FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Zgjedhjet e 7 qershorit pritet të përcaktojnë jo vetëm qeverinë e ardhshme, por edhe aftësinë e institucioneve për t'i dhënë fund krizës politike që ka paralizuar vendin...
Kosova do t’u drejtohet sërish kutive të votimit më 7 qershor, vetëm pak muaj pas zgjedhjeve të parakohshme të mbajtura në dhjetor 2025. Vendimi për zgjedhje të reja erdhi pas një ngërçi të zgjatur politik që vuri në pah vështirësitë në krijimin e konsensusit institucional dhe riktheu në qendër të debatit çështjen e stabilitetit politik.
Në zgjedhjet e 7 qershorit në lojë nuk është vetëm formimi i një qeverie të re, por edhe aftësia e sistemit politik për të prodhuar shumica parlamentare të qëndrueshme, të afta për të zgjedhur presidentin e ri dhe për të garantuar vazhdimësinë politike. Shpejtësia me të cilën do të formohen institucionet pas zgjedhjeve do të ndiqet me vëmendje nga Bashkimi Evropian dhe partnerët ndërkombëtarë të Kosovës, në një kohë kur rruga evropiane e vendit mbetet e lidhur ngushtë me stabilitetin dhe efektivitetin e institucioneve demokratike.
Këto janë zgjedhjet e 11 parlamentare që nga viti 2001, kur u mbajtën zgjedhjet e para pas luftës. Nga atëherë, vetëm 4 legjislatura kanë përfunduar mandatin e plotë, ndërsa 7 të tjera janë ndërprerë para kohe, duke reflektuar sfidat e vazhdueshme në krijimin e shumicave të qëndrueshme parlamentare dhe koalicioneve funksionale qeverisëse.
Kriza politike që çoi në zgjedhjet e 7 qershorit lidhet me dështimin e Kuvendit për të zgjedhur presidentin e ri të vendit. Mandati i presidentes Vjosa Osmani përfundoi më 4 prill 2026, pa u siguruar shumica e nevojshme parlamentare për pasuesin e saj. Osmani ishte zgjedhur presidente në prill 2021 pas fitores zgjedhore të Albin Kurtit dhe Lëvizjes Vetëvendosje. Edhe pse ajo kishte shprehur gatishmërinë për të kërkuar një mandat të dytë, mosmarrëveshjet politike dhe mungesa e mbështetjes më të gjerë parlamentare penguan rizgjedhjen e saj.
Sipas Kushtetutës së Kosovës, presidenti zgjidhet nga Kuvendi dhe kërkon një shumicë të cilësuar votash. Vetëvendosje tentoi të propozojë kandidatë alternativë nga shoqëria civile, por nuk arriti të sigurojë mbështetjen e opozitës. Edhe pse shumica qeverisëse dispononte 67 mandate, ajo nuk arriti të sigurojë 80 votat e nevojshme, çka çoi automatikisht vendin në zgjedhje të reja sipas dispozitave kushtetuese.
Zgjedhjet konsiderohen vendimtare për drejtimin e ardhshëm politik të Kosovës. Lëvizja Vetëvendosje e kryeministrit Albin Kurti garon në koalicion me Guxo, Alternativën dhe Partinë Shqiptare Demokristiane, me synimin për të forcuar pozitat parlamentare dhe për të ruajtur rolin udhëheqës në skenën politike, thuhet në një analizë të IBNA.
Nga ana tjetër, Partia Demokratike e Kosovës (PDK) synon rikthimin në pushtet, duke e fokusuar fushatën në zhvillimin ekonomik, sfidat sociale dhe mbështetjen për prodhimin vendas.
Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) kërkon të forcojë pozicionin e saj politik përmes rikthimit të Vjosa Osmanit në radhët e partisë. LDK vazhdon të drejtohet nga Lumir Abdixhiku, i cili konsiderohet gjerësisht si kandidat potencial për postin e kryeministrit nëse partia arrin fitore ose bëhet pjesë e një koalicioni qeverisës.
Në zgjedhje marrin pjesë 22 parti politike dhe tre koalicione parazgjedhore. Forcat kryesore politike shqiptare garojnë veçmas, ndërsa Lista Serbe, përfaqësuesja kryesore politike e komunitetit serb në Kosovë, merr pjesë me mbështetje politike nga Beogradi.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka regjistruar 2.092.174 qytetarë me të drejtë vote, ose 15.884 më shumë krahasuar me zgjedhjet e dhjetorit 2025. Procesi i votimit do të zhvillohet në 949 qendra votimi dhe 2.550 vendvotime në territorin e Kosovës, ndërsa vota e diasporës pritet të luajë sërish një rol të rëndësishëm.
Përveç votimit me postë, qytetarët e Kosovës që jetojnë jashtë vendit do të mund të votojnë në 30 misione diplomatike, përfshirë 17 ambasada dhe 13 konsullata, ku do të funksionojnë gjithsej 47 vendvotime.
Procesi zgjedhor pritet të monitorohet nga vëzhgues ndërkombëtarë. Presidentja në detyrë, Albulena Haxhiu, i ka drejtuar Bashkimit Evropian një ftesë zyrtare për vendosjen e një misioni vëzhgues, duke theksuar rëndësinë e transparencës dhe besueshmërisë së procesit zgjedhor. Monitorimi ndërkombëtar konsiderohet veçanërisht i rëndësishëm në një periudhë kur aspiratat evropiane të Kosovës mbeten të lidhura ngushtë me funksionimin efektiv të institucioneve demokratike.
Zyrtarët evropianë dhe diplomatët perëndimorë kanë theksuar vazhdimisht se stabiliteti politik mbetet një kusht i rëndësishëm për avancimin e reformave, zhvillimin ekonomik dhe progresin në procesin e integrimit evropian. /Përshtati Pamfleti/
Në rendin e ri botëror, marrëveshjet janë ndërshtetërore. Edi Rama- Thaçi dhe Vuçiç e kanë vonuar proçesin e integrimeve euroatllantike, për të tre shtetet:Kosovë- Serbi-Shqipëri. Qytetarët e Kosovës me këto zgjedhje do i pamundësojë kujtëdo të bëjë pazare në kurriz të integritetit territorial të Shtetit të Kosovës. Është vetëm çështje kohe, kur Vuçiç në Serbi dhe Edi Rama në Shqipëri ti bashkohen vëllamit të tyre në Hagë. "Salla e hartave në kryeministrinë e Edi Ramës është e mbushur me flutura. Ato harta që tregojnë shtrirjen territore dhe demokrafinë e shqiptarëve në Ballkan mund ti hedhin në tokë në Serbi, në Greqi e në Maqedoni, mund ti shkelin me këmbë, por ato ruhen në kancelaritë e ballkonit të globit. Nuk kam pikë dyshimi që për Albin Kurtin do ketë një votim plebishitar. Ashtu sikurse e kam thënë që në krye të herës që gadishulli ilirik do riformatohet mbi bazën marrëveshjeve ndërshtetërore .Bazuar në të drejtën e popujve për vetvendosje. Mbikqyrësit e proçesit do jenë fuqitë me ndikim global.