FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Zgjerimi i Bashkimit Evropian është një përparësi strategjike, por kush po përparon dhe kush nuk po ecën siç duhet? Komisioni Evropian dhe udhëheqësit e vendeve kandidate mund të kenë pikëpamje të ndryshme.
Udhëheqësit e Ukrainës, Moldavisë dhe Ballkanit Perëndimor do të bashkohen për një aktivitet të drejtpërdrejtë special në Bruksel për të çuar përpara kandidaturat e tyre për t'u anëtarësuar në BE në një moment kritik gjeopolitik.
Por Edi Rama anuloi udhëtimin drejt Brukselit në mënyrë të pashpjegueshme.
Në agjendën e bërë publike më herët ishte parashikuar që Rama të ishte pjesë e një paneli së bashku me Hristijan Mickoski të Maqedonisë së Veriut dhe Filip Ivanović të Malit të Zi; që do të niste në 14:59 deri në orën 16:00.
E ndërsa nuk ka një shpjegim zyrtar lidhur me atë se ccfarë e shtyu Kryeministrin të anulonte vajtjen në Bruksel, një draft i përfundimeve të raportit, i parë nga Euroneës, thotë se bisedimet me Shqipërinë "arritën një vrull të paparë" këtë vit, me përgatitjet për hapjen e grupit të fundit para fundit të këtij viti që tani "kanë përparuar mirë".
Por në progres-raport gjithashtu përfshihet edhe incidenti i rëndë, kur forca të policisë dhe ushtrisë rrethuan godinën e Neës24.
Në progres raport dënohet sulmi dhe përfshirja e ushtrisë në ndalimin e gazetarëve të hynin në redaksi e të kryenin punën e tyre.
“U ngritën shqetësime për ligjshmërinë dhe procedurat e ndjekura nga autoritetet në parandalimin e aksesit të gazetarëve të katër mediave në ambientet që ata përdornin. Në gusht 2025, një gjykatë e shkallës së parë vlerësoi se masat kufizuese ndaj gazetarëve gjatë dëbimit të një konsorciumi mediatik nga ambientet shtetërore nuk ishin proporcionale dhe ishin në kundërshtim me Kushtetutën dhe nenin 10 të ECHR, që lidhet me lirinë e shprehjes. Gjykata nuk hyri në thelbin e mosmarrëveshjes mbi pronësinë, por urdhëroi kthimin e pajisjeve dhe dokumenteve te gazetarët”, thuhet në dokument.
Në rastin e Malit të Zi , nëse Podgorica e ruan ritmin aktual të reformave, ajo është "në rrugën e duhur" për të përmbushur "objektivin e saj ambicioz" për të mbyllur negociatat e pranimit deri në fund të vitit 2026.
"Trendet negative të kohëve të fundit" në luftën kundër korrupsionit duhet të përmbysen dhe ritmi i reformave të përshpejtohet nëse Ukraina dëshiron të përmbushë qëllimin e saj për të mbyllur negociatat e pranimit deri në fund të vitit 2028.
Objektivi i Moldavisë për të mbyllur bisedimet e pranimit deri në fund të vitit 2028 është "ambicioz, por i arritshëm", megjithëse reformat do të duhet të përshpejtohen.
Serbia duhet të shtojë përpjekjet për t'u përshtatur më ngushtë me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të BE-së dhe duhet "të përmbysë urgjentisht kthimin prapa" në një numër fushash.
Së fundmi, Maqedonia e Veriut “nuk ka ndërmarrë hapa vendimtarë” këtë vit për të avancuar në proces.
Moldavia duhet të përshpejtojë mbylljen e negociatave deri në vitin 2028
Sipas draft-përfundimeve të para nga Euroneës, Komisioni Evropian vlerëson se Moldavia mund të përfundojë negociatat e pranimit deri në fillim të vitit 2028, me kusht që të përshpejtojë ritmin aktual të reformave.
Komisioni vlerëson se Moldavia tani i ka përmbushur kushtet e kërkuara për të hapur grupin e parë (të dedikuar për bazat), si dhe grupin gjashtë (marrëdhëniet e jashtme) dhe dy (tregu i brendshëm).
Komisioni pret që Moldavia të përmbushë kushtet për të hapur tre grupet e mbetura deri në fund të këtij viti, gjë që do ta vinte vendin në rrugën e duhur me planin e saj.
Drafti gjithashtu vëren me një vlerësim pozitiv se vendi miratoi udhërrëfyesit e pranverës së kaluar mbi sundimin e ligjit, reformën e administratës publike dhe funksionimin e institucioneve demokratike.
Moldavia aplikoi për anëtarësim në BE në mars të vitit 2022, vetëm disa javë pasi Rusia pushtoi Ukrainën.
Në një intervistë me Euroneës , presidentja moldave Maia Sandu tha se për shkak të përpjekjeve të Moldavisë për t'u bashkuar me bllokun, vendi ka nevojë për një " angazhim dhe qartësi të qëndrueshme nga BE-ja për ta mbajtur zgjerimin si një përparësi strategjike dhe për të ruajtur vrullin për ata që japin rezultate".
Partitë socialiste do të mblidhen në Kiev
Partitë progresive nga e gjithë Evropa dhe Ukraina do të mblidhen në Kiev të premten, më 7 dhe të shtunën, më 8 nëntor për 'Samitin e parë Progresiv të BE-Ukrainës'.
Samiti organizohet nga Partia e Socialistëve Evropianë, Grupi i Socialistëve dhe Demokratëve në Parlamentin Evropian dhe Platforma Socialdemokrate e Ukrainës, një organizatë joqeveritare që bashkon njerëz progresivë në të gjithë vendin.
Samiti do të përqendrohet në rrugën e Ukrainës drejt BE-së, paqen dhe rindërtimin.
“Progresistët e BE-së dhe Ukrainës do të reflektojnë mbi mënyrën se si rindërtimi dhe rruga e Ukrainës drejt BE-së mund të nxisë progresin social, duke e transformuar vendin në një shtet evropian vërtet demokratik, të drejtë nga ana sociale dhe elastik”, thuhet në njoftim .
Zgjerimi është shoqëruar shpesh me prosperitet ekonomik, konkurrencë të ndershme, sundim të ligjit, demokraci dhe të drejta të njeriut. Por në rastin e Ukrainës, ai ka fituar një dimension të ri: garancinë e sigurisë.
“Është e qartë se anëtarësimi i plotë i Ukrainës në BE nuk është vetëm garancia më e mirë e sigurisë, por është edhe rruga më efektive për prosperitet dhe për një të ardhme më të mirë për popullin ukrainas”, tha në shtator António Costa, presidenti i Këshillit Evropian.
Por a mund të jetë anëtarësimi në BE një garanci sigurie?
Traktatet e bllokut parashikojnë që nëse një shtet anëtar bëhet shënjestër e një "agresioni të armatosur", shtetet e tjera anëtare do të jenë të detyruara nga "një detyrim për ndihmë dhe asistencë me të gjitha mjetet në fuqinë e tyre". Ndihma mund të jetë ushtarake, diplomatike, teknike, mjekësore ose çdo lloj tjetër përkatës. (Austria, Irlanda dhe Malta janë neutrale.)
Klauzola, e përcaktuar në Nenin 47.2, është përshkruar shpesh si një mbrojtje kolektive e ngjashme me Nenin 5 të NATO-s. Megjithatë, gjuhët janë dukshëm të ndryshme. Klauzola e NATO-s është formuluar më fuqishëm pasi detyron të gjitha veprimet e nevojshme, "përfshirë përdorimin e forcës së armatosur, për të rivendosur dhe ruajtur sigurinë e zonës së Atlantikut të Veriut". Përveç kësaj, NATO përfiton nga prania e Shteteve të Bashkuara, një superfuqi bërthamore me një ushtri të teknologjisë së lartë dhe të financuar mirë.
Maqedonia e Veriut duhet të përmbushë premtimin kushtetues
Në draft-përfundimet e para nga Euroneës, Komisioni Evropian vlerësoi “përputhjen e plotë” të Maqedonisë së Veriut me politikën e jashtme të BE-së, por paralajmëroi se bisedimet e pranimit mbeten të bllokuara derisa Shkupi të përmbushë premtimin e tij të vitit 2022 për të përfshirë bullgarët dhe grupet e tjera në Kushtetutën e saj.
Raporti theksoi gjithashtu nevojën për përparim të mëtejshëm në sundimin e ligjit, pavarësinë e gjyqësorit dhe luftën kundër korrupsionit.
Në prill, ministri i Jashtëm Timço Mucunski shprehu zhgënjimin e tij për Euroneës se vendi i tij kishte “ndryshuar flamurin, monedhën dhe madje edhe emrin” për premtimet e BE-së që ndryshojnë me çdo kusht të ri.
"Sigurisht, pa dyshim ka pasur gabime nga qeveritë për sa i përket mungesës së përmbushjes së disa çështjeve. Por ajo që është gjithashtu një fakt është se ne kemi qenë viktimë e shumë bilateralizimit të procesit të BE-së", i tha ai gazetares së Euroneës, Shona Murray.
Vendi ka qenë kandidat për në BE që nga viti 2005, por deri më tani nuk është hapur asnjë kapitull në negociata.
Mali i Zi është në rrugën e duhur për të mbyllur negociatat në fund të 2026
Komisioni Evropian beson se Mali i Zi është “në rrugën e duhur” për të përmbushur objektivin e tij ambicioz për të mbyllur negociatat e pranimit në BE deri në fund të vitit 2026, sipas përfundimeve të draft-raportit të ri të zgjerimit të parë nga Euroneës.
Qëllimi i Malit të Zi është të bëhet shteti i 28-të anëtar i BE-së deri në vitin 2028.
Megjithatë, për ta arritur këtë, Komisioni tha se vendi do të duhet të përqendrohet në përmirësime në disa fusha: sundimi i ligjit, liria e shprehjes dhe liria e medias, lufta kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, si dhe përshpejtimi i reformave në sektorin gjyqësor dhe përafrimi me politikën e vizave të BE-së.
“Mbushja në kohë e pozicioneve të larta gjyqësore dhe prokuroriale mbetet një sfidë që duhet të adresohet”, tha Komisioni.
“Konsensusi i vazhdueshëm i gjerë politik mbi reformat kryesore mbetet thelbësor”, shtoi ekzekutivi i BE-së.
Nëse Mali i Zi e vazhdon ritmin e përparimit, Komisioni do të paraqesë një draft paketë financiare dhe do të hartojë qëndrime të përbashkëta për mbylljen e negociatave mbi dispozitat financiare dhe buxhetore, thuhet në draft përfundimet.
Shqipëria synon anëtarësimin në vitin 2030
Shqipëria është në rrugën e duhur për të përfunduar negociatat e pranimit në vitin 2027, sipas përfundimeve të draft-raportit të ri të zgjerimit, të parë nga Euroneës, i cili do të zbulohet sot.
Vendi pret të anëtarësohet në Bashkimin Evropian në vitin 2030. Deri më tani, ka hapur pesë nga gjashtë grupet negociuese të kërkuara për anëtarësim në BE. Ka mbetur vetëm grupi që mbulon bujqësinë dhe kohezionin, të cilin Shqipëria synon ta hapë para fundit të vitit.
Përfundimet përcaktojnë se prioritet i menjëhershëm është përmbushja e objektivave afatshkurtra që lidhen me sundimin e ligjit dhe forcimi i përpjekjeve për të hetuar trafikun e drogës dhe për të shpërbërë grupet kriminale.
Antonio Costa, President i Këshillit Evropian, i tha Euroneës më parë këtë vit se Shqipëria, së bashku me Malin e Zi, është “qartësisht më e përparuar se vendet e tjera”.
Konkluzionet e tij u përsëritën nga Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen gjatë vizitës së saj në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, këtë vjeshtë. “Dua të theksoj se ka pasur një përshpejtim mahnitës dhe të jashtëzakonshëm në tre-katër vitet e fundit”, tha ajo në një konferencë të përbashkët për shtyp me kryeministrin shqiptar Edi Rama.
Rruga e gjatë dhe e mundimshme e Turqisë
Turqia mban rekordin për pritjen më të gjatë për t'u anëtarësuar në Bashkimin Evropian: pothuajse 40 vjet në pragun e bllokut.
Sot, ambiciet e vendit për anëtarësim janë de facto të ngrira. Por kjo nuk ka qenë gjithmonë kështu. Kishte një kohë kur Turqia konsiderohej seriozisht si kandidate për t'u anëtarësuar dhe mbante premtimin për t'u bërë një shtet anëtar me ndikim.
Ambicia e Turqisë për t'u anëtarësuar në Bashkimin Evropian ka kaluar nëpër shumë ulje-ngritje që kur aplikimi u paraqit për herë të parë në vitin 1987.
Lini një Përgjigje