FLASH
Shkruar nga Marco Lupis
Nga dunat e Zvërnecit te sheshet e Tiranës, një revoltë e lindur për të mbrojtur një peizazh të brishtë është kthyer në simbolin e një krize më të gjerë politike...
Në Shqipëri, një revoltë mjedisore kundër një projekti turistik luksoz është shndërruar, brenda pak ditësh, në një protestë kombëtare kundër korrupsionit dhe arbitraritetit të sistemit politik.
Emri me të cilin është pagëzuar nga mediat ndërkombëtare, “Revolucioni i flamingove”, pasqyron mjaft mirë forcën simbolike të një lëvizjeje që ka zgjedhur një shpend shtegtar si emblemë të mbrojtjes së territorit dhe dinjitetit publik.
Shkëndija që ndezi protestën ishte nisja e punimeve në një zonë bregdetare me ndjeshmëri të lartë ekologjike, mes Sazanit dhe Zvërnecit. Aty parashikohet një zhvillim i madh turistik i lidhur me kompaninë e investimeve të dhëndrit të presidentit amerikan Donald Trump – Jared Kushner, bashkëshorti i Ivanka Trump dhe themeluesi i “Affinity Partners”.
Që nga ai moment, protesta u shtri në Tiranë, me manifestime të përditshme para selisë së qeverisë, ku ndërthuren parullat për mbrojtjen e mjedisit me denoncimin e korrupsionit dhe refuzimin e një politike që shihet si e shkëputur nga interesi i përbashkët.
Përdorimi i flamingove si simbol i protestave shkon përtej një gjetjeje thjesht vizuale. Ai vendos një lidhje të fortë me bregdetin e kontestuar, i cili shërben si stacion ndalimi gjatë shtegtimit të këtyre shpendëve dhe strehon habitate delikate, me specie të mbrojtura dhe një ekosistem të brishtë.
Pamjet e flamingove rozë të fryrë me ajër, pankartat e bëra vetë dhe flamujt shqiptarë i dhanë lëvizjes një forcë imazhi të menjëhershme, lehtësisht të dallueshme edhe në rrjetet sociale.
Një lëvizje nga poshtë lart
Ky dimension simbolik ka peshuar shumë në një vend ku protestat shpesh janë konsumuar brenda skemave tradicionale partiake. Përkundrazi, “revolucioni” i flamingove tregoi që në fillim një tipar ndryshe.
Ai u shfaq si një mobilizim nga poshtë lart, spontan, i organizuar kryesisht përmes rrjeteve sociale, i aftë të përfshijë studentë, mjedisorë, banorë vendas dhe profesionistë. Pikërisht kjo natyrë fluide e bëri më të vështirë për t’u menaxhuar dhe në të njëjtën kohë, më të pasur me kuptim.
Në qendër të historisë janë dy projekte të mëdha imobiliare të nivelit të lartë, të cilat paraqiten si motorë të zhvillimit dhe punësimit, por që nga protestuesit shihen si privatizimi i radhës i peizazhit në emër të interesave të errëta.
Projekti i përgjithshëm kap vlerën e rreth 1.4 miliardë dollarëve dhe prek zona me vlerë të jashtëzakonshme mjedisore në bregdetin adriatik shqiptar. Qeveria e kryeministrit Edi Rama e mbron si pjesë të një strategie për të thithur kapitale dhe për të fuqizuar turizmin e luksit.
Por manifestuesit këmbëngulin se gara për investime po bëhet në dëm të mbrojtjes së mjedisit dhe në një klimë ku mekanizmat e licencimit favorizojnë operatorët e mëdhenj, sidomos kur ata kanë lidhje politike me klasën udhëheqëse shqiptare.
Kështu, protesta, e nisur nga një çështje peizazhi, mori shpejt trajtën e një referendumi moral mbi marrëdhëniet mes pushtetit, biznesit dhe territorit.
Mosbesim i gjithanshëm
Një nga elementet më rëndësishëm është gjerësia e pakënaqësisë. Manifestuesit nuk kontestojnë vetëm qeverinë në detyrë, por akuzojnë edhe opozitën tradicionale se është pjesë e të njëjtit sistem pushteti dhe se mban të njëjtat përgjegjësi në degradimin gradual të jetës publike.
Ky mosbesim i gjithanshëm ka ushqyer tonet radikale të protestës, e cila nuk kufizohet vetëm në kërkesën për të ndaluar projektin, por kërkon dorëheqje, llogaridhënie dhe një ndryshim të modelit të qeverisjes.
Po ashtu, protestat janë shenjë e një ndjenje të gjerë lodhjeje në vend ndaj një klase politike të mbyllur, vetëreferuese dhe tepër tolerante ndaj praktikave klienteliste. Prandaj, “Revolucioni i flamingove” nuk mund të kalohet thjesht si një lëvizje e radhës mjedisore; ai është përfaqësimi i një brezi dhe i një pjese të shoqërisë shqiptare që refuzon ta pranojë mosbesimin si normalitet.
Dimensioni mjedisor i çështjes përfshiu me shpejtësi edhe Brukselin. Komisioni Evropian ka shprehur shqetësim për respektimin e normave mjedisore dhe ka paralajmëruar se rrugëtimi i anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian mund të rrezikohet nëse nuk respektohen standardet e kërkuara.
Ky është një hap vendimtar, sepse e zhvendos protestën nga rrafshi i brendshëm në atë gjeopolitik, duke vendosur në peshore zhvillimin turistik, mbrojtjen e peizazhit dhe kredibilitetin evropian të vendit. Për Tiranën, që synon të përshpejtojë afrimin me BE-në, kjo çështje nuk është dytësore.
Rezervat e Brukselit tregojnë se ambicia evropiane e Shqipërisë varet edhe nga aftësia për të harmonizuar rritjen ekonomike me shtetin e së drejtës në fushën e mjedisit. Me fjalë të tjera, rasti i flamingove është kthyer në një test për cilësinë e qeverisjes shqiptare.
Një model i ri proteste
Vala e mobilizimit po merr një formë të re në krahasim me të kaluarën. Nuk është protesta klasike e udhëhequr nga partitë apo liderë të njohur, por një lëvizje më horizontale, ku pjesëmarrja duket se ka më shumë rëndësi sesa disiplina organizative.
Edhe për këtë arsye manifestimet kanë vijuar të rriten, me marshime të gjata në mbrëmje dhe një qarkullim të madh imazhesh e mesazhesh në internet. Në Shqipëri, ku protestat sigurisht që nuk janë diçka e re, e veçanta qëndron te gërshetimi i dy elementeve: një kauzë konkrete dhe e menjëhershme, siç është mbrojtja e një territori të brishtë, dhe një kërkesë më e gjerë politike, që është fundi i një sistemi të perceptuar si i paprekshëm nga përgjegjshmëria.
Është pikërisht ky kombinim që i jep “Revolucionit të flamingove” një peshë që shkon përtej rastit specifik. Forca e protestës qëndron ndoshta pikërisht te thjeshtësia e saj. Ajo nuk kërkon vetëm të shpëtojë një lagunë, një plazh apo një rrip bregdeti, por vë në pikëpyetje modelin e zhvillimit të zgjedhur nga vendi në vitet e fundit.
Aktivistët këmbëngulin se Shqipëria nuk duhet t’i shitet blerësit më të rëndësishëm dhe se turizmi, nëse dëshiron të jetë një burim zhvillimi, duhet të mbetet në përputhje me peizazhin, ligjshmërinë dhe interesin publik.
Prandaj, “Revolucioni i flamingove” duhet lexuar njëkohësisht si një ngjarje lokale, por edhe si një histori evropiane, sepse flet për tranzicionin ekonomik, brishtësinë institucionale dhe çmimin politik që paguhet kur rritja ekonomike shfaqet e shkëputur nga mbrojtja e të mirave të përbashkëta.
Ku do të çojë kjo mbetet për t’u parë, por që tani mund të thuhet se në Shqipëri, një protestë e lindur për të mbrojtur flamingot, ka përfunduar duke marrë nën akuzë të gjithë sistemin e pushtetit në vendin e shqiponjave.
Jemi populli me i varfer ne europe se kemi qeverine me te korrupruar ne Europe. Ketij kryem duhet me i rrjep lekuren per demet qe i ka shkaktuar ketij vend. Cdo gje ne kete vend eshte fasade, eshte boshe eshte sic eshte ky palaco kryeminister qe asnjehere nuk ben ate qe thote. Eshte demagog, as do tia dije fare per kete popull. Rasti i djeshem i SPAK tregoji dhe njehere qe pas ketyre investimeve fshihen parate e droges. Ky drogaxhi ne krye te qeverise duhet te marr ate e meriton duhet te behet shembull. Gjerat behen aq hapur sa dhe nje femije 2 vjec e kupton. I bej thirrje spak te bllokoj urgjentisht punimet ne palase, nje katraure qe po shkaterron gjithe bregdetin, lavatrice e parave te pista me ne krye miliarderin e forbes Samir Muti. Gjithashtu koka e kesaj skeme qelbesira kryeminister duhet te arrestohet ne zyre. Nje shtet prej letre qe dhe pse paguhen institucionet, te gjitha me urdher jane te gjunjezuara para ketyre trafikanteve nderkombetare qe gjejne sheshin e mutit kryeminister e bejne pershesh.
Shkrim brilant
Ich wünsche allen Albanern, dass sie ihre Heimat beschützen und die mafiösen Gestalten in Gefängnisse werfen. Es ist hoch an der Zeit dazu! Lasst euch niemals die eigene Heimat von gierigen Investoren nehmen und die schöne Landschaft ruinieren! Ich war viermal in den letzten Jahren in Albanien und sah von Jahr zu Jahr deutliche Veränderungen, welche bedeuten, dass die traumhafte Küste eines Tages zubetoniert sein wird. Was habt ihr davon? Die einfache Bevölkerung hat nur Nachteile. Ihr müsst immer höhere Mieten bezahlen bzw. immer mehr für Immobilienkäufe. Die Gewinne stecken die Investoren ein und ihr werdet ausgenutzt. Lasst das nicht zu, denn eure Kinder müssen eine gute Zukunft bekommen! Ich wünsche allen viel Erfolg bei dem Protest gegen Rama und Luxus-Ansiedlungen jeder Art! Im September komme ich wieder nach Tirana, Vlora und Himara sowie Sandara und freue mich sehr auf euch und euer tolles Land!
Ka dale mbreti lakuriq. Dhe prape si vjen turp del e shfaqet.
Marco Lupis - pinjoll i arstokracise se vjeter sarde dhe gazetar guximtar i apasionuar pas kronikave te luftrave na ka shkruajtur nje te bukur artikull...Marco eshte nje pene dhe fytyre fisnike. vetem kaq. Sepse, mesa lexova, duket qarte se Ai nuk e ka provuar ne lekuren e vet ndjenjen e poshterimit qe ndjen njeriu i pasur materialisht dhe shpirterisht kur puntoret dhe fshataret - per te cilet ai luftoi e skarifikoi deri edhe me arme ne dore kunder pushtuesit te huaj dhe sundimtarit vendas - ne Demokraci fillojne e u tregojne arrat atyre aristokrateve qe shkrine jeten dhe pasurite e tyre me qellim qe te varferit dhe te pasurit te kene, ne Shqiperi, dallime thjeshte relative midis tyre, dhe jo dallime antagoniste... protestuesit e sotem jane bij e bija te ishpuntoreve dhe ishfshatareve te Diktatures, prandaj ajo edhe quhej e Proletariatit... Marco nuk e ka bere universitetin e komunizmit, ne i beme dy univerisitete: komunizmit demokracise, dhe kuptojme shume e me shume dhe thelle e me thelle...Populli thote; i zoti e nxjerr gomarin nga balta....dhe i zoti gomarit eshte Edi Rama me certifikate pronesie nga populli...le te jemi Pragmatiste, se vdiqem nga dogmat demokratike te sheqerosura me liri, drejtesi, vllazeri, bollek material...
Asgjëkund nuk të çon përderisa ndërmjet protestuesve janë tipa si Tik llapaj e Agron shehu të dy të korruptuar dhe plot drejtues partish fatazmë …nuk ka drejtues të zgjedhur a të shpallur. Sa kohë protesta ben vetgjygjsi dhe sforcon qytetarët per pjesmarrje me çohu nga kafja dhe mbështetet nga emigrantë apo studentë që kanë braktisur vendin e tyre për përfitime personale dhe tani shohin Shqiprinë si vend ku mund të përfitojnë më shumë se aty ku janë me një fjalë interesi personal
Ke te drejte, ujet e qelbur nuk eshte i pijshem se te perzihen zorret.
Me e bukura se pervec degjenerimit te politikes Shqiptare zbuloi edhe degjenerimin e familjes Trump qe kane pushtuar Shtyepine e Bardhe familjarisht e po tallet e gjithe bote me meme. Shihni komentet qe i behen Shqiptareve nga e gjithe bota e sidomos Amerikanet, ku i ngrene Shqiptaret ne qiell me fjalet, bravo Albania, Shqiptaret na hapen syte. Shume shtete e mbajne simbol shqiponjen per shume aresye e duan te fluturojne mbi te tjeret, por Shqiptaret e mbajne Shqiponjen simbol se ia dine vlerat e saj per te mbijetuar e perballuar furtunat ne kushtet me te veshtira.