FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The new generation is challenging and surpassing Edi Rama in the terrain he himself dominated for years: public communication and digital narrative. Through social networks, memes and viral language, it is shifting the balance of political influence. In this confrontation, Rama's tools are being used against him...
In recent weeks, thousands of Albanians have taken part in protests opposing luxury tourism projects planned for protected coastal wetlands and nearby Sazan Island. The demonstrators, led by environmental groups, local residents and opposition activists, have argued that the projects threaten sensitive ecosystems and endangered wildlife, while also raising concerns about government transparency and land-use decisions.
The developments, linked to investment plans by the firm of Jared Kushner (Donald Trump's son-in-law), have sparked a national debate over balancing economic growth and foreign investment with environmental protection and public accountability. While the Albanian government claims the projects will create jobs and boost tourism, critics insist that the long-term ecological and social costs could outweigh the economic benefits.
Transitions Online’s Jeremy Druker recently spoke about these protests with Agon Maliqi, a non-resident senior fellow at the Atlantic Council’s Center for Europe, who lives in Tirana. Maliqi is also a member of the Berlin-based Heinrich Böll Foundation’s Western Balkans Strategy Group 6, and a founding member of the “Kosovo Civic Alternative,” a civil society platform that promotes positive inter-ethnic relations in his native Kosovo.
As you said, the protests are about much more than just demonstrations against the destruction of protected areas. So how would you explain the bigger picture?
The protest received a lot of attention from the global media for a superficial reason, because of the reported involvement of the Kushner-Trump family in the resort. So it was framed as a protest against that project. But that is a very narrow and superficial framing, because what is happening is that a small protest that erupted has turned into a broader anti-establishment movement over domestic governance in Albania in general, and this resort in the south was just the spark.
Nisi pak a shumë si në Pranverën Arabe, me videon e shitësit ambulant tunizian që i vuri flakën vetes. Në rastin konkret, gjithçka filloi me një video të një kompanie private që rrethonte një plazh publik. Banorët vendas dhe aktivistët mjedisorë po protestonin, dhe në një moment policët privatë u panë duke tërhequr zvarrë një protestues. Ajo video u bë virale, preku një nerv të ndjeshëm dhe zgjoi frustrime të grumbulluara që ndoshta njerëzit nuk i kishin artikuluar plotësisht më parë.
Kjo nxiti një lëvizje proteste kundër një forme qeverisjeje me kontroll të fortë oligarkik. Protesta në Tiranë u rrit me shpejtësi në tubime të përditshme me deri në dhjetëra mijëra njerëz: Gjenerata Z, milenialë, liberalë, konservatorë, të gjithë ata që në një farë mënyre janë kundër establishmentit politik dhe mediave kryesore (mainstream), dhe po evoluon në diçka shumë më të madhe. Projekti i Kushner-it përmendet, por nuk është qendror në atë që po ndodh.
Pse kundër mediave kryesore?
Kur filluan protestat, pati një lloj vetëcensurë, sepse ka një kontroll të konsiderueshëm politik mbi linjat editoriale, dhe jo vetëm nga partia në pushtet, Partia Socialiste, por edhe nga partia kryesore opozitare, Partia Demokratike.
Shqipëria është paksa një duopol mes dy partive. Madje edhe partia opozitare shprehu mbështetje për projektin e resortit, sepse e djathta është në opozitë dhe ata po përpiqeshin të fitonin favore me administratën e SHBA-së, të cilën e shohin si të afërt me ta.
Prandaj në fillim hapësira mediatike për këtë protestë ishte e kufizuar, por më pas, sapo protesta shpërtheu për shkak të rrjeteve sociale, mediat kryesore nuk mund ta injoronin më. Tani ato po e mbulojnë atë, por njerëzit e kuptuan shkallën e madhe të kontrollit oligarkik dhe politik mbi mediat kryesore. Ndaj, ata po e shohin qeverinë, partinë kryesore opozitare dhe mediat si bashkëpunëtorë. Kjo elitë po vjedh pasuritë publike, po bashkëpunon me njëri-tjetrin dhe po shtyp interesin publik.
A e keni ndjerë këtë lloj zemërimi që po ziente që përpara se të ndodhte kjo? A ka qenë befasuese për ju ajo që ka ndodhur?
Mendoj që po. Shkalla e saj është befasuese. Pakënaqësia dhe ankesat kanë ekzistuar prej kohësh. Kjo është një masë njerëzish që ndihen të papërfaqësuar. Ata nuk kanë një subjekt të qartë politik, prandaj kanë dalë në rrugë, ndoshta edhe për të artikuluar një opozitë të re.
Rritja ekonomike në Shqipëri është mbështetur kryesisht në turizëm dhe ndërtim, gjë që ka sjellë kosto sociale. Ka shumë turistë ndërkombëtarë, por edhe kosto më të larta jetese. Dhe nëse nuk je në industrinë e turizmit apo ndërtimit, nuk je përfitues. Pra ka shumë humbës. Përfitimet e këtij vrulli po përqendrohen në një grup të vogël, ndaj ka shumë pakënaqësi sociale.
Së dyti, Shqipëria ka ecur përpara në rrugën e anëtarësimit në BE, duke hapur me shpejtësi kapitujt e negociatave. Ka pasur një reformë në sundimin e ligjit që qeveria e ka promovuar si të sajën, sepse ishte e sponsorizuar nga BE-ja, por së fundmi kryeministri Edi Rama vendosi të mos i hiqte imunitetin parlamentar ish-zv.kryeministrit të tij, gjë që shihet si një kthim i mundshëm mbrapa i Shqipërisë.
Pra Shqipëria po ecën përpara ekonomikisht drejt BE-së, por ekziston perceptimi se kryeministri mund të jetë duke u përpjekur të mbrojë interesa të veçanta. Kjo krijoi një pikë kthese, ku një numër i madh njerëzish vendosën se ishte koha për të dalë në rrugë.
Pra, protestat mund të kenë një efekt pozitiv në anëtarësimin e Shqipërisë në BE?
Po, sepse Shqipëria ka ecur përpara teknikisht. Ka hapur të gjithë kapitujt e negociatave dhe ka kaluar këtë raportin IBAR, i cili është raporti i vlerësimit të ndërmjetëm mbi bazat e qeverisjes.
Por disa shtete anëtare të BE-së e kanë bërë të qartë se Shqipëria nuk ecën përpara pa reformën në sundimin e ligjit. Pra, ajo që po kërkojnë protestuesit është një lloj presioni pikërisht aty ku Shqipëria ka nevojë, në mënyrë që të vazhdojë reforma në sundimin e ligjit, që të mos ketë imunitet për figurat publike dhe që këto zona natyrore të mbrojtura të mos cenohen nga investimet e parashikuara.
Ky lloj presioni nuk dihet kurrë se ku do të shkojë. Mund të krijojë forca të reja politike, por gjithashtu mund të bëjë presion mbi qeverinë për të bërë pikërisht ato gjëra që BE-ja pret më shumë.
Përmendët më parë rolin e brezit të ri. Si po përfshihet Gjenerata Z? A është kjo diçka e ngjashme me atë që kemi parë në Serbi?
Absolutisht që po, por me ndryshimin se në Shqipëri nuk ka një ndarje të qartë ideologjike apo gjeopolitike në lëvizjen e protestës. Shqipëria është kryesisht homogjene pro-perëndimore. Ka sigurisht variacione ideologjike: liberalë, marksistë, nacionalistë, konservatorë, madje mund të shihen edhe disa elemente antisemitikë.
Por ata janë më periferikë sesa në Serbi, ku ekzistojnë si rryma pro-ruse ashtu edhe pro-perëndimore. Pra ky është ndryshimi kryesor. Gjenerata Z është shumë më e rëndësishme në Shqipëri për një arsye të veçantë.
Pika e fortë e kryeministrit, dhe arsyeja pse ai është në pushtet, është se ai është një komunikues mjeshtëror. Edi Rama ka qenë gjithmonë në gjendje që përmes komunikimit të dominojë peizazhin, ndërsa Gjenerata Z po e përmbys këtë.
Ata e kanë rrëzuar atë nga statusi i të qenit “cool”, me meme të prodhuara në masë nga inteligjenca artificiale (AI), dhe kjo është hera e parë që kur ai është në politikë që e ka të vështirë t’i përgjigjet kësaj forme komunikimi.
A ju duket se po shqetësohet shumë tani?
Mendoj se qëndrimi i tij sfidues ka qenë vetë-shkatërrues. Është parë si manipulim psikologjik, duke provokuar edhe më shumë zemërim. Ai është përpjekur ta devijojë vëmendjen duke fajësuar ndikimin e jashtëm.
To be fair, there is such an element in the disinformation channels. There is some Iranian hand, but that doesn't mean Iran is running the situation. It's just exploiting it opportunistically.
What is Iran's role here?
Iran has had a conflict with Albania over the past five years, over Albania's hosting of the Iranian opposition MEK. Iran has also carried out a massive cyberattack against Albania, and diplomatic relations have been severed.
In the context of Iran-US tensions, there is an Iranian interest in destabilizing a US partner and exploiting such situations for propaganda purposes. But Iran's influence at the domestic level remains very limited.
In this sense, he is opportunistically trying to exploit the current situation. Meanwhile, Rama has attempted to divert attention from this, which has backfired on him and put him in a more difficult situation, because he is now faced with a dynamic that is beyond his control.
How should international reporting on this issue change?
The focus should not be on “protests against the Trump family resort.” I know this is a “hook” to attract readers, because it projects domestic American politics. But in this way the essence of what is happening is lost.
This is not an anti-American protest, nor a protest against investment in general. Albania remains pro-American. This is a demand for transparency, accountability and protection of nature. /Pamphlet from “Transitions Online”
Jo, jo, mos e mbuloni mutin me shurre. Shqetesimi i popullit e rinise vertet u ngacmua nga sorrollopet e Trump, por rreziku eshte shume me i madh nga kjo familje e lidhur breke e bythe me Izraelite qe kane qellime kolinizimin e Shqiperise. Perderisa e gjithe bota perendimore po i largon cifutet nga punet e tyre e po ua mbyll deren deri te urrejtja qe po krijohet ne Amerike ata nuk kane pse te fusin hundet ne nje vend te vogel qe po zhduket. Nuk eshte Shqiperia per bordello te shpelajne koqet me femijet tane qelbesirat me e pasur. Na kane shkaterruar vendin rrufjanet tane te politikes me langot e tyre median e zargot qe u lepihen nga pas. Ku jane tani pse nuk ndihen, kane frike nga populli e nuk dine ku te shkojne, se e dine qe edhe azil nuk mund te krkojne nga qe nuk mund t'i pranoje kush.
Artikulli ne pergjithesi eshte analize mjaft e sakte por per t’i hyre ne esence te shkaqeve te situates aktuale mungon marrja ne konsiderate e nje detaji thelbesor. Eshte genotipi ER qe perfaqeson ne menyre patologjike korrupsionin, klientelizmin, narcizismin, arrogancen, cinizmin, etjen ciklopike per para e pushtet te ngritur ne sistem dhe te mbuluar me fasade propagande tashme te dale boje!
gjenerate z eshte ajo qe sdo punen, por do caosin, hashain ,fushoret, poshte antishqiptaret albin kurtit qe nxisin destabilizim me urdher serb
O sot o kurre. Rama dhe sekti qelbur i tij nuk shkulet me protesta paqesore. Rama eshte projekt cifut. Rama nuk pret anetaresimin ne BE se nuk ka lidhje me te. Rama pret te permbyll projektin per kolonizimin cifut ne Shqiperi. Kullat pallatet shumekateshe nuk jane per shqiptaret. Duhet frenuar sa me shpejt ne cmenduri e e tij. Shikoni cfare katraure ka bere keto 13 vjet. Nuk ka me keq. Cdo gje fallco, cdo gje show, cdo gje e kalbur. Po sillet si mbret. Ben karshillek, dhe kujt popullit te tij. Nje legen karagjoz, nje hajdut ordiner, nje narkotrafikant. Te gjithe e dime si i ka marre ato zgjedhje. Me krimin e organizuar, oligarket e parave te pista dhe administraten. Ne realitet Rama nuk perfaqeson as 10% te popullit. Nuk degjon njeri te jete i kenaqur me kete qeverisje. Ndaj o sot o kurre. Te gjithe ne shesh ne oren 19:00 te vendosim dinjitetin si komb, ne vend. MJAFT ME.