Is Albania ready to offer sustainable tourism?

In an era when climate change, environmental protection and sustainability are in the center of attention in the world, one question becomes more and more important: Is Albania ready to offer sustainable tourism?

Travel can broaden horizons, lower barriers and bring people closer together. But traveling is a consumption process. More and more, the tourism sector is embracing sustainability trends, from eliminating paper menus, to digitalization, removing plastic, etc. Where are we at this point?

In an era when climate change, environmental protection and sustainability are in the center of attention in the world, one question becomes more and more important: Is Albania ready to offer sustainable tourism?

This is a concern that not only involves the natural beauty and cultural heritage of the country, but also relates to our responsibility to future generations.

Albania, with its wonderful natural landscape, offers a tremendous potential for sustainable tourism. In this context, it is important to consider how Albania can benefit from this potential in a sustainable way and compatible with the needs of the environment and society.

Sustainable tourism in Albania is not only about protecting the environment, but also about the inclusion and well-being of local communities.

At a time when mass tourism often brings negative consequences for the environment and local culture, Albania has the opportunity to build a new model of tourism, based on sustainable values ​​and respect for local traditions.

Much of the travel industry around the world is unsustainable, from cruises to flights to all-inclusive resorts, overcrowding and pollution.

In fact, tourism is responsible for around 5% of global CO2 emissions and now with climate change a very real threat to the survival of the planet as we know it, this must change.

The World Tourism Organization defines sustainable travel as "tourism that takes full account of its current and future economic, social and environmental impacts, addressing the needs of its visitors, industry, environment and host communities".

Sustainable travel is one way to reduce our negative impact on the planet. This includes taking care not to damage or alter the cultural and natural environments of the destination so that they can survive in the long term.

How is the situation in our country?

With recent global developments, as well as climate changes, it is the right moment for tourism actors to take concrete steps towards international recognition of sustainable tourism standards in Albania as well.

Sipas Zak Topuzit, kreu i Shoqatës së Hotelerisë, kalimi në një model turizmi më të larmishëm dhe të qëndrueshëm do të kërkojë investime të mëdha, për shembull, në marina dhe në aktivitete të orientuara drejt natyrës, qoftë kjo nga instanca shtetërore, por e ofrues privatë të shërbimeve të turizmit, duke përmendur këtu agjenci turistike, guida lokale, hotele, restorante etj.

Por çfarë përcakton korniza ligjore? Ambicia e autoriteteve qendrore për të zhvilluar turizmin është shprehur qartë në Strategjinë Kombëtare për Zhvillim dhe Integrim 2015-2020. Në nivel sektorial, deri më tani, plane të tilla u përkthyen në Projekt-Strategjinë Kombëtare për Turizmin 2014-2020. Kjo strategji ka dy pika që kanë ndikuar në moszbatimin e duhur.

Së pari, tre vjet pas diskutimit në Parlament, për shkak të vëmendjes së pamjaftueshme të kushtuar projekt-strategjisë, ajo “skadoi” në formën e saj të draftit.

Së dyti, strategjia është e gjerë dhe synon të promovojë “gjithçka”. Draft-strategjia e parë u zëvendësua me një tjetër draft-strategji për zhvillimin e turizmit të qëndrueshëm 2018-2022, e cila fokusohet në turizmin e qëndrueshëm (siç pasqyrohet në titull) dhe identifikon këta objektiva kryesorë:

(i) rritja e kontributit të turizmit në vlerën e shtuar bruto;

(ii) promovimi i një oferte turistike të balancuar;

(iii) rritja e punësimit në sektorin e turizmit; (iv) përmirësimi i standardeve të jetesës dhe ulja e pabarazive;

(v) rritja e investimeve publike në sektorin e turizmit; dhe

(vi) sigurimi i mbrojtjes ligjore dhe institucionale të turistëve. Për këtë qëllim, draft-strategjia identifikon pesë fusha kryesore të cilat përfshijnë:

(i) zhvillimin e produkteve dhe diversifikimin e tyre; (ii) zhvillimin e burimeve njerëzore dhe përmirësimin e cilësisë së shërbimit;

(iii) marketimin dhe promovimin e Shqipërisë si një destinacion turistik gjithëvjetor;

(iv) nxitjen e investimeve private dhe publike; dhe

(v) përmirësimin e kuadrit rregullativ dhe menaxhimin e destinacioneve.

Përpos këtyre strategjive, korniza aktuale ligjore u jep bashkive kompetenca për të mundësuar dhe për të lehtësuar aktivitete në mbështetje të zhvillimit ekonomik lokal, me fokus të veçantë në fushën e turizmit, sikurse shprehet qartë në Ligjin nr. 139/2015 “Për Vetëqeverisjen Vendore” dhe në Ligjin nr. 93/2015 “Për Turizmin”.

Këto parashikime përbëjnë një zhvillim me rëndësi në vijim të Reformës Administrative Territoriale në dy drejtime:

(i) nëpërmjet tyre, u rikonfigurua potenciali turistik i bashkive, duke hapur horizonte të reja;

(ii) të gjitha bashkitë kanë detyrimin ligjor të hartojnë Plane të Përgjithshme Vendore, gjë që u mundëson të rivlerësojnë vizionin e tyre zhvillimor dhe objektivat strategjikë për 15 vitet e ardhshme.

A jemi gati që të ndërtojmë dhe zbatojmë një turizëm të qëndrueshëm?

Blerina Ago, eksperte turizmi, drejtuese e “Activ Albania”, nënvizon se menaxhimi i qëndrueshëm kërkon një partneritet publik-privat-komunitet, ngritjen e strukturave të qëndrueshme për këtë qëllim, mbështetje financiare e vazhdueshme, vizion afatgjatë, si dhe strategji e plan veprimi.

Sipas saj, ekonomi e qëndrueshme për komunitetet do të thotë: Të ardhura për të gjithë komunitetin, shpërndarja e turistëve dhe të ardhurave, punë e denjë etj. Ndërsa qëndrueshmëria kulturore kërkon: mbrojtjen e aseteve, traditave, zakoneve dhe edukimin e qytetarëve dhe turistëve me to).

Qëndrueshmëria mjedisore kërkon: minimizimin e të gjithë ndikimeve negative në mjedis, reduktimin e ndotjes, riciklimin, transportin e gjelbër etj.). Por znj. Ago ngre pyetjen se cilat janë objektivat që na duhet të përmbushim për të ecur në rrugën drejt turizmit të qëndrueshëm?

1.Objektivi i mbetjeve plastike

Mbetjet plastike përbëjnë vazhdimisht shumicën e të gjitha mbeturinave që gjenden në oqeane dhe mendohet se janë përgjegjëse për vrasjen e 100,000 gjitarëve detarë dhe breshkave çdo vit.

Edhe pse ndikimi i mbetjeve plastike është një pikë e madhe diskutimi në sferën publike këto ditë, ku kemi një vit që kemi nisur zbatimin e ligjit për qeset plastike, por rezultojmë si vendi me mbetjet më të larta në rajon dhe me 73% të mbetjeve plastike në Mesdhe.

Jemi ende larg zbatimit të këtij objektivi.

Në turizëm, ndryshime të thjeshta, të tilla si përdorimi i rimbushësve për shampot, sapunët, në vend të shisheve njëpërdorimshme dhe përdorimi i plastikës së riciklueshme kudo që të jetë e mundur, të gjitha mund të ndihmojnë shumë në reduktimin e kontributit të bizneseve në çështjet e mbetjeve plastike.

Gjithashtu, ofrimi i pastrimit si bashkërendim i bashkisë lokale dhe bizneseve private.

Ushqimi është një pjesë tjetër e madhe e emetimeve të karbonit në industrinë e mikpritjes dhe një fushë tjetër e mirë për t’u rishikuar, kur po kërkoni të ndërtoni një biznes më të qëndrueshëm. Mbetjet e ushqimit – një tjetër çështje e madhe me ndikim mjedisor në industrinë e mikpritjes – duhet të adresohen sa herë që kërkojmë të vendosim objektiva të tillë.

Gatimet vegane dhe vegjetariane janë më të njohura se kurrë sot dhe me ushqimet me bazë bimore që prodhojnë 10 deri në 50 herë më pak emetime karboni sesa pjatat e mishit, vendosja e opsioneve tuaja pa mish përpara dhe në qendër në kateringun tuaj do të bëjë një ndryshim të madh në qëndrueshmërinë e përgjithshme të biznesit tuaj.

3.Më pak kesh, më shumë transaksione dixhitale

Megjithëse zgjidhjet e pagesave dixhitale nuk janë gjëja e parë që ju vjen në mendje kur mendoni t’i bëni bizneset më të qëndrueshme, zvogëlimi i varësisë suaj nga paratë dhe të letrës në tërësi, p.sh. menunë, është një mënyrë jashtëzakonisht e lehtë për të reduktuar gjurmën tuaj të karbonit.

Ndërsa i afrohemi një shoqërie pa para kesh në të gjithë botën, kompanitë e mikpritjes që përqafojnë në mënyrë proaktive këtë ndryshim, do ta gjejnë veten përpara kurbës së qëndrueshmërisë së biznesit.

Megjithëse heqja e parave plotësisht nga bizneset në Shqipëri p.sh., mund të mos jetë praktike, ka ende për t’u zhvilluar në këtë drejtim sa i përket edukimit financiar të shqiptarëve, sidomos nëse bëhet fjalë për moshat e mesme. Por ndryshim rrënjësor do të bënte zëvendësimi i menuve të letrës.

Bizneset e mikpritjes përballen me një sfidë unike kur bëhet fjalë për ruajtjen e ujit, pasi, në shumicën e rasteve, pjesa e përdorimit të ujit kontrollohet nga turistët, jo nga stafi. Dhe si mundet një turisti në sezonin e verës dhe vapës t’i mësohet që uji duhet kursyer?

Gjithnjë e më shumë hotele kanë filluar të përqafojnë praktikën e edukimit të turistëve për qëndrueshmërinë e ujit dhe duke u kërkuar atyre që të përdorin ujin në një mënyrë më të ndërgjegjshme. Në Shqipëri është pak ose aspak e zbatueshme, sidomos po të marrim në konsideratë rastet e mungesës së furnizimit me ujë në disa struktura akomoduese.

5.Mbështetje furnizuesve lokalë

Për shkak të kostove të reduktuara logjistike, sjellja e më shumë furnizuesve lokalë në zinxhirin tuaj të furnizimit kudo që të jetë e mundur, mund të bëjë mrekulli si për gjurmën tuaj të karbonit, ashtu edhe për perceptimin publik të markës suaj.

Sa shumë trumbetohen ushqimet autoktone shqiptare dhe burimet lokale para turistëve të huaj? Do të ishte koha që çdo restorant, hotel, të marrë në konsideratë fruta-perimet lokale, mishin në thertoret lokale para se t’i drejtohet produkteve të importit, ku kostot dhe logjistika është më e lartë.

Duke përqafuar një zinxhir furnizimi më të lokalizuar dhe duke e shfaqur këtë fakt, do të jeni në gjendje të kënaqni turistët dhe të reduktoni emetimet e karbonit që biznesi juaj prodhon për të funksionuar.

“Sfida ekonomike në turizëm lidhet me mospërfilljen e ndikimit të veprimtarive turistike në mjedis”

Flet Blerina Ago, eksperte turizmi, “Activ Albania”

Cilat janë sfidat më të mëdha të qëndrueshmërisë së turizmit në Shqipëri?

Industria e turizmit lidhet ngushtë me mjedisin. Humbja e biodiversitetit në Shqipëri shkakton humbjen e vlerave të natyrës, e cila është një nga burimet kryesore të atraksionit turistik.

Biodiversiteti i pasur i vendit përfshirë luginat malore, brigjet detare dhe parqet kombëtare me faunë dhe florë të rralla, ka qenë një pjesë themelore e industrisë së turizmit në vend.

Humbja e kësaj pasurie natyrore, si pasojë e urbanizimit të tepërt, ndryshimeve të paqëndrueshme të tokës dhe zhvillimit të pakontrolluar, shkakton jo vetëm një humbje të çmuar për trashëgiminë natyrore të Shqipërisë, por gjithashtu krijon një boshllëk në potencialin e industrisë së turizmit për të tërhequr vizitorët brenda vendit dhe ata ndërkombëtarë.

Ndryshimet klimatike shkaktuan zjarre masive në vendin fqinjë, Greqinë, me pasojë anulimin e udhëtimeve për shumë turistë dhe dëme të konsiderueshme në industrinë e turizmit dhe perceptimin e sigurisë së destinacionit. Shqipëria, në të ardhmen, mund të ketë sfida ngjashme.

Në këtë kohë të rëndësishme, përgatitja dhe implementimi i planit të menaxhimit të emergjencave dhe investimi në infrastrukturën përballuese mund të ndihmojë në zvogëlimin e ndikimit negativ të ngjarjeve të tilla në industrinë e turizmit dhe ekonominë në përgjithësi.

Ndryshimet klimatike do ndryshojnë kërkesën për turizëm dhe sezonalitetin, duke sfiduar në vazhdimësi modelet tradicionale të biznesit të operatorëve të turizmit. Pritet që modeli i shpërndarjes së reshjeve të prekë disponueshmërinë e ujit dhe energjisë elektrike.

Industria e turizmit përballet me disa sfida sociale gjatë fazës së rimëkëmbjes, përfshirë inflacionin, destabilitetin gjeopolitik, tregje të mbyllura, kufizime udhëtimi dhe mungesë të forcës punëtore. Pandemia COVID-19 ka prekur sektorin e turizmit, duke ndikuar çdo aspekt të zinxhirit të vlerave.

Konfliktet gjeopolitike, si lufta e Rusisë në Ukrainë dhe konflikti në rritje mes Izraelit dhe Palestinës, ka thelluar më tej shpresat për rimëkëmbje, duke rezultuar në humbje të tregjeve përkatëse.

Turizmi i matur nga vlerat e Prodhimit të Brendshëm Bruto shpesh neglizhon pasojat mjedisore dhe sociale. Ky model që synon vetëm fitimin, i varur vetëm nga tre faktorë tradicionalë, nuk pranon ndërveprimin reciprok që bizneset e turizmit kanë me kufijtë e planetit dhe strukturat shoqërore që nevojiten për funksionimin e ekonomisë, si kultura e sipërmarrjes apo krijimi i një hapësire të favorshme veprimi nga strukturat shoqërore-politike.

Si mund të ndërtohet dhe zbatohet një turizëm i qëndrueshëm?

Vitet e fundit kemi qenë dëshmitarë të një sërë marrëveshjesh të rëndësishme ndërkombëtare për zhvillimin e qëndrueshëm, duke arritur kulmin me Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm të OKB-së dhe Marrëveshjen e Parisit për ndryshimet klimatike. Angazhimet e rreth 200 shteteve synojnë të formësojnë zhvillimin ekonomik për një kohë të gjatë në të ardhmen, për të siguruar mirëqenien e njerëzve në mbarë botën.

Instituti i Universitetit të Kembrixhit për Lidershipin e Qëndrueshmërisë ka zhvilluar një plan 10-vjeçar për të hedhur themelet për një ekonomi të qëndrueshme, duke përcaktuar dhjetë detyra për liderët ekonomikë, të cilat do t’i shpjegoja shkurtimisht referuar industrisë shqiptare të turizmit:

Është e rëndësishme që qeveritë të kuptojnë ndikimin e aktiviteteve të turizmit në mjedisin natyror dhe të mbrojnë burimet natyrore të cilat janë thelbësore për industrinë e turizmit.

Ato duhet të zhvillojnë politika të qëndrueshme të planifikimit hapësinor dhe zhvillimit të infrastrukturës, duke siguruar një rregullim të përshtatshëm të ndërtimit dhe zhvillimit të destinacioneve turistike në mënyrë që të ruhet integriteti i peizazheve natyrore dhe ekosistemeve të ndryshme.

Institucionet financiare, në të njëjtën kohë, mund të promovojnë investime në projekte të qëndrueshme, të tilla si ndërtimi i strukturave turistike të energjisë së rinovueshme ose projekte turistike që mbështesin ruajtjen e biodiversitetit.

Ndërsa, bizneset e turizmit duhet të integrojnë praktika të qëndrueshme në operacionet e tyre, duke reduktuar ndikimin e tyre në mjedis dhe duke promovuar ndërgjegjësimin mjedisor në mesin e klientëve të tyre.

Për shembull, ata mund të përshtasin politika të kursimit të energjisë, të thithjes së plotë të CO₂ dhe gazrave të tjera të krijuara nga stafi i tyre dhe turistët në destinacion, të zhvillojnë produkte që ndikojnë në mbrojtjen e natyrës dhe biodiversitetit.

Është e rëndësishme që qeveritë të zgjidhin sfidat sociale siç janë inflacioni, emigrimi dhe destabiliteti gjeopolitik.

Duhet të hartohen politika të përshtatshme sociale, që promovojnë zhvillimin e komuniteteve vendase, përmirësojnë nivelin e jetesës dhe rrisin qëndrueshmërinë ekonomike të popullsisë. Institucionet financiare, në të njëjtën kohë, mund të ofrojnë mbështetje financiare të qëndrueshme për nismat e bizneseve të vogla dhe të mesme, duke ndihmuar në rritjen e mundësive të punësimit dhe reduktimin e emigrimit në rritje.

Bizneset e turizmit gjithashtu duhet të angazhohen në përmirësimin e kushteve të punës dhe të ndihmojnë në zhvillimin e ekonomisë sociale të vendit, nëpërmjet krijimit së vendeve të punës të qëndrueshme dhe duke promovuar të ardhura të drejta për punonjësit vendas.

Sfida ekonomike në sektorin e turizmit është ngushtësisht e lidhur me mospërfilljen e ndikimit të veprimtarive turistike në aspektet mjedisore dhe sociale.

Ndërsa qëllimi kryesor i shumë aktiviteteve turistike është të rrisë të ardhurat ekonomike, përqendrimi i tepërt në fitim shpesh lë pas dore ndërveprimin kompleks që bizneset e turizmit kanë me mjedisin dhe komunitetet vendase.

Në këtë drejtim, është e rëndësishme që sektori i turizmit të ndjekë modele të zhvillimit të qëndrueshëm, të cilat marrin parasysh ndikimin e aktiviteteve të tyre në mjedisin natyror dhe shoqëror.

Duke përdorur strategji të tilla të qëndrueshme, bizneset turistike mund të ndikojnë në rritjen ekonomike, ndërsa respektojnë dhe promovojnë mbrojtjen e mjedisit dhe mirëqenien sociale të komuniteteve të prekura. Qeveritë mund të hartojnë politika fiskale që nxisin praktika të qëndrueshme në industrinë e turizmit (si p.sh. investimet e gjelbra) dhe të ofrojnë stimuj për përdorimin e teknologjisë së dobishme dhe praktika të mbrojtjes së mjedisit dhe përmirësimin e jetës së komuniteteve lokale.

Institucionet financiare, në të njëjtën kohë, mund të ofrojnë financa dhe kredi lehtësuese për projekte turistike të qëndrueshme dhe të nxisin investimet afatgjata në sektorin e turizmit, që synojnë të kenë ndikim pozitiv në mjedisin dhe komunitetet vendase.

Institucionet financiare duhet të reflektojnë presionin mjedisor dhe të strukturave politiko-sociale në koston e kapitalit. Një mendësi e re në strukturat financiare, drejt një modeli biznesi që i rikthen mbrapsht planetit dhe shoqërisë, duke i shërbyer së ardhmes afatgjatë si p.sh. ekonomia qarkulluese duhet të jetë në zemër të veprimtarisë së ndërmjetësve financiarë.

The business must reflect the principles of sustainability in all its activities, measuring it clearly and transparently in progress reports.

They can develop new and recreational models in response to the challenges facing the tourism industry and must be sustainability activists, through collaboration with decision makers and local communities and other leading sustainability actors.

Do you have some concrete examples of responses to sustainability pressures?

Environmental: Iberostar Company, in October 2020, announced the strategy for offsetting the carbon footprint, through the protection of nature in the destinations where it operates. The company aims to be carbon neutral by 2030, improving energy efficiency and using renewable resources.

In addition, it focuses on restoring mangrove trees to some of their destinations.

According to Iberostar's current carbon footprint, this represents up to 1,400 hectares of protected mangroves per year, with a fifth of this portfolio located in Mexico's Riviera Maya – one of the largest remaining and endangered mangrove ecosystems in the world .

Iberostar is also Chair of the Action College for Sustainable Oceans Tourism. Info: https://waveofchange.com/reaching-carbon-neutrality-by-2030-through-protecting-coastal-ecosystems/

Social: UNWTO's International Network of Sustainable Tourism Observatories (INSTO) monitor human and environmental health for the resumption of tourism.

The region of South Tyrol (Italy) focuses on infrastructure, services and perceptions, while Yukon (Canada) monitors residents' perceptions and the impact of tourism on the environment. Their future collaboration is planned to integrate global expertise with local knowledge about health and tourism. Info: https://www.unwto.org/insto/

Economic: The publication "Experience from pilot studies for measuring tourism sustainability" shows how some countries have started testing the elements of Tourism Sustainability Measurement.

For example, Saudi Arabia estimated the CO₂ emissions produced by transport and accommodation services; Canada calculated water and energy use and air emissions in tourism; while Germany and Austria drew up some indicators on the social sustainability of tourism, such as the acceptance rate of the local population and the difference in wages by gender.

How can sustainable tourism be built?

(i) engagement of the local community, including local businesses in decision-making processes regarding how local natural resources will be used

(ii) cultivating and building relationships of trust in the process

(iii) mobilization of partnerships at the local level and beyond./Monitor