FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Bashkimi Evropian po përgatit një plan për të shpërblyer Serbinë pasi autoritetet në Beograd tërhoqën pjesërisht ligje të debatueshme, të cilat sipas ekspertëve ndërkombëtarë rrezikonin pavarësinë e sistemit gjyqësor dhe dobësonin luftën kundër krimit të organizuar.
Sipas POLITICO, Komisioni Evropian po shqyrton forma të ndryshme stimujsh për të nxitur Serbinë të vazhdojë reformat dhe të mos tërhiqet nga angazhimet e marra në kuadër të procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Katër zyrtarë të përfshirë në hartimin e planit, të cilët folën në kushte anonimiteti, thanë se Brukseli po kërkon mënyra konkrete për të mbështetur këtë proces.
Megjithatë, këto plane pritet të shtyhen pas njoftimit të presidentit serb Aleksandar Vuçiç se synon të japë dorëheqjen dhe të shpallë zgjedhje të parakohshme parlamentare dhe presidenciale, duke e bërë momentin politikisht të ndjeshëm.
Takimi me liderët evropianë
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, presidenti francez Emmanuel Macron dhe kancelari gjerman Friedrich Merz u takuan me Vuçiçin gjatë samitit të mbajtur këtë muaj në Mal të Zi.
Sipas dy zyrtarëve evropianë, gjatë takimit u diskutua mundësia që Serbia të "shpërblehej" nëse do të hiqte dorë nga ligjet që bien ndesh me standardet dhe legjislacionin e Bashkimit Evropian.
Komisioni Evropian dhe Komisioni i Venecias, organi më i lartë këshillues juridik i Këshillit të Evropës, kishin paralajmëruar se këto ligje do të kishin pasoja negative për demokracinë dhe institucionet në Serbi.
Sipas tyre, ndryshimet ligjore mund të çonin në largimin e prokurorëve që hetojnë krimin e organizuar dhe në pengimin e hetimeve për korrupsionin.
Pas votimit në Parlamentin e Serbisë javën e kaluar, dispozitat më të debatueshme u zbutën.
"Nuk duhet ta humbasim Serbinë"
Një nga zyrtarët evropianë tha se në Bruksel ekziston bindja se Serbia nuk duhet të largohet nga rruga evropiane.
"Ekziston një ndjenjë e përgjithshme se nuk duhet ta humbasim plotësisht Serbinë. Edhe pse vendi nuk pritet të anëtarësohet në BE në një të ardhme të afërt, është e rëndësishme të mbetet e angazhuar në procesin e anëtarësimit dhe të vazhdojë reformat", u shpreh ai.
Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, zhvilloi të premten një bisedë me kryetaren e Parlamentit të Serbisë, gjatë së cilës u diskutuan "hapat e ardhshëm që Serbia duhet të ndërmarrë në rrugën drejt Bashkimit Evropian".
Dorëheqja e Vuçiçit ndryshon situatën
Të shtunën, presidenti Aleksandar Vuçiç njoftoi se do të japë dorëheqjen dhe vendi do të shkojë në zgjedhje.
"Këto janë ditët dhe javët e mia të fundit si president i republikës. Pas kësaj do të jap dorëheqjen", deklaroi Vuçiç para mbështetësve të Partisë Progresive Serbe (SNS) në një tubim në Beograd.
Mandati i tij i dytë dhe i fundit presidencial përfundon në vitin 2027.
Megjithëse përballet prej muajsh me protesta dhe pakënaqësi publike për shkak të akuzave për korrupsion, mediat raportojnë se Vuçiç pritet të kandidojë për postin e kryeministrit.
Zëdhënësja kryesore e Komisionit Evropian, Paula Pinho, deklaroi se për momentin nuk është ende e qartë se kush do të jenë kandidatët në zgjedhjet e ardhshme.
Paralajmërimi për fondet evropiane
Serbia është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian që nga viti 2012.
Megjithatë, Brukseli ka paralajmëruar se vendi mund të humbasë më shumë se një miliard euro financime për shkak të prapakthimit demokratik dhe marrëdhënieve të ngushta me Rusinë.
Bashkimi Evropian mbetet financuesi më i madh i Serbisë. Gjatë periudhës 2021–2024 ai ka akorduar mbi 586 milionë euro grante, ndërsa ka vënë në dispozicion edhe deri në 1.5 miliardë euro të tjera, të kushtëzuara me zbatimin e reformave.
Sipas qeverisë serbe, që nga viti 2000 vendi ka përfituar më shumë se 7 miliardë euro fonde dhe investime nga Bashkimi Evropian.
Beogradi po synon që në javët e ardhshme të hapë grup-kapitullin e tretë të negociatave të anëtarësimit.
Ambasadori i Serbisë pranë Bashkimit Evropian dhe negociatori kryesor për anëtarësimin, Danijel Apostolović, deklaroi se ligjet e reja për gjyqësorin tashmë janë plotësisht në përputhje me rekomandimet e Komisionit të Venecias.
"Hapja e grup-kapitullit të tretë do të ishte e rëndësishme si për Serbinë, ashtu edhe për Bashkimin Evropian. Ajo do të shënonte një pikë kthese në procesin tonë të anëtarësimit dhe do të na ndihmonte të dilnim nga bllokimi ku kemi mbetur prej vitesh", tha ai.
Ky grup-kapitull mbulon çështje që lidhen me konkurrueshmërinë ekonomike, rritjen ekonomike, politikën industriale dhe harmonizimin me Bashkimin Doganor të BE-së. Sipas një zyrtari evropian, ai konsiderohet një fushë më pak e ndjeshme politikisht, ku mund të arrihet progres pavarësisht mosmarrëveshjeve mes palëve.
Komisioni Evropian ka rekomanduar gjatë pesë viteve të fundit hapjen e këtij grup-kapitulli, por procesi është bllokuar nga disa shtete anëtare, pasi vendimet kërkojnë miratim unanim.
Megjithatë, diplomatët nga dy vende anëtare që mbeten skeptike ndaj përparimit të Serbisë shprehën dyshime se hapja e një grup-kapitulli të ri do të miratohet së shpejti.
"Të kthehesh në pikën zero duke zhbërë dëmin që ke shkaktuar është minimumi i nevojshëm. Kjo nuk mjafton për të merituar një shpërblim", deklaroi një diplomat evropian.
Lini një Përgjigje