FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Die 2019 per Sondergesetz gegründete Albanische Investitionsgesellschaft (AIC) wurde als modernes staatliches Instrument zur Mobilisierung öffentlichen und privaten Kapitals und zur Entwicklung staatseigener Immobilien präsentiert. Ziel war es, Albanien eine Struktur ähnlich Staatsfonds oder Entwicklungsagenturen zu geben, die öffentliche Vermögenswerte verwalten und in konkrete Investitionsprojekte umsetzen.
Sechs Jahre später entspricht das tatsächliche Gleichgewicht dieser Struktur noch immer nicht den Erwartungen.
Die Liste der angekündigten Projekte ist lang: Regierungskomplexe, Wirtschaftszonen, Museen, Stadien, Entwicklungszonen, Technologieparks und Ausstellungszentren. Doch in der Praxis sind die konkreten Ergebnisse kaum spürbar. Das einzige abgeschlossene Projekt, auf das der Konzern stolz ist, ist der Technologiepark „Durana Tech Park“. Dieser besteht im Wesentlichen aus der formalen Registrierung mehrerer Unternehmen am Standort Xhafzotaj, um von Steuervergünstigungen zu profitieren. Der Park existiert jedoch weiterhin nur virtuell, ohne dass etwas gebaut wurde.
In einem Projekt, das eigentlich der Motor der technologischen Innovation des Landes sein sollte, ist das Ergebnis bisher ein „virtueller“ Park ohne reale Infrastruktur und mit einer Auswahl an Unternehmen, die wegen mangelnder Transparenz kritisiert wurden.
Unterdessen verharren die übrigen Projekte weiterhin in den Phasen Konzeptentwicklung, Machbarkeitsstudie oder wiederholter Aufrufe zur Suche nach privaten Partnern, ohne bisher greifbare Ergebnisse hervorzubringen.
Projekte, die ständig zu Null zurückkehren
Der von ekofin.al eingesehene AIC-Arbeitsplan für 2025 erwähnt eine große Anzahl von Projekten: sektorale Regierungskomplexe, neue Gebäude für Institutionen, Kulturwirtschaftszonen, Museen, Sportprojekte und große Stadtentwicklungsprojekte.
Die Realität sieht jedoch so aus, dass ein erheblicher Teil dieser Projekte bereits mehrfach angekündigt wurde und es nicht geschafft hat, Investoren anzuziehen.
Ein bezeichnendes Beispiel ist das Projekt „Lift Tower“, das bereits sechsmal angekündigt wurde, ohne dass Investoren Interesse zeigten. Erst nach mehreren aufeinanderfolgenden Fehlschlägen sah sich die Stadtverwaltung gezwungen, die Wettbewerbsbedingungen zu ändern und dem privaten Partner 5 % mehr Baufläche zuzugestehen. Diese Änderung bei einem Projekt mit Tausenden Quadratmetern Baufläche und einem 40-stöckigen Turm stellt ein erhebliches Zugeständnis zum Nachteil der Öffentlichkeit dar.
In vielen anderen Fällen verharren Projekte jahrelang in der Konzeptions-, Machbarkeitsstudien- oder Verhandlungsphase.
Finanzielle Salden: Ausgaben ohne Einnahmen
Die geprüften Jahresabschlüsse vermitteln ein noch aussagekräftigeres Bild von der Arbeitsweise des Unternehmens.
Im Jahr 2023 verzeichnete AIC Verluste in Höhe von rund 51 Millionen Lek, hauptsächlich aufgrund von Betriebs- und Personalkosten.
Im Jahr 2022 waren die gemeldeten Verluste sogar noch höher und beliefen sich auf rund 69 Millionen Lek.
Struktura e të ardhurave dhe shpenzimeve tregon një paradoks të qartë: Korporata nuk gjeneron pothuajse asnjë të ardhur nga aktiviteti i saj kryesor, ndërsa shpenzimet kryesore lidhen me paga, shërbime dhe administrim.
Edhe në vitin 2024, sipas pasqyrave financiare të audituara, të ardhurat nga aktiviteti i shfrytëzimit mbeten praktikisht zero, ndërsa shpenzimet operative dhe të personelit vazhdojnë të jenë të konsiderueshme.
Fitimi i raportuar për vitin 2024 nuk lidhet me realizimin e projekteve investuese, por kryesisht me të ardhura financiare nga depozita dhe interesa, çka nënkupton se kapitali publik është përdorur më shumë si instrument financiar sesa si motor investimi.
Kjo krijon një pyetje të thjeshtë: nëse kapitali publik përfundon në depozita bankare për të gjeneruar interesa, cili është roli real i një korporate zhvillimi?
Një strukturë e shtrenjtë për taksapaguesit
Ndërkohë që zhvillimi i projekteve mungon, Korporata ka ndërtuar një strukturë të plotë institucionale.
Ligji i saj parashikon një arkitekturë të gjerë drejtimi që përfshin këshillin mbikëqyrës, drejtorin ekzekutiv dhe një bord këshillimor.
Kjo do të thotë paga për stafin, shpërblime për anëtarët e këshillit mbikëqyrës dhe për bordin këshillimor, si dhe një sërë shpenzimesh administrative.
Në mungesë të projekteve që gjenerojnë të ardhura reale, kjo strukturë mbështetet pothuajse tërësisht në fondet publike.
Diplomaci eventesh në vend të projekteve
Një tjetër tendencë e re që ka rënë në sy muajt e fundit është prania e shpeshtë e drejtuesve të AIC në forume dhe evente ndërkombëtare, nga Abu Dhabi dhe Davos deri në Berlin dhe së fundmi edhe Cannes.
Në pamje të parë, kjo mund të duket si një strategji për të promovuar investimet. Por këtu lind një tjetër problem institucional.
Sipas ligjit, misioni i Korporatës së Investimeve Shqiptare është zhvillimi dhe menaxhimi i pronave shtetërore dhe realizimi i projekteve të investimit.
Promovimi i investimeve dhe tërheqja e investitorëve të huaj është një funksion që i është dhënë një institucioni tjetër shtetëror: Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA).
Në këtë kuptim, shfaqja e AIC në panaire dhe evente globale krijon një mbivendosje rolesh dhe një pyetje legjitime: a po shndërrohet Korporata në një strukturë të diplomacisë ekonomike, në vend që të fokusohet në zhvillimin konkret të aseteve publike?
Një instrument që ende nuk ka prodhuar zhvillim
Në teori, Korporata e Investimeve Shqiptare duhet të ishte një nga instrumentet më të rëndësishme të politikës ekonomike të shtetit shqiptar.
Ajo ka në dispozicion pronat publike, kapital shtetëror dhe fleksibilitet më të madh se administrata klasike për të realizuar projekte zhvillimi.
Por pas disa vitesh funksionimi, bilanci mbetet i dobët: projekte të shumta në letër, disa thirrje të dështuara për partnerë privatë, një park teknologjik ende virtual dhe një seri humbjesh financiare të mbuluara nga fondet publike.
Wenn sich der Ansatz nicht ändert, besteht die Gefahr, dass ein Instrument, das zur Entwicklung öffentlichen Eigentums geschaffen wurde, am Ende nur noch Pläne, Veranstaltungen und Berichte hervorbringt.
Unterdessen warten staatliche Liegenschaften, die eigentlich in Entwicklungsprojekte umgewandelt werden sollten, noch immer auf ihren Einsatz. /ecofin.al
Lini një Përgjigje