FLASH
Shkruar nga Irena Beqiraj
But all these technologies automated low-level knowledge. Today, young people are users of technologies that automate high-level thinking...
In 1989, in a nearly 20-minute conversation, MGonz exchanged insults with a University of Iowa student. MGonz was a simple chatbot programmed by Dublin City University student Mark Humphrys, who left it online while he went to a party. The next day, Humphrys reviewed the chat logs in amazement. His chatbot MGonz had overcome the most difficult task in chatbot programming: transforming a chatbot into an engaging conversationalist.
According to Humphrys, humanity's dilemmas would soon be two: either the average human would become more sophisticated hand in hand with the sophistication of chatbots, or chatbots would reduce human sophistication.
Every time I have to comment on technology, the benefits and harms that come from it, Humphrys' two alternatives come to mind: will we try to improve chatbots by making our minds more sophisticated, or will chatbots reduce our sophistication?
When I graduated from university, Google had just been introduced. Although its use required the exercise of judgment at every step, the widespread use of this search engine in the last 25 years created the illusion that the ability to find information is the same as knowledge, overlooking the important fact that skills are empty vessels, while knowledge is the ingredient that fills them.
The creation of knowledge is achieved only through the learning process, which is a "productive struggle" or "desirable difficulty". Sorting, comparing, reformulating, trying to give meaning to what one reads, hears, are elements of this process. Unfortunately for us, technology does not have a defined place of honor in the learning process. It can easily sit in the chair of either the enhancer or the destroyer.
I remember that in 2005, the first spell checker in the Albanian language was released. An almost pirated application that, for a girl from Vlora, who wrote many words in dialect, seemed like a salvation.
But today I can confidently say that using it made me a worse connoisseur of the Albanian language. Similarly, calculators dull our ability to do mathematical calculations mentally.
But all of these technologies automated low-level knowledge. Today, young people are users of technologies that automate high-level thinking.
When AI is used as a substitute for knowledge it creates the illusion of knowledge!
Nëse një student mbështetet vetëm në AI për të shkruar një ese ose për të zgjidhur një problem, puna që do të paraqesë mund të jetë mbresëlënëse, por mendja e tij do të mbetet e palëvizshme. Në pamje të parë kjo mund të mos tingëllojë katastrofike por, ky është një problem i madh. Kur AI përdoret si zëvendësues i njohurive ajo krijon iluzionin e dijes.
Të shkruarit nuk është vetëm një mjet për të shprehur mendimet tona pasi akti i të shkruarit shoqërohet me aktin e formëzimit të mendimit. Të ulesh të gjesh fjalët e duhura, të mendosh se si funksionon argumenti, cilat metafora janë të përshtatshme, cili është përfundimi që dëshiron të arrish, do të thotë të krijosh pikëpamjen tënde mbi çështjen që po shqyrton.
Një studente e vitit të dytë që i kërkon ChatGPT-së, Gemini-t ose Claude-it të shkruajë një kritikë të eutanazisë nuk po zhvillon idetë e saj rreth eutanazisë, por thjesht po ndërton ngrehinën e iluzionit të njohurive.
Duke ja lëmë detyrën e të menduarit makinës truri i saj paguan çmimin. Studentët mund të marrin përgjigje të sakta, por nuk zhvillojnë rrjedhshmërinë e të menduarit që mundëson mendimin e vërtetë kritik.
AI është vërtet e dobishme kur shërben si multiplikator i njohurive. Një student i motivuar për dije mund ta përdorë atë për të davaritur konfuzionin ose për të praktikuar aftësi që janë në zhvillim e sipër. Një chatbot duhet të shërbejë si një partner sokratik për studentët, për të paraqitur kundërargumente ose për të zvogëluar qartësitë.
Por në të gjitha rastet përdoruesi duhet të zotërojë njohuritë dhe gjykimin për të dalluar kur chatbot-i mund të jetë gabim.
Duhen njohuri për të krijuar njohuri
Një nga parimet më të rëndësishme të krijimit të njohurisë është se njohuria ndërtohet mbi njohurinë. Sa më shumë të dish, aq më lehtë mund të mësosh diçka të re, sepse ke shumë më tepër analogji dhe pika kontakti për të lidhur njohurinë e re me atë që di tashmë.
Kur teknologjia pëdoret si ofrues i dijes së gatshme edhe njerëzit reduktohen vetëm në konsumatorë efikasë të informacionit apo arsyetimeve të prodhuar prej saj, brenda kafkës së tyre do të ketë mendje më pak të afta për të peshuar provat, për të zbuluar paragjykimet dhe për të dalluar koherencën, gënjeshtrën ose absurditetin kur e ndeshin atë.
Kur AI përdoret si rruga më shkurtër, apo efektive për të arritur qëllimin sidomos gjatë proçesit të mësimit ajo do të nxisë pasivitetin intelektual, dhe efekti nuk do të jetë iluminizëm, por anestezi.
Po ashtu “Defiçiti i njohurive”, dobëson jo vetëm studentët individualë, por edhe vetë kulturën. Sa më shumë që mbështetemi tek AI për të përmbledhur, parafrazuar ose interpretuar botën, aq më pak të aftë bëhemi për t'i dhënë kuptim vetë botës. Kur njerëzve u mungon njohuria bazë për t’i dhënë kuptim botës, ata bëhen pre e lehtë për demagogët dhe sharlatanët.
Kur automatizimi zëvendëson proçesin tradicional të të mësuarit, ndodh që ato pak të ditur bëhen më të fuqishëm, ndërsa të paditurit bëhen më të varur.
Without the opportunity to learn new things, we cannot create new things.
Suppose there were an "experience machine" that would allow you to have any experience you wanted. Imagine that neuropsychologists could stimulate your brain so that you would think and feel that you were writing a great novel, or reading an interesting book, or were in the company of the friends/lovers you would like to have. Everything you want! Would you be willing to live your entire life connected to such a machine, and exchange all your real experiences for preprogrammed illusions?
Often young people, especially boys, answer: Yes! As soon as possible!
I often joke that I still have 20 quality years to live, but there are two main reasons why I don't find it attractive to spend them tied to such a machine. First, we humans want to do things in our lives, to achieve something.
That said, we don't just want the artificial feeling of achievement, but the real facts of it. It's better to write a novel better than Kadare's than to simply have the false belief that you've written one; it's better to be loved and have real friendships than to live the illusion that the machine offers.
Second, being attached to such a machine would not only disconnect me from real accomplishments, but it would prevent me from being an authentic person.
Connected to the machine, I would be under anesthesia, in a vegetative mental state, or otherwise a container for accumulating illusory pleasant sensations, without the opportunity to learn and create new things.
So whether AI will be a blessing or a curse depends not on the nature of the technology, its level of sophistication, but on how we humans use it.
So today the only advice I have for any student is to use AI as we would any powerful tool, with caution, curiosity, and a clear sense of purpose. Try to resist replacing the slow and irreplaceable work of learning with the efficiency and speed of AI.
The goal of education is not a diploma, even a CV will have little value in the future. Creating more sophisticated minds than technology should be the goal of education.
Otherwise, nothing will save humanity from Humphrys' second alternative: "the decline of human sophistication".
Përshëndetje, Jeni shumë e saktë!
Gjysma e nxënësve në shkollat e mesme të Tiranës, nuk dinë tabelën e shumëzimit. 7X7= 42 , si Basha kur nuk e ka mëndjen.