FLASH
Shkruar nga Prof.dr. Skënder AsaniIt is the historic responsibility of Albanian political entities to draft a comprehensive platform for major community issues after the elections. Such a platform should include clear objectives: the full implementation of the Ohrid Agreement, the advancement of collective and individual rights, the guarantee of fair representation in state institutions, and the coordination of actions for the country's rapid integration into the EU.
The October 19 elections are not an ordinary contest for power; they constitute a historical test for the fate of North Macedonia and the role of Albanians in the country's state-building and integration processes. Although their formality is local and should have focused on municipal issues, the reality is different: the rhetoric and events following last year's parliamentary elections have lost their destination, turning into issues that endanger state security, strategic orientation and interethnic relations. In this context, the Albanian factor remains the pillar without which the state architecture cannot stand. But does Albanian politics understand its historical weight?
Unfortunately, the campaign has highlighted harsh rhetoric, personal clashes and internal divisions that undermine the trust of citizens and Albanian unity. This heated language serves no one other than those who aim to weaken Albanian decision-makers. The division, often fueled by external factors that follow the logic of “winner takes all, loser loses all”, is an attempt to limit the historical influence of Albanians in state-building and integration processes.
History reminds us that Albanians have often been more violated from within than from without. Attempts to undermine the Ohrid Agreement, the relativization of the Badinter principle, and the use of oligarchic capital to divide Albanian subjects are clear evidence of a strategy aimed at the extreme weakening of the Albanian factor. This behavior resembles the historical instruments of powers that have exploited divisions within fragile communities to control their destiny.
Developments are emerging on the political horizon of Macedonia that at first glance seem like ordinary movements on the political scene, but in essence carry a dangerous tendency for the future of the constitutional position of Albanians. The extreme degradation of the Albanian issue, linked to the clashes and fragmentation of the Albanian political camp, weakens the representative power and makes collective decision-making fragile. In parallel, the oligarchy and the Macedonian party that has been managing the government for more than a year now seem to be trying to relativize or even plunder the Albanian cause itself, by designing scenarios that could lead to the displacement or deletion of the Ohrid Agreement from the constitutional preamble.
The investments of this oligarchy, through the mechanisms of the ruling party, aim to fragment the Albanian political factor, so that at the critical moment of constitutional changes, the voice of the Albanians will be diminished and their reaction limited, while the international community would be faced with a fait accompli. This scenario, in addition to endangering the foundations of state functioning, defactors Albanian political actors and paves the way for the emergence of new subjects, whether political or social, that will articulate alternative platforms on the constitutional position of the Albanians.
In this context, increased attention from the international factor becomes a necessity, as the dimension of the involvement of the Serbian world and Russian-Chinese influences in the deviation of Macedonia's Euro-Atlantic orientation is greater than ever. If these scenarios were to come true, the consequences would be severe and multiple: Albanians in Macedonia would lose one of the main guarantees of constitutional equality, returning to a marginalized and fragile political position; The Ohrid Agreement, as the foundation of multiethnic stability, would become an archived document and not a functional reality, which would incite new social and political tensions. Moreover, the fading of the role of Albanian political factors would open the way for radicalization of discourses and further fragmentation of representation, endangering the stability of the state as a whole.
Regionally and internationally, the implementation of this project would strengthen Serbian-Russian and Chinese influence, weakening Macedonia's Euro-Atlantic orientation and creating a dangerous precedent for destabilizing the region. Therefore, failure to respond to these trends would not simply be an internal problem for Macedonia, but a blow to the architecture of security and peace in the Balkans.
Megjithatë, 19 tetori mbetet një mundësi vendimtare. Dy sfida kryesore i presin shqiptarët: së pari, finalizimi i procesit të ndryshimeve kushtetuese, pa të cilat nuk hapet rruga e integrimit në Bashkimin Evropian; së dyti, konsolidimi dhe avancimi i shtetformësisë, ku Marrëveshja Ohrit nuk do të ishte mbyllja por hapja e një procesi të ri. Këto procese nuk janë vetëm marrëveshje formale; ato janë kontrata historike që kërkojnë respektim të plotë dhe zbatim të barabartë për të gjithë qytetarët.
A do të kalojnë partitë shqiptare nga retorikat e nxehta drejt një platforme të përbashkët kombëtare? A do të tregojnë pjekuri për të ulur në një tryezë të vetme, ku interesi i përgjithshëm të peshojë më shumë se kalkulimet e ngushta?
Është përgjegjësi historike e subjekteve politike shqiptare që pas zgjedhjeve të hartojnë një platformë gjithëpërfshirëse për çështjet madhore të komunitetit. Një platformë e tillë duhet të përfshijë objektiva të qarta: zbatimin e plotë të Marrëveshjes së Ohrit, avancimin e të drejtave kolektive dhe individuale, garantimin e përfaqësimit të drejtë në institucionet shtetërore dhe koordinimin e veprimeve për integrimin e shpejtë të vendit në BE. Ky unitet do të ishte sinjali më i qartë për qytetarët shqiptarë dhe partnerët ndërkombëtarë se faktori politik shqiptar është jo vetëm i gatshëm të marrë përgjegjësi, por edhe një faktor përcaktues në stabilitetin dhe të ardhmen e vendit.
Subjektet politike shqiptare duhet të tregojnë mençuri dhe maturi strategjike, duke shmangur retorikën e ashpër parazgjedhore që vetëm u shërben planeve për t’i dobësuar dhe fragmentuar në momentet vendimtare. Vetëm përmes uljes së tensioneve dhe ndërtimit të një gjuhe të përgjegjshme politike mund të krijohet terreni për konsensus të brendshëm. Ky konsensus është i domosdoshëm për t’u përballur me procesin e ndryshimeve kushtetuese dhe për të penguar çdo tentativë për zbehjen e Marrëveshjes së Ohrit, e cila mbetet themel i barazisë dhe stabilitetit në vend.
Ky është momenti për një “pakt kombëtar” që do të ruajë të arriturat, të forcojë unitetin brendashqiptar dhe ta bëjë faktorin shqiptar jo vetëm garanci të barazisë dhe të drejtave, por edhe faktor kyç për stabilitetin dhe integrimin euroatlantik të Maqedonisë së Veriut. Shqiptarët nuk mund të jenë spektatorë në zhvillimet që përcaktojnë fatin e tyre; ata duhet të jenë aktorë të bashkuar, të vendosur dhe të mençur, duke treguar se janë faktor përcaktues në vendimmarrjen strategjike të shtetit.
Vetëm përmes unitetit, koordinimit dhe respektit ndaj marrëveshjeve që kanë garantuar barazinë dhe stabilitetin, shqiptarët mund të mbrojnë të arriturat, të avancojnë drejt barazisë së plotë dhe të sigurojnë një të ardhme evropiane. Historia do të gjykojë jo mbi ashpërsinë e fushatës, por mbi aftësinë për t’u bashkuar në momentet vendimtare.
This is the true hour of political and national responsibility: the hour to build a “national pact” that will guarantee Albanian statehood, European integration and the long-term stability of North Macedonia. Only in this way will Albanians show that they are not only an important political factor, but also a guarantee of peace, democracy and the European future of the country.
Skopje, 15.09.2025
Lini një Përgjigje