if it happens?”
"If someone gets too much power, they'll have to deal with me."
Today, this statement is seen by some as a stark contrast to the political reality that Orban has constructed. /Adapted from Politico /
Lini një Përgjigje