FLASH
Shkruar nga Richard Renzi
Një sulm i vetëm i suksesshëm mund të gjenerojë ndikim sistemik...
Një aeroplan amerikan me radar, i përdorur për të monitoruar hapësirën ajrore dhe për të koordinuar avionët luftarakë, u dëmtua në një bazë në Arabinë Saudite. Goditja e këtyre avionëve mund të dobësojë të gjithë sistemin ushtarak amerikan.
Dëmi serioz që ka gjasa t’i shkaktohet një E-3 Sentry në bazën e Princit Sultan në Arabinë Saudite përfaqëson shumë më tepër sesa një episod taktik. Përkundrazi, ai shënon hyrjen e plotë të konfliktit në atë dimension shpesh të anashkaluar, por vendimtar: arkitekturën e padukshme të superioritetit ajror.
Për dekada të tëra, fuqia e SHBA-së në Gjirin Persik është mbështetur jo vetëm në platforma të përparuara, por edhe në një sistem të integruar të mundësuesve: avionë radarë, furnizime me karburant, nyje komande dhe infrastrukturë të shpërndarë. AWACS është zemra e këtij sistemi. Nuk lufton drejtpërdrejt, por mundëson luftime të rregullta, të koordinuara dhe efikase. Goditja e tij prish zinxhirin që transformon fuqinë në efektivitet operacional.
Pa këtë kontroll, edhe luftëtarët më të përparuar operojnë në një mjedis më kaotik, me më pak kapacitet për parashikim dhe reagim. Faktori më i rëndësishëm nuk është vetëm dëmtimi i avionit, por edhe vendi ku ndodhi. Baza Ajrore e Princit Sultan përfaqëson një qendër të prapavijës, teorikisht të mbrojtur, thelbësore për menaxhimin e operacioneve në teatrin e Lindjes së Mesme. Goditja e saj tregon se thellësia strategjike nuk është më një garanci.
Lufta nuk është më e kufizuar në vijat e përparme, por po depërton në prapavijë, duke ndikuar në logjistikë, koordinim dhe vazhdimësi operacionale. Ky ndryshim ndryshon vetë natyrën e konfliktit. Nuk ka më të bëjë vetëm me shkatërrimin e aftësive të dukshme, por me futjen e fërkimeve sistemike: duke e detyruar kundërshtarin të shpërndajë burimet, të riorganizojë bazat, të rrisë mbrojtjen dhe të ulë efikasitetin e përgjithshëm.
Ndikimi i episodit amplifikohet nga një faktor strukturor: gjendja e flotës amerikane AWACS. E-3 janë të pakët, të vjetëruar dhe kanë shkallë të kufizuara gatishmërie. Numri nominal nuk pasqyron disponueshmërinë aktuale operacionale. Humbja edhe e një platforme të vetme ka efekte anësore. Orët e mbulimit zvogëlohen, rotacionet rriten dhe kufijtë e sigurisë kompresohen. Superioriteti ajror nuk zhduket, por bëhet më i kushtueshëm për t'u mirëmbajtur.
Ajo që e bën situatën edhe më kritike është tranzicioni i paplotë në pasardhësin e tij, E-7 Wedgetail. Vonesa në vendosje krijon një boshllëk operacional dhe industrial: çdo humbje aktuale nuk mund të zëvendësohet shpejt. Prandaj, lufta ndikon në një aftësi që tashmë po hiqet gradualisht, por është ende e domosdoshme. Është kjo kontradiktë që e bën dëmin veçanërisht akut.
Elementi më interesant, nga një perspektivë gjeopolitike, është logjika që duket se del në pah. Veprimi që i atribuohet Iranit sugjeron një strategji të dobësimit asimetrik, që nuk synon shkatërrimin total të forcës kundërshtare, por përkundrazi rritjen e kostos së saj operative. Synimi i AWACS-ve, tankerëve dhe infrastrukturës do të thotë shënjestrimi i shumëzuesve të forcës, domethënë, pikërisht gjërave që e bëjnë superioritetin amerikan të shkallëzueshëm. Kjo qasje është në përputhje me një luftë në të cilën qëllimi nuk është fitorja e shpejtë, por përkundrazi ta bëjë ruajtjen e një avantazhi gjithnjë e më të kushtueshëm.
Edhe sulmet e kufizuara mund të prodhojnë efekte joproporcionale. Përqendrimi i aseteve në disa qendra, i nevojshëm për arsye operacionale, bëhet një dobësi. Një sulm i vetëm i suksesshëm mund të gjenerojë ndikim sistemik. Sulmi ka gjithashtu një dimension të qartë politik. Goditja e një baze në Arabinë Saudite u dërgon një sinjal partnerëve rajonalë: ombrella amerikane e sigurisë nuk është e padepërtueshme. Kjo sjell një element të presionit indirekt.
Vendet që strehojnë forcat amerikane janë të ekspozuara ndaj rreziqeve në rritje, me pasoja të mundshme në zgjedhjet e tyre strategjike. Besimi në mbrojtjen amerikane mbetet, por po vihet në provë. Dhe, në gjeopolitikë, cenueshmëria e perceptuar ka po aq rëndësi sa cenueshmëria aktuale.
Pyetja thelbësore është nëse ky episod do të mbetet i izoluar apo do të bëhet një model i përsëritshëm. Nëse nuk pasohet nga sulme të tjera efektive kundër mundësuesve, ai do të interpretohet si një thirrje zgjimi, e dobishme për korrigjimin e dobësive. Por nëse dinamika përsëritet, konflikti do të hyjë në një fazë të re: një luftë kostosh, në të cilën superioriteti nuk përmbyset drejtpërdrejt, por gërryhet progresivisht. Avantazhi amerikan do të mbetej, por me një kosto në rritje, si në aspektin operacional ashtu edhe në atë politik. Dhe pikërisht kjo kosto në rritje mund të bëhet objektivi i vërtetë strategjik i kundërshtarit.
Rasti i goditjes së E-3 në Prince Sultan tregon se lufta moderne nuk ka të bëjë vetëm me fuqinë, por edhe me qëndrueshmërinë e asaj fuqie. Superioriteti ajror nuk është më një gjendje statike, por një ekuilibër dinamik, i ekspozuar vazhdimisht ndaj presionit.
Goditja e një AWACS do të thotë goditje ndaj aftësisë për të koordinuar, parashikuar dhe dominuar hapësirën ajrore. Nuk është një gjest simbolik, por një sulm ndaj vetë strukturës së avantazhit perëndimor. Nëse kjo logjikë do të konsolidohej, Gjiri do të bëhej laboratori për një formë të re konflikti: më pak spektakolare, më teknike, por vendimtare. Një luftë në të cilën objektivi i vërtetë nuk është shkatërrimi i armikut, por ta bëjë gjithnjë e më të vështirë për të që të mbetet dominues./Përshtati “Pamfleti” nga “Linkiesta”
Lini një Përgjigje