FLASH
Shkruar nga Albin Kurti
This impunity is both unacceptable and dangerous. As President Biden said in October of last year, "history has taught us that when terrorists don't pay a price for their terror, when dictators don't pay a price for their aggression, they cause more chaos, death and destruction, they continue."
Dear members of the Security Council,
There is a deep and uncomfortable irony and, frankly, a dystopian feel to the response to false accusations of human rights abuses made by a country known to have committed the last genocide of the 20th century and a government that is currently one of the biggest authoritarian threats to regional peace and security.
This same Security Council established the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia (ICTY) in 1993 because of "horrific crimes" and "grave violations" of the Geneva Conventions. The Serbian government during the 1990s ordered, planned and carried out murder, torture, mutilation and rape, committing genocide in Srebrenica and Kosovo. Feminist legal scholars have extensively shown how rape has been used as a tool of war. The brutality of what happened changed international human rights law forever.
From this misery, Kosovo emerged from the war as a symbol of the battle for dignity and the triumph of human rights. And we did not remain bitter. We have built a forward-looking multi-cultural and multi-ethnic Republic, and a growing and strong democratic state. Sixteen years after independence and a quarter of a century after war and destruction, today we stand strong and proud - a republic for all, a multi-ethnic society for all.
Our government's commitment to democracy, the rule of law and human rights has strengthened our economy and domestic unity. Since NATO's intervention, we have actively engaged with many international allies to create democratic and efficient institutions.
In the last three years, our economy has grown: with an annual average of 6.2%, with a doubling of foreign direct investment and exports and a 2/3 increase in tax revenues without substantial changes in fiscal policy. We have channeled this increase into the region's largest fiscal package, recognized as such by the World Bank, to directly help citizens, families and businesses in the face of global energy and cost of living challenges.
Kosovo is a success story of the NATO intervention in the spring of 1999 and an inspiring lesson in how economic development and democratic progress can go hand in hand. This progress has been recognized by a number of international organizations. The Freedom House report for 2023 ranks Kosovo first in the Western Balkans, second in Europe and third globally for advancements in political rights and civil liberties. We improved by 22 places in just two years in the Reporters Without Borders World Press Freedom Index. Similarly, we have risen 21 places on Transparency International's Corruption Perceptions Index since our government took office.
Our growth and prosperity is shared with minorities. We proudly have and simultaneously implement one of the constitutions with the highest protection of minority rights, which includes 20 guaranteed seats in parliament (out of 120), of which 10 are for Serbs. For perspective, the entire population of Kosovo is approximately 1.8 million inhabitants and the Serbian community is about 4% of it. Serbs in Kosovo also have 10 out of 38 municipalities, i.e. over 25% of them. We have made sure to allocate a significant part of our budget to them and we have made sure that the Serbian language is the official language everywhere.
We are actively working, with the help of international governments and international NGOs, to strengthen these rights. Last year alone, the Ministry of Communities and Returns – led by an ethnic Serb minister – allocated millions for 265 grants to NGOs, farmers and small businesses from non-majority communities. Most of these funds went to the Kosovo Serbs. This month, we are launching a new initiative to support employment for up to 2,000 residents of four northern municipalities. This effort will be facilitated by our newly established Employment Agency Office in the Municipality of Leposaviq - a municipality with a Serbian majority.
The 'Kosovo Generation Unlimited' program of the Ministry of Finance offers paid internships for young people, which are also allocated to young Kosovo Serbs. Our Energy Efficiency Program subsidizes energy-efficient home heating equipment, with 17% of subsidies going to non-majority communities, including Kosovo Serbs. We have allocated funds for the construction and repair of houses in Serbian communities, and we have given an additional 5.6 million euros to municipalities with a Serbian majority this year. Education grants for these municipalities are over 20% higher per student compared to others.
Në periudhën 2008–2022, 10 komunat me shumicë serbe kishin mesatarisht 62% buxhet më të madh për kokë banori se pjesa tjetër e Kosovës. Ndërsa për vitin 2024, Ministria për Komunitete dhe Kthim ka rritjen më të madhe buxhetore nga të gjitha ministritë – përveç Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, e cila ka investimin për lojërat mesdhetare 2030. Komunikatat për shtyp të Zyrës së Kryeministrit janë në shqip dhe në gjuhën serbe çdo herë. Gjithashtu, mbledhjet e qeverisë transmetohen drejtpërdrejt në gjuhën shqipe dhe serbe.
Ideja se Kosova po kryen një fushatë spastrimi etnik, apo persekutim kundër komunitetit serb është një gënjeshtër – e cila është hedhur poshtë nga shumë trupa publikë. Tetorin e kaluar, Parlamenti Evropian miratoi një rezolutë që u bëri thirrje autoriteteve dhe mediave serbe të përmbahen nga gjuha e urrejtjes kundër kosovarëve dhe nga përhapja e propagandës për 'spastrimin etnik' dhe 'pogromet' në Kosovë. Vitin e kaluar, Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut ka detajuar se si qeveria serbe shpërndan qëllimisht frikën për rrezikimin e rrejshëm të serbëve në Kosovë për të radikalizuar shoqërinë dhe për të krijuar një atmosferë toksike në të cilën do të refuzohej një marrëveshje me Kosovën.
Pretendimet e rreme gjithashtu janë hedhur poshtë nga Iniciativa Evropiane e Stabilitetit (ESI), një institut kërkimor me bazë në Berlin dhe Vjenë që merrte dokumente drejtpërdrejt nga institucionet zyrtare serbe. Statistikat e tyre zyrtare për sigurimet shtetërore shëndetësore, regjistrimet në shkolla, pensionistët, nataliteti në spitale dëshmojnë se përqindja e serbëve që largohen nga Kosova korrespondon me atë të atyre që largohen nga Serbia. Prandaj, serbët që largohen nga Kosova, ashtu si ata që largohen nga Serbia, e bëjnë këtë për të ndjekur mundësitë në Evropën Perëndimore, jo për të ikur nga ndonjë fushatë fiktive e spastrimit etnik.
Por, le të përqendrohemi këtu pak te trajtimi i Serbisë ndaj popullsisë së saj etnike shqiptare sot: një fushatë spastrimi etnik e kryer në mënyrë administrative. Qeveria serbe ka hequr sistematikisht mbi 4200 shqiptarë etnikë nga Regjistri Civil në Medvegjë dhe mbi 2000 në Bujanoc. Kjo fshirje ka pasoja të prekshme: viktimat humbasin qasjen në kartat e identitetit, pasaportat, shërbimet mjekësore, ndihmën sociale, regjistrimin e automjeteve, transaksionet e pronës, pensionet dhe të drejtat e votës, duke i lënë ato pa shtetësi. Ky shënjestrim diskriminues përbën një metodë shpopullimi ndaj komunitetit shqiptar në Serbi.
Qytetarët shqiptarë etnikë janë larg të qenit objektivi i vetëm i regjimit autoritar të Serbisë. Më 2 janar të këtij viti, redaksia e The Guardian e përshkroi gjendjen e politikës atje si "kapje e shtetit".
Pak orë më parë, Parlamenti Evropian miratoi me shumicë dërrmuese një rezolutë që kërkon hetim për zgjedhjet e mbajtura në dhjetor, duke përmendur rezultate manipuluese, retorikë agresive, abuzim verbal dhe media ruse që angazhohen aktivisht në dezinformim në emër të qeverisë.
Serbia është rreshtuar me Rusinë. Është i vetmi vend evropian, përveç Bjellorusisë, që nuk vendos sanksione pas pushtimit të Ukrainës nga Putin. Dhe vepron si kali i Trojës i Kremlinit në Evropën Juglindore, në një luftë gjeopolitike kundër botës demokratike. Kur isha i burgosur politik në Serbi, në moshën 24 vjeçare, për 2 vjet e 7 muaj, dëgjova një ditë gardianët duke shprehur gëzim dhe eufori me zë të lartë. Ishte 11 shtatori i vitit 2001. Mjerisht, ende mbizotëron ajo ndjenjë antidemokratike dhe e dhunshme, dhe mafia, autoritarizmi dhe glorifikimi i torturës sundojnë.
Tani po ju drejtohem lidhur me Rregulloren e fundit të Bankës Qendrore të Kosovës për Operacionet me Para të gatshme, e cila ka hyrë në fuqi me 1 shkurt. Më lejoni të jem absolutisht i qartë: Rregullorja nuk bën asgjë për të ndaluar apo penguar qeverinë e Serbisë që të ofrojë mbështetje financiare për serbët e Kosovës. Çdo sugjerim për të kundërtën nuk është gjë tjetër veçse një propagandë e rreme që synon nxitjen e tensioneve etnike. Rregullorja synon thjesht të sigurojë transparencën dhe ligjshmërinë e parave të gatshme të importuara në Kosovë, në përputhje me Kushtetutën tonë dhe politikën monetare të BE-së. Po të njëjtat rregulla vlejnë për të gjitha importet ‘cash’ nga çdo vend, në asnjë monedhë: ato nuk ndalojnë transferin e dinarëve nga Serbia, sikurse nuk ndalojnë transferin e dollarëve nga ShBA, paundëve nga Mbretëria e Bashkuar, ose lekë nga Shqipëria.
Banka Qendrore e Kosovës është e përkushtuar që të bëjë gjithçka që mundet për të siguruar që serbët e Kosovës të jenë në gjendje të vazhdojnë të marrin mbështetje financiare nga Serbia, pandërprerë dhe pa pengesa. Ajo i ka dërguar një letër homologes së saj, Bankës Kombëtare të Serbisë, ku i propozon një marrëveshje për transferimin e mjeteve përmes mjeteve ligjore dhe transparente, në përputhje të plotë me rregulloren e re. Dhe qeveria jonë është plotësisht e përkushtuar për të siguruar një tranzicion të qetë me kohë të mjaftueshme të investuar në edukim dhe informim në vend që të vendosë dënime për mosrespektim. Ne jemi të përkushtuar që së bashku të identifikojmë dhe promovojmë mjetet më të mira të disponueshme për të siguruar vazhdimësinë e transfereve financiare nga Serbia drejt komunave ose familjeve legale.
Rregullorja e Bankës Qendrore synon të mos dëmtojë asnjë grup të vetëm qytetarësh, por përkundrazi të mbrojë të gjithë qytetarët të çdo komuniteti etnik nga kërcënimet e krimit të organizuar, trafikut të armëve dhe pastrimit të parave. Të gjitha këto aktivitete bazohen në aftësinë e grupeve kriminale për të marrë para të paligjshme të kontrabanduara, kryesisht përtej kufirit tonë me Serbinë. Qytetarët në veri të Kosovës – shumica dërrmuese e të cilëve janë të etnisë serbe– kërcënohen çdo ditë nga grupe të tilla.
Qytetarët tanë serbë përballen me frikësimin nga grupet kriminale që diktojnë veprimet e tyre, nga protesta deri në votim. Mosbindja rezulton me dhunë, djegie makinash dhe kërcënime ndaj anëtarëve të familjes. Kur serbët e Kosovës kërkojnë të takohen me mua, ne nuk mund t'i bëjmë takimet publike sepse u kërcënohet jeta dhe mjetet e jetesës. Kjo duhet të ndalet. Beogradit nuk mund t'i lejohet pafundësisht të financojë kriminelët dhe terroristët e tij në Kosovë me flukse parash të padeklaruara dhe të parregulluara, që rrjedhin lirshëm dhe ilegalisht në vendin tonë.
Dhe ky, të nderuar anëtarë të Këshillit të Sigurimit, është burimi i vërtetë i histerisë së Beogradit mbi rregulloren e Bankës Qendrore. Beogradi ka dhënë alarmin jo për shkak të këmbimit të dinarit në euro, por sepse po ndalojmë thasët e mëdhenj me para në kufi. Ata ankohen keq, jo nga shqetësimi për gjendjen e rëndë të qytetarëve serbë të Kosovës, por sepse kanali i tyre më i përshtatshëm për para të paligjshme në veri të Kosovës është gati duke u mbyllur. Kjo mbledhje, dhe propaganda e vreri që i ka paraprirë, nuk është gjë tjetër veçse pjesë e një fushate të pamëshirshme të një regjimi autoritar.
Republika e Kosovës është me fat që gëzon mbështetje të gjerë nga partnerët dhe aleatët e saj ndërkombëtarë në luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit. Banka Qendrore dhe rregulloret e saj janë po aq thelbësore për këtë luftë sa policët, prokurorët dhe gjyqtarët.
Në një farë mënyre, nuk jemi të befasuar që Serbia do të krijonte probleme nga një procedurë demokratike. Që nga fundi i luftës, qeveria serbe, e drejtuar nga shumë prej njerëzve që mbanin poste të larta në qeverinë e Millosheviqit – duke përfshirë zotin Vuçiç, Ministri i informacionit, Ministri i Propagandës së Millosheviqit ka grumbulluar të gjithë fuqinë dhe imagjinatën e saj për të gjetur mënyra të reja për të terrorizuar Kosovën. Nuk është çudi që Serbia jo vetëm që promovon mohimin e gjenocidit, por edhe e ruan me dhunë këtë mohim.
Pasi lideri i opozitës serbe, Nikola Sanduloviç kërkoi falje për krimet e luftës të Serbisë në Kosovë dhe vendosi lule mbi varrin e një viktime shtatëvjeçare, shërbimi sekret serb e arrestoi atë në fillim të këtij janari dhe e rrahu derisa humbi vetëdijen, duke e lënë të paralizuar. Ndërkohë, gazetari serb i Kosovës, Radomir Dimiq, i cili ka banuar në Serbi, ka deklaruar publikisht se planifikon të kthehet në Kosovë për shkak se regjimi autoritar i z. Vuçiq ua ka bërë jetën të padurueshme gazetarëve. Dhe teksa flasim tani, ai ka mbërritur në Kosovë.
Mjerisht, edhe 25 vjet pas luftës, Serbia vazhdon në përpjekjet e saj për të rimarrë Kosovën me dhunë. Një shembull i qartë i kësaj ndodhi më 24 shtator të vitit të kaluar. Rreth 80 trupa paraushtarake, të organizuara dhe të mbështetura nga Serbia, filluan një sulm të paprovokuar ndaj një patrulle të Policisë së Kosovës, me pasojë vdekjen e një rreshteri të policisë, Afrim Bunjaku, dhe plagosjen e dy të tjerëve. Përkundër përpjekjes së terroristëve për të përdorur pelegrinët e pafajshëm serbë si mburojë njerëzore në një manastir që synonte të shfrytëzonte çdo viktimë eventuale për propagandë kundër Kosovës, profesionalizmi i forcës sonë policore shmangu viktimat civile.
Më pas, më 27 shtator, Serbia shpalli tre ditë zie, zyrtare, për terroristët e vrarë në operacionin anti-terror të Policisë së Kosovës. Dhe e keni vënë re sot, se z.Vuçiq po kujtonte disa serbë të plagosur apo të lënduar në incidente të ndryshme, por ai nuk përmendi tre serbët e vrarë. Pse nuk i përmendi? Sepse ai e di që ata ishin terroristë të financuar, mbështetur, orkestruar prej tij. Prandaj tre serbët e vrarë nuk u përmendën fare.
Dhe më 29 shtator, Këshilli i Sigurisë Kombëtare i Shtëpisë së Bardhë ngriti vëmendjen e botës për një zbarkimi të “të paprecedentë” të tankeve, trupave dhe artilerisë së rëndë serbe përgjatë kufirit Kosovë-Serbi. Vetëm pas presionit të ShBA-së dhe të tjerëve ndërkombëtarë, Serbia përfundimisht tërhoqi forcat e saj.
Ndërkohë, Policia e Kosovës zbuloi një sërë dokumentesh shqetësuese të lëna pas nga terroristët gjatë tërheqjes së tyre të nxituar për në Serbi. Dokumentet treguan se sulmi i 24 shtatorit kishte qenë pjesë e një plani më të madh për të aneksuar me dhunë veriun e Kosovës, nëpërmjet një sulmi të koordinuar në 37 pozicione të ndryshme. Më pas do të krijohej një korridor për të mundësuar furnizim të vazhdueshëm me armë dhe trupa nga Serbia.
Në muajt në vijim, Serbia ka refuzuar thirrjet ndërkombëtare për ekstradimin e terroristëve në Kosovë, ashtu siç ka refuzuar edhe t'i mbajë ata përgjegjës. Udhëheqësi paraushtarak i sulmit të 24 shtatorit, Millan Radoiçiç – ish-zëvendëspresidenti i partisë politike të sponsorizuar nga Beogradi në Kosovë, Lista Serbe, i sanksionuar nga ShBA dhe Mbretëria e Bashkuar– ende endet i lirë në Serbi, ashtu siç vetë Serbia deri më tani i ka shpëtuar sanksioneve ndërkombëtare për rolin e saj në këtë sulm. Radoiçiç ka një urdhër-arresti të pazgjidhur nga Interpoli që është lëshuar dhjetorin e kaluar dhe që Serbia e ka injoruar.
Ky mosndëshkim është edhe i papranueshëm dhe i rrezikshëm. Siç ka thënë Presidenti Biden në tetor të vitit të kaluar, “historia na ka mësuar se kur terroristët nuk paguajnë një çmim për terrorin e tyre, kur diktatorët nuk paguajnë një çmim për agresionin e tyre, ata shkaktojnë më shumë kaos, vdekje dhe shkatërrim, ata vazhdojnë.” Këto janë fjalë të mençura. Serbia duhet të mbajë përgjegjësi për terrorin dhe agresionin e saj. Përndryshe, do të vazhdojë.
Aktet gjithnjë e më alarmante të agresionit dhe terrorizmit të Serbisë e bëjnë gjithnjë e më urgjente përmbushjen e detyrimeve të saj sipas Marrëveshjes Bazike, të arritur mes vendeve tona më 27 shkurt të vitit të kaluar. Marrëveshja u lehtësua nga Bashkimi Evropian dhe pasqyron angazhimin e ripërtërirë të Evropës në zgjidhjen e mosmarrëveshjes kryesore ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ajo gjithashtu është mbështetur si marrëveshje ligjërisht e detyrueshëm edhe nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Detyrimet e Bashkimit Evropian në dialog burojnë nga Rezoluta 64/298 e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së. Rrjedhimisht, më 12 maj të vitit të kaluar, BE-ja e njoftoi Sekretarin e Përgjithshëm se ishte arritur një marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë. Hapi tjetër logjik do të ishte që BE-ja ta regjistrojë zyrtarisht atë marrëveshje në OKB.
Marrëveshja Themelore vendos një pikë referimi të njohjes de facto, bazuar në Traktatin Themelor të vitit 1972 ndërmjet Gjermanisë Lindore dhe Perëndimore. Teksti i Marrëveshjes thërret shprehimisht Kartën e OKB-së si dritën udhëzuese që rregullon marrëdhëniet ndërmjet vendeve tona. Ajo u imponon palëve një sërë detyrimesh, duke përfshirë: zhvillimin e marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë (siç specifikohet në nenin 1), të angazhohen me njëri-tjetrin mbi bazën e barazisë sovrane dhe të respektojnë integritetin territorial të njëri-tjetrit (siç specifikohet në nenin 2), të përmbahet nga kërcënimi ose përdorimi i forcës (siç specifikohet në nenin 3), dhe detyron Serbinë të mos kundërshtoj anëtarësimin e Kosovës në asnjë organizatë ndërkombëtare (siç është specifikuar në nenin 4). Risia kryesore e marrëveshjes është ngritja de facto e marrëdhënieve ndërmjet vendeve tona në nivelin e të barabartëve sovranë përtej njohjes së thjeshtë të dokumenteve, simboleve dhe institucioneve dhe një përmirësimi të vogël të zyrave ndërlidhëse.
Unfortunately, almost a year after the agreement was reached, Serbia seems to be suffering from a severe case of what is called "buyer's remorse". Its Prime Minister, Mrs. Ana Brnabic sent a letter to the EU on December 13, saying the agreement is not legally binding. Serbia also rejects two main obligations: not to oppose Kosovo's international membership and to respect its territorial integrity. This refusal, especially the last one, suggests a willingness to keep open the option of invading Kosovo.
Against this background, signing the agreement is not just a formality; it is the only guarantee for its full and unconditional implementation, Kosovo's national security and regional peace. Despite my repeated offers, Mr. Vucic refused to sign. I invite him, present at this meeting, to sign here and now, emphasizing the crucial role of the UN Charter in our agreement and relations. This symbolic act would show his commitment to peaceful and neighborly relations with Kosovo.
Kosovo is mostly known around the world for the massacres and ethnic cleansing under the Milosevic regime, but few realize that this was only the latest chapter in a century-long history of state crimes against Kosovo Albanians. Beginning with Ilija Garashan in the 19th century, leading Serbian figures drew up 24 plans for the expulsion or extermination of Kosovo Albanians. The history of our people represents one of the greatest, but internationally unknown, anti-colonial struggles of the 20th century. While the genocide in the 1990s marked a climax, our oppression began much earlier and resonates with citizens of many nations.
Given the painful history of oppression and violence endured by our people, we are committed to protecting the rights of all individuals. Our past experiences have instilled in us a deep desire to create a safe and inclusive environment for all. As a nation that has overcome great difficulties, we aspire to serve as a beacon of solidarity and respect for human rights.
Lini një Përgjigje