FLASH
Shkruar nga Frrok Çupi
It got its name 'Vajzë' (Girl) when the village fought against Genghis Khan, the ruthless Mongol emperor.
She is not alone in Albania; neither in the region nor further afield is there a 'Girl Village'. The girl of Albania washes her eyes every morning in the Vlora River and lies beautifully in Amantia.
Those who have sought its origin have received answers similar to those who ask naive questions. In order not to bring the name Vajzë too close, they have associated it with an era that few have the patience to get close to.
-It got its name 'Vajzë' from when the village fought against Genghis Khan, the ruthless Mongol emperor.
People probably made up this story themselves a thousand years ago, with the intention of "what the hell are you doing with the 'Girl'!" It reminds me of the same view of the philosopher Thomas Hobbes who said about the gnomes that 'they want to find their god's house'.
Last week, for three days, the Girl gathered all her sons and daughters from all over the world to 'celebrate'; celebrating they said, but in fact to see each other face to face, 'are we all here, okay!?'.
Are we all?!. In fact, this is the appeal of Vlora and all of Albania in survival. The girl is not that simple
Because the Girl is the center of our Nobel Prize winners.
Do you know how a village with the delicate name Vajzë has two Nobel laureates?!
Here are Ali Asllani and Shefqet Musarai (Çeçua), sons born and raised here. We have our Prize, no matter what the Stockholm Academy does. The literature of both of them has now lost authorship; everyone quotes it without knowing it or loving it for themselves.
Ali Asllani has something more than the 'Nobel' itself. In the 1920s, Ali Asllani was elected mayor of Vlora. One of Ali's first decisions as mayor was this:
'Anyone who comes to work at the Municipality should have clean shoes, preferably polished!'. It was not allowed otherwise. He ordered two shoe shiners to the entrance gate and they would clean the shoes of the newcomers. This was the first job.
He resembled the 16th century philosopher, Bajrush Spinoza. The great and enlightened man of the Dutch nation, went out every morning on the streets of Amsterdam, set up his spectacle-cleaning stool and shouted: 'Come, clean your spectacles!'. In both cases there was a metaphor, but even today a nation cannot develop without worthy citizens.
Because the Girl has devalued the Genghis.
Ata i përkasin një kohe që ‘nuk ka ekzistuar’; megjithatë përrallën e mbajnë në kuti argjendi. Simbol i Vajzës është Perlat Rexhepi, Heroi i Popullit në Luftën e Dytë Botërore. Nja dy ose tre herë ia kanë ndryshuar vendin e monumentit. Tani kanë gjetur një shkëmb si zgjatim të malit, që shtrihet si dorë e fuqishme për andej nga Mifoli, dmth nga Perëndimi. Kuptimi i Perlat Rexhepit si ikonë është orientimi i njeriut të këtushëm drejt Aleancave Perëndimore. ‘Edhe po të mos e keshim Perlatin’, thonë vlonjatët, do ta krijonin si ‘atletin’ e Anës së Duhur të Historisë.
Heroi lindi në Vajzë, por ra heroikisht në Shkodër. Bashkë me dy djem shkodran, Jordan Misja dhe Branko Kadinë. Të tre në histori kanë hyrë me emrin ‘Tre Heronjtë e Shkodrës’, jo njëri i Vajzës, dy të tjerët të Shkodrës. Edhe po të mos kishte rënë në Shkodër, Perlati, padyshim që do të ishte hero në Veri të vendit. Një ditë u desh të ishte kështu.
Se ‘Genkhizët’ deshën ta ndajnë Shqipërinë në mes, jo para 1000 vjet, por para tre dekadash, 1997. Vetë presidenti i Republikës së re post Genkhiz, nisi avionë luftarakë dhe ushtri këmbësore për të pushtuar Vlorën e gjithë Jugun. Tani Vajza bën sikur e ka harruar, me qëllim që të mos harrohet por të falet. Pas kësaj tragjedie, me siguri që Shqipëria nuk mund të ndahet më.
Vini re çfarë ndodh me emrat! Pak më në Jug ka një mal që thërritet ‘Mali i Çikës’. Këtu vajzës nuk i thonë çikë, por çupë; në Veri thuhet ‘çikë’. Pak më poshtë është një fshat që quhet ‘Trevllazën’, por në Labëri nuk thonë ‘vllazën’, thonë ‘vëllezër’. Ajo që thonë për Gegë e Toskë, se jo vetëm nuk ndahen, por janë në simbiozë.
Donikat dhe Vojsavat hyjnë e dalin në skenë
Në skenën e jetës e të historisë, jo thjesht spektakël.
Nuk e kam fjalën vetëm për monitoruesen e Festivalit ‘Vajza Fest’, stolisur me bukuritë e Vajzës, por që nuk ka lindur këtu. Nuk ka as profesionin artiste, por është brilante. Më duket sikur hyn e del nga portat e argjendta të Fisnikërisë. Kur erdhi, erdhi nuse, tani është ‘e Zonja’, siç thonë në Veri.
Vetë lidhja me ideatorin e Kombit, Gjergj Kastrioti, ka fije të dukshme e të padukshme këtu. Fije që dëshmojnë mençuri dhe diplomaci.
Shikoni çfarë bëri vajzërori Hazbi Nurçe Hitaj, tani nuk jeton më. Pasurinë e tij e kishte dorëzuar për Luftën. Por tre vajzat e tij i quajti njërën në një anë të Botës, dy në anën e Perëndimit nga ku shikonte ‘Atleti i Krishtit’.
Abeja, vajza e parë e Hazbiut, në shenjë të Abrahamit. Donika në emër të gruas së Gjergj Kastriotit, e lindur në Kaninë dhe e përjetësuar në Mbretërinë e Napolit pas vdekjes së të shoqit. Dhe Vojsava është vajzë e tretë.
In Vajzë, the name, symbol, honor, idol, nation, space..., function as in a miracle. When Hzbi Hitaj was getting old and could no longer cover all the lands that his eyes could see, what did he do?! He let go of his horse and ordered it to knock 'from sight to foot'. The horse was not seen again for some time. Until a villager from Fier sent word to Hazbi of Vajzë: 'Come, the horse has come to me'. Where the horse arrived, the owner made friends and gave Vojsava as his bride.
The girl is like our safari, South and North, where the light of her eye shines, there is our national value.
Lini një Përgjigje