FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Kur kërcënimi për të goditur zemrën naftës së Iranit kthehet në batutë, bota përballet me papërgjegjshmërinë e një fuqie që luan me zjarrin...
Kur presidenti i SHBA flet për bombardime “vetëm për qejf”, nuk kemi më të bëjmë me diplomaci, por me një aventurë të rrezikshme që mund të hedhë në erë gjithë Lindjen e Mesme
Ka momente kur politika ndërkombëtare zhvishet nga çdo maskë dhe shfaqet ashtu siç është: brutale, cinike dhe e dehur nga forca.
Deklarata e Donald Trump për goditje të tjera ndaj ishullit iranian Kharg, “edhe disa herë, vetëm për qejf”, është pikërisht një nga ato momente. Kjo nuk është më gjuhë presidenti. Nuk është as gjuhë diplomacie. Është gjuha e një njeriu që trajton luftën si spektakël dhe rajonin më shpërthyes të globit si lodrën e tij elektorale.
Kharg Island nuk është një shkëmb i humbur në Gjirin Persik. Është aorta ekonomike e Iranit, pika ku kalon pjesa dërrmuese e eksporteve të naftës së vendit. Ta kërcënosh publikisht këtë objektiv do të thotë të mos flasësh më për “goditje kirurgjikale” apo “mesazhe parandaluese”, por për shkatërrime ekonomike dhe provokim të drejtpërdrejtë. Me pak fjalë: është një kërcënim për ta çuar konfliktin në një nivel ku askush nuk kontrollon më pasojat.
Kjo është hipokrizia e madhe amerikane në versionin më të zhveshur. Për vite me radhë, Uashingtoni i ka shitur botës fabulën se vepron për “stabilitet”, “siguri” dhe “parandalim përshkallëzimi”. Por çfarë stabiliteti prodhon një president që flet për bombardime “për qejf”? Çfarë sigurie garanton një fuqi që luan me tregjet globale të naftës, me nervin strategjik të Gjirit dhe me mundësinë e një shpërthimi zinxhir në gjithë rajonin?
Në thelb, Trump nuk po kërcënon vetëm Iranin. Ai po kërcënon arkitekturën e brishtë të sigurisë ndërkombëtare. Sepse një sulm mbi Kharg-un nuk mbetet i izoluar. Ai prek çmimin e naftës, lëvizjet detare, interesat e monarkive të Gjirit, llogaritë e Izraelit, nervozizmin e tregjeve dhe manovrat e fuqive si Kina e Rusia. Pra, kur Trump flet me këtë gjuhë, ai nuk po ndez një fitil lokal. Po afron një detonator global.
Dhe këtu del në pah një e vërtetë që shpesh maskohet nga propaganda: fuqitë e mëdha nuk e urrejnë luftën. Ato e menaxhojnë, e shfrytëzojnë dhe, kur u leverdis, e zgjerojnë. Irani është armiku i përsosur për narrativën amerikane: regjim problematik, anti-perëndimor, agresiv në rajon. Por edhe një armik kaq i parashikueshëm nuk të jep të drejtë të flasësh si piroman. Sepse kur superfuqia më e madhe e botës përdor këtë gjuhë, atëherë i gjithë sistemi ndërkombëtar futet në një fazë pasigurie të frikshme.
Më e rënda është se një gjuhë e tillë nuk prodhon vetëm tension me Iranin. Ajo prodhon një precedent të rrezikshëm: normalizon idenë se objektivat energjetike mund të bëhen tabelë qitjeje sipas humorit të liderëve. Sot është Kharg. Nesër mund të jetë çdo arterie tjetër jetike në rajon. Dhe kur energjia hyn në shënjestër, diplomacia del nga loja.
Teherani, natyrisht, nuk do të heshtë. Regjimi iranian jeton politikisht edhe nga konflikti, edhe nga narrativa e rezistencës. Një kërcënim i tillë është oksigjen për vijën e ashpër në Teheran. Pra, në vend që të izolojë Iranin, Trump rrezikon ta forcojë logjikën e hakmarrjes dhe mobilizimit. Me një fjali të vetme, ai mund t’u ketë dhënë skifterëve iranianë justifikimin që prisnin.
Kjo është tragjedia e madhe e politikës së forcës: të shitet si vendosmëri, ndërsa në fakt prodhon vetëm kaos. SHBA nuk duket si fuqi e qetë dhe racionale kur kërcënon “për qejf”. Duket si një perandori nervoze që e ka humbur sensin e kufirit mes presionit strategjik dhe aventurës së papërgjegjshme. Dhe kur perandoritë bëhen nervoze, bota paguan faturën.
Në fund, pyetja nuk është më çfarë do të bëjë Irani. Pyetja është deri ku është gati të shkojë Amerika kur në krye të saj është një lider që e sheh zjarrin si instrument shfaqjeje. Sepse një president që flet për bombardime si për zbavitje, nuk po paralajmëron vetëm armikun. Po paralajmëron gjithë botën se rendi ndërkombëtar mund të varet nga impulsi, egoja dhe spektakli.
Dhe kjo është më e frikshme se vetë kërcënimi ndaj Kharg-ut./Pamfleti
Me kanet thene qe Pavioni Nr 5 ne Tirane eshte shume i avancuar ne specialitetin e vet. Merreni more djali e rregullojeni te behet njeri se i ka ikur fiqiri.
Diagnozë e sakt. Problem mbetet që kush do ti thotë mbretit se ka dalur lakuriq!