FLASH
Shkruar nga Francis Moritz
Miqësia e papritur Izrael-Shqipëri dhe loja e SHBA në Europë...
Miqësia e papritur Izrael-Shqipëri nuk përbën një zbulim sensacional, por është dëshmi se Izraeli po zgjeron shtrirjen e tij diplomatike, përfshirë edhe vende me shumicë myslimane.
Pas njohjes së Somalilandit, vëmendja është përqendruar te Shqipëria, një vend njëkohësisht mysliman dhe europian, ku po merr formë një raport i veçantë, që mund të evoluojë në një partneritet funksional në kontinentin e vjetër.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, zhvilloi një vizitë zyrtare në Izrael nga 25 deri më 27 janar 2026. Vizita zgjati dy ditë të plota pune dhe u organizua si vizitë zyrtare me takime të nivelit të lartë dhe adresime institucionale.
Disa kritikë e akuzuan Ramën se anashkaloi vuajtjet e palestinezëve gjatë qëndrimit të tij në Izrael. Megjithatë, si ai ashtu edhe homologu i tij izraelit, Benjamin Netanyahu, theksuan përfitimet konkrete të thellimit të marrëdhënieve dypalëshe.
“Edi Rama është një mik i madh i popullit hebre, një mik i madh i shtetit hebre dhe, guxoj të them, edhe një mik personal”, deklaroi Netanyahu në Jerusalem.
Rama mbajti një fjalim në Knesset, parlamentin izraelit, ku dënoi Hamasin si një forcë shtypëse dhe kujtoi vendosmërinë e shqiptarëve për të mbrojtur qytetarët hebrenj gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai mori duartrokitje në këmbë nga deputetët e pranishëm.
Megjithatë, reagimet në Shqipëri nuk ishin njëzëri pozitive. Kritikët argumentuan se Rama minimizoi vuajtjet e palestinezëve në Gaza, pasi nuk dënoi drejtpërdrejt veprimet e forcave izraelite. Disa ditë para nisjes së tij, në Tiranë u zhvillua një protestë pro-palestineze, duke treguar se dinamika e Lindjes së Mesme vazhdon të ndikojë edhe debatin e brendshëm shqiptar.
Vizita u udhëhoq nga disa faktorë të ndërthurur: Forcimi i marrëdhënieve dypalëshe mes Tiranës dhe Jerusalemit, të mbështetura në një kujtesë historike solidariteti; Pjesëmarrja në Konferencën Ndërkombëtare për Luftën kundër Antisemitizmit, një aktivitet me peshë diplomatike dhe simbolike; Rikonfirmimi i mbështetjes së Shqipërisë për Izraelin në një mjedis rajonal të tensionuar, përfshirë kërcënimet nga Irani; Zgjerimi i bashkëpunimit në siguri, siguri kibernetike dhe investime dypalëshe.
Perspektiva pas Mynihut 2026 (13–16 shkurt)
Një rend transatlantik në riformatim
Pas Konferencës së Sigurisë në Mynih, një element pritet të dalë në pah: qendra e gravitetit e Perëndimit po zhvendoset drejt një logjike më të orientuar nga fuqia, me Shtetet e Bashkuara në rol drejtues, ndërsa Europa përballet me vështirësi për ta shndërruar ndikimin normativ në peshë strategjike.
Në këtë kontekst, marrëdhënia Izrael–Shqipëri paraqitet më pak si kuriozitet diplomatik dhe më shumë si shembull i një partneriteti funksional.
1. Qasja amerikane pas Mynihut: Aleatë efektivë
Sipas këtij projeksioni, Uashingtoni mund të:
-Prioritizojë aleatët funksionalë mbi koalicionet normative;
-Delegojë më shumë përgjegjësi rajonale te partnerë të besueshëm;
-Tregojë tolerancë ndaj bashkëpunimeve dypalëshe diskrete.
-Në këtë kuadër, Izraeli mbetet aktor kyç, ndërsa Shqipëria shihet si partnere e besueshme: vend me shumicë myslimane, anëtare e NATO-s dhe pa barrë ideologjike ndaj Izraelit.
2. Strategjia izraelite: Diversifikim pa shpërndarje
Izraeli mund të ndjekë një strategji të dyfishtë:
-Thellim të koordinimit me SHBA-të;
-Zgjerim të partneriteteve dytësore me kosto të ulët politike.
-Shqipëria përmbush disa kritere të rëndësishme: stabilitet institucional, ekspozim të kufizuar ndaj presionit politik të brendshëm dhe vlerë simbolike si vend me shumicë myslimane që ka ambasadën në Jerusalem.
Fushat e mundshme të bashkëpunimit përfshijnë:
-Sigurinë kibernetike dhe mbrojtjen nga ndërhyrjet;
-Mbrojtjen e infrastrukturës kritike;
-Trajnime dhe teknologji për sigurinë e brendshme.
3. Pozicioni i Bashkimit Europian
BE-ja mund të ruajë retorikën normative, të shmangë përplasjen e hapur me Izraelin dhe të tolerojë bashkëpunime dypalëshe brenda kornizës së NATO-s.
Marrëdhënia Shqipëri–Izrael:
-Nuk bie ndesh formalisht me qëndrimet e BE-së;
-Nuk krijon precedent juridik të detyrueshëm;
-Operon brenda strukturave euro-atlantike ekzistuese.
4. Ballkani si hapësirë konkurruese
Mynihu 2026 pritet të konfirmojë se Ballkani mbetet zonë konkurrimi ndikimesh, përfshirë Rusinë, Turqinë dhe Kinën. Në këtë mjedis:
-Shqipëria mund të pozicionohet si shtet i qëndrueshëm i kampit euro-atlantik;
-Izraeli mund të gjejë një partner me ekspozim politik të kufizuar.
-Tirana mund të shndërrohet në një qendër diskrete bashkëpunimi në fushën e sigurisë, me Izraelin që ofron ekspertizë dhe kapacitete teknologjike.
5. Çfarë përfiton secila palë
Izraeli fiton:
-Një aleat të qartë me shumicë myslimane;
-Një partner në Ballkan me kthim të lartë strategjik;
-Një argument diplomatik kundër narrativave të izolimit.
Shqipëria fiton:
-Qasje në teknologji të avancuara sigurie;
-Rritje të kredibilitetit në Uashington;
-Pozicionim më të fortë në arkitekturën euro-atlantike.
Kufijtë e këtij zhvillimi
Ky projeksion mbetet i kufizuar nga disa faktorë:
-Nuk parashikohet aleancë formale;
-Shqipëria nuk pritet të rreshtohet automatikisht me çdo qëndrim izraelit;
-Të dyja palët do të ruajnë kujdes për të shmangur tensione të panevojshme me partnerë europianë.
-Bëhet fjalë për një inxhinieri strategjike pragmatike, jo për një deklarim ideologjik.
Përfundim
Në një mjedis ndërkombëtar ku peshë marrin aleancat funksionale, marrëdhënia Izrael–Shqipëri shfaqet si një partneritet i matur, asimetrik dhe potencialisht afatgjatë.
Nuk është një aleancë që kërkon vëmendje me zhurmë.
Pikërisht për këtë arsye, mund të rezultojë e qëndrueshme. /Përshtati "Pamfleti" nga "The Times of Israel"
Lini një Përgjigje