FLASH
Shkruar nga Martin Kear
Meqenëse as Hamasi dhe as Fatahu nuk ishin në gjendje të garantonin sigurinë e palestinezëve, kjo krijoi një boshllëk sigurie. Dhe disa nga klanet e shfrytëzuan këtë duke u transformuar në organizata paraushtarake...
Pavarësisht euforisë që rrethon armëpushimin midis Hamasit dhe Izraelit, Gaza është ende e shkatërruar nga dhuna.
Më shumë se njëzet palestinezë janë vrarë ditët e fundit në përleshjet midis Hamasit dhe anëtarëve të klaneve të ndryshme. Hamasi thuhet se ka ekzekutuar burra me sy të lidhur në një shesh publik.
Me tërheqjen e ushtrisë izraelite drejt vijave të paracaktuara të armëpushimit, anëtarët e Hamasit po fillojnë të rivendosin kontrollin e tyre. Megjithatë, edhe klane të fuqishme po luftojnë për pozicione, disa të lidhura me rivalin ideologjik të Hamasit, lëvizjen Fatah me bazë në Bregun Perëndimor, dhe disa të mbështetura nga Izraeli.
Por, cilët janë këto klane? Çfarë roli luajnë ato në Gaza? Dhe sa kërcënim përbëjnë ato për Hamasin?
Kush janë klanet?
Klanet familjare kanë ekzistuar në shoqërinë palestineze për shekuj me radhë. Në dekadat e fundit, ato kanë filluar të luajnë një rol kyç në politikën palestineze.
Klanet janë kryesisht grupe familjare në pjesë të ndryshme të Gazës. Një nga më të mëdhenjtë dhe më të armatosurit është klani Dughmush në Qytetin e Gazës, i kryesuar nga Mumtaz Dughmush. Ky klan u vu menjëherë në shënjestër të Hamasit pas armëpushimit.
Klani al-Majayda gjithashtu ka ndikim në një pjesë të Khan Younis. Forcat e Hamasit bastisën lagjen e tyre në fillim të këtij muaji, duke vrarë disa anëtarë të familjes. Megjithatë, këtë javë, klani mbështeti publikisht përpjekjet e Hamasit për të rifituar kontrollin mbi Gazën.
Është e rëndësishme të theksohet se këto klane dhe marrëdhëniet e tyre me Hamasin dhe Fatahun janë dinamike dhe në zhvillim të vazhdueshëm. Anëtarët e Hamasit dhe Fatahut gjithashtu u përkasin klaneve. Kjo shpesh çon në përplasje për territor dhe kontroll, ku besnikëria ndaj klaneve shpesh tejkalon besnikërinë ndaj lëvizjes.
Siç vëren historiani izraelit Dror Ze'evi, çdo përpjekje nga Hamasi ose Fatahu për të çarmatosur klanet do të shihej si një fyerje dhe do të haste në kundërshtim serioz.
Një histori e gjatë pushteti të rrënjosur
Pas luftës së vitit 1948 që solli krijimin e Izraelit dhe al-naqbah (ose Nakba) palestineze, rreth 750,000 palestinezë ikën nga Izraeli në Rripin e Gazës, Bregun Perëndimor dhe shtetet fqinje arabe.
Kjo ishte koha kur klanet filluan të merrnin role tradicionale të ndërmjetësve dhe patronëve. Strukturat e tyre të organizuara i bënë ata në pozicionin më të mirë për të ofruar mirëqenie dhe ndihmë për një shoqëri palestineze të shkatërruar.
Ndërsa rendi dhe ligji, siguria dhe pavarësia financiare u përmirësuan në territore në dekadat pasuese, palestinezët filluan të mbështeteshin më pak në mbështetjen e tyre. Kjo solli një rënie të fuqisë dhe ndikimit të tyre.
Megjithatë, kjo ndryshoi gjatë Intifadës së Parë (1987–93) dhe Intifadës së Dytë (2000–05), kur shoqëria palestineze u zhyt përsëri në krizë. Kjo ishte veçanërisht e vërtetë në Rripin e Gazës, i cili njihej si dhoma e motorit të rezistencës së organizuar palestineze.
Intifada e Dytë, në veçanti, e ndryshoi ndjeshëm rolin e klaneve, pasi Izraeli shkatërroi pjesën më të madhe të forcave të organizuara të sigurisë palestineze dhe infrastrukturës në territore.
Meqenëse as Hamasi dhe as Fatahu nuk ishin në gjendje të garantonin sigurinë e palestinezëve, kjo krijoi një boshllëk sigurie. Dhe disa nga klanet e shfrytëzuan këtë duke u transformuar në organizata paraushtarake. Përsëri, kjo ishte veçanërisht e vërtetë në Rripin e Gazës, ku përpjekjet e Izraelit për të shtypur rezistencën palestineze u ndjenë më intensivisht.
Kur përfundoi Intifada e Dytë, klanet e Gazës ruajtën një sasi të konsiderueshme ndikimi politik dhe fuqie ushtarake. Pasi Hamasi fitoi zgjedhjet e vitit 2006, disa klane të lidhura me Fatahun u përpoqën ta pengonin atë të merrte pushtetin.
Aq të rrënjosura ishin këto klane saqë kur Hamasi më në fund mori kontrollin e Gazës në vitin 2007, lëvizjes iu desh një vit për t'i sjellë në mënyrë efektive klanet më të fuqishme nën autoritetin e saj . Edhe atëherë, kjo ishte më shumë një armëpushim sesa një fitore për Hamasin.
Izraeli mbështet rivalët e Hamasit
Ky status quo mbeti deri në sulmet terroriste të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023. Hakmarrja e Izraelit për këto sulme shkatërroi Rripin e Gazës, duke i grabitur edhe një herë gazanët nga çdo lloj sigurie dhe mbrojtjeje.
Tani, me tërheqjen e pjesshme të trupave të Izraelit, është krijuar një tjetër boshllëk sigurie. Dhe shumë klane duket se janë të etura ta mbushin atë, disa me ndihmën e Izraelit.
Në qershor, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu pranoi se qeveria e tij po armatoste disa klane, banda dhe milici në Gaza, të tilla si Forcat Popullore , të udhëhequra nga Yasser Abu Shabab.
Arsyetimi i Netanyahut ishte se çdo kundërshtim ndaj Hamasit ndihmonte Izraelin dhe shpëtonte jetën e ushtarëve. Gjithashtu, kjo i vinte përballë palestinezët kundër palestinezëve, duke ushtruar presion shtesë mbi Hamasin.
Pasi armëpushimi hyri në fuqi, Hamasi filloi të shënjestrojë ata që i quajti “bashkëpunëtorë dhe tradhtarë”, një referencë e dukshme për ato klane dhe bandat që bashkëpunonin me Izraelin.
Ndërkohë, Forcat Popullore kanë refuzuar të dorëzojnë armët . Një duzinë milicish të tjera të reja thuhet se janë shfaqur gjithashtu në të gjithë Rripin e Gazës ditët e fundit, përfshirë një të udhëhequr nga Hossam al-Astal, i cili tha:
Hamasi gjithmonë vinte bast se nuk do të kishte asnjë alternativë për t'i zëvendësuar ata në Gaza, por tani po ju them se sot ekziston një forcë alternative ndaj Hamasit. Mund të jem unë ose Abu Shabab ose kushdo tjetër, por alternativat sot ekzistojnë.
Ndërsa kjo dhunë midis Hamasit dhe grupeve rivale nuk ndikon drejtpërdrejt në armëpushimin që i dha fund luftës, ajo është provë se Izraeli ende po përpiqet të ndërhyjë në sigurinë e Gazës dhe të ushtrojë kontrollin e tij.
Por plani i paqes i negociuar nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, duket gjithnjë e më i paqëndrueshëm, duke pasur parasysh thirrjen e tij që Hamasi të çarmatoset. Trump tha këtë javë se nëse Hamasi refuzon të çarmatoset, "ne do ta çarmatosim atë [...] ndoshta me dhunë".
Plani i paqes gjithashtu kërkon që Hamasi të tërhiqet nga politika palestineze, për t'u zëvendësuar përfundimisht nga Autoriteti Palestinez, i cili aktualisht administron pjesë të Bregut Perëndimor. Megjithatë, Netanyahu e ka hedhur poshtë vazhdimisht marrjen e kontrollit të Gazës nga Autoriteti Palestinez.
Kjo paqartësi mbi qeverisjen e ardhshme të Gazës hap mundësinë që klanet më të fuqishme të mund të bëhen qendra alternative të pushtetit politik, siç kishin bërë gjatë Intifadës së Dytë. Këtë herë ata mund ta bëjnë këtë nën kujdesin e pushtimit ushtarak të Izraelit.
Kjo do ta copëtonte më tej Gazën dhe do të dobësonte çdo përpjekje të Autoritetit Palestinez për të ribashkuar territoret nën një strukturë të vetme qeverisjeje. Gjithashtu do ta bënte të pasigurt një shtet të ardhshëm palestinez.
Gjithashtu, Hamasi nuk do të largohet në heshtje. Dhe ky është një rrezik shumë real për paqen dhe sigurinë në Gaza, veçanërisht nëse Hamasi e sheh çdo rezistencë ndaj autoritetit të tij nga klanet si pak më shumë sesa një luftë me ndërmjetësim me Izraelin. /Përshtatur nga The Conversation/
Lini një Përgjigje