FLASH
Shkruar nga Diplomatico | Pamfleti.net 
Nga kriza europiane te boshllëku shqiptar: e majta mes humbjes së identitetit dhe mungesës së alternativës reale...
Rënia graduale e së majtës në Europë nuk është më një perceptim i debatueshëm, por një realitet i matshëm elektoral dhe një krizë identitare që po prek thelbin e projektit socialdemokrat.
E majta tradicionale, ajo që dikur përfaqësonte klasën punëtore, shtetin social dhe barazinë ekonomike, po humbet terren përballë një bote që ka ndryshuar më shpejt sesa ajo vetë.
Në Europën Perëndimore, partitë socialdemokrate janë përballur me një transformim të dhimbshëm që prej viteve ’90, kur përqafuan globalizimin dhe ekonominë e tregut të lirë, duke u larguar gradualisht nga baza e tyre klasike.
Ky kompromis historik, që në fillim u pa si modernizim, sot perceptohet nga shumë votues si tradhti. Klasa punëtore, e goditur nga deindustrializimi, pasiguria ekonomike dhe rritja e kostos së jetesës, nuk e gjen më veten te partitë e majta që flasin më shumë për identitet, klimë dhe të drejta kulturore sesa për paga, punësim dhe mirëqenie konkrete.
Kjo ka krijuar një vakuum që është mbushur nga e djathta populiste, e cila ka ditur të artikulojë frikërat dhe frustrimet sociale në mënyrë më të drejtpërdrejtë dhe emocionalisht të prekshme.
Në vende si Franca apo Italia, fragmentimi i së majtës ka arritur nivele kritike, ndërsa në Gjermani socialdemokracia mbijeton më shumë falë kompromisit qeverisës sesa për shkak të entuziazmit popullor.
Në thelb, problemi nuk është vetëm elektoral, por filozofik: e majta nuk ka më një narrativë të qartë për epokën e globalizimit të avancuar, teknologjisë dhe krizave të njëpasnjëshme, nga pandemia te lufta në Ukrainë e Iran. Ajo duket e ndarë mes një krahu liberal-progresist urban dhe një trashëgimie sociale që nuk po arrin ta përkthejë në politika bindëse për realitetin e sotëm.
Ky fenomen reflektohet në mënyrë edhe më të theksuar në Ballkan, ku e majta shpesh nuk ka qenë kurrë një projekt ideologjik i konsoliduar, por më shumë një strukturë pushteti e trashëguar nga tranzicioni post-komunist.
Në këtë kontekst, Shqipëria paraqet një rast ilustrues dhe njëkohësisht problematik.
Partia Socialiste e Shqipërisë, që formalisht i përket familjes së majtë europiane, në praktikë operon më shumë si një makineri elektorale pragmatike sesa si një forcë me identitet të qartë socialdemokrat.
Politikat ekonomike të ndjekura në vitet e fundit kanë qenë shpesh të orientuara drejt liberalizimit, partneriteteve publike-private dhe një modeli zhvillimi që nuk dallon thelbësisht nga qasjet e djathta në rajon.
Kjo ka prodhuar një paradoks të dukshëm: ndërsa retorika mbetet e majtë, praktika qeverisëse shpesh është teknokratike dhe e zhveshur nga dimensioni social.
Në një vend ku pabarazia ekonomike mbetet e lartë dhe emigracioni vazhdon të zbrazë shtresat aktive të shoqërisë, mungesa e një politike të majtë autentike krijon një boshllëk përfaqësimi. Ky boshllëk nuk është mbushur ende nga alternativa të reja progresiste, duke bërë që sistemi politik të dominohet nga një bipolarizëm i ashpër, por ideologjikisht i cekët.
Ndryshe nga Europa Perëndimore, ku e majta po humbet terren përballë të djathtës populiste, në Shqipëri problemi është më kompleks: këtu nuk kemi një zhvendosje të qartë ideologjike, por një shkrirje të kufijve mes të majtës dhe të djathtës, ku diferencat programore janë minimale dhe gara zhvillohet kryesisht mbi bazën e figurave dhe kontrollit të pushtetit. Kjo e bën krizën më pak të dukshme, por më të thellë në substancë.
Në plan më të gjerë gjeopolitik, dobësimi i së majtës në Europë ka implikime që shkojnë përtej politikës së brendshme. Një e majtë e fragmentuar dhe e paqartë dobëson edhe projektin europian si të tillë, duke i hapur rrugë forcave që sfidojnë integrimin, solidaritetin dhe politikat e përbashkëta. Për Ballkanin, kjo nënkupton më pak presion për reforma sociale dhe më shumë hapësirë për modele hibride qeverisjeje, ku demokracia formale bashkëjeton me praktika klienteliste.
Në përfundim, e majta nuk është në zhdukje fizike, por në një krizë të thellë transformimi që po e detyron të rishpikë veten. Pyetja thelbësore është nëse ajo do të arrijë të rikthejë fokusin te çështjet materiale që prekin shumicën e qytetarëve, apo do të mbetet e bllokuar në një diskurs që nuk prodhon më mobilizim elektoral. Në rastin e Shqipërisë, sfida është edhe më e madhe: jo vetëm rindërtimi i një të majte funksionale, por krijimi për herë të parë i një të majte reale në kuptimin europian të fjalës./Pamfleti
Lini një Përgjigje