FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Now in my old age, I feel compelled to confess my truth, as I lived it. I'm talking about modest men, who never boasted about their achievements, and about others who were silenced by the regime and buried in nameless tombs. In no case do I undertake to usurp the monopoly of the truth or to claim laurels for an event, where I was a casual attendee, although I was eager to feel a little bit my friends, who tactfully and kindly avoided me: "Byrazer, open your eyes... don't get confused... because you still have two months left"! Worry that stuck with me like a talisman, from the morning of May 21, 22 and 23, 1974, even followed me for the following months, until I was released. However, everything I saw and heard in those three days, I would not want to take to my grave.
And it was not known where the blasphemous oratory of the "veteran" of the laraskas would arrive, if the complaint of the brilliant poet of the city did not roar from beyond the world:
"What are you talking about like that, you bastard? We waited for him in the Burrel prison and we know that he could barely write letters! It was a camouflaged invasion, Mr. Poet! He chose to pretend to be ignorant so that they would believe him"!
"Honorable, I believe that I raised him and taught him everything from the alpha"! – defended the poet of subtle feelings.
At that moment, the ghost of the black Chief Investigator, the cat who had condemned Poet and Namik and the whole bunch of "enemies" of the Party, even the friends and lovers of internationalism, rose from beyond hell; he began his vikamat as if he were in the courtroom:
"Not even in the grave did your mouth close, you bastard"! - he was threatened. - We knew what he was up to at that time, so we gave him that party! Why, we condemned him in vain! Uh, what do you say to us, sir, now that you went to America"?!
"What a black America, you bastard, blacker than you are"!
"If "IF" has gone"
"You're still not fed up with "AS IF"!
"IF" you knew, sir, what a lightning bolt he was..."!
"He was like a lamb, intelligent and erudite, with character and... but you don't..."!
"IF" you would find out, sir, what the devil was hiding behind the angel, you would burst into the grave"!
"How did you say"?
"IF" you understand it, O Poet,...! The grass will have gone like a machete"!
"God forbid, you started with "SIKUR", you arrested him with "SIKUR", you sentenced him with "SIKUR", you sentenced him with "SIKUR", twenty years he made a joke with "SIKUR", but even in democracy, you want add it to the pits, with "AS IF"! - cursed the Poet.
"Try and curse as much as you want, but don't be cursed by poets and mothers"!
The jingle of a bell interrupted the quarrel in the kingdom of Hades.
Every time the bell rang, I heard a shrill and dry voice from the other side of the receiver:
"The AMC number you are looking for does not exist! Please contact the information service. Thank you!”
"Ptu-u lanete, I'm looking for a friend, not information"! - I return my voice to the ice that says without a hint of pain: "it doesn't exist"!
“O shushkë, Namiku ekziston dhe reziston, moj! Ai iu rezistoi burgjeve dhe torturave të Sigurimit Shtetit, jo më ca kompanive shushunja!
Pastaj, cila je ti që vendoske, qenien apo mosqenien e të tjerëve? Ndonjë sirenë e mbetur në skuta shkëmbinjsh, që i këndoi Odisesë? Kalipsoja që e mbajti peng? Ajkuna që vajton Omerin, majë bjeshkës? Apo velinë-gorgonë e kohës, që josh të lënë paratë në chatet e turpshme, të rinjtë karafilë? Jo, s’na josh dot neve ti, me gjithë shtojzovallet e reklamave”!
Xhërr-xhërri më fshikullon timpanin, bash si altoparlanti i burgut, ngulur në shtyllën para mensës.
“Ç’na bëre me hydhër, moj u bëfsh def dhe i rënçin arixhofkat, jarabi!” Xhërr ditën, xhërr natën…!
“Alo! Nr. A.M.C. që ju kër… nuk ekziston. Ju falem….”! “Përnjëmend e ke, moj t’u thaftë gjuha!? Po tallesh, moj telelkë? S’ekzistoka thotë”!
“Po në komunizëm, pse ekzistonim moj? Apo na donit të mbushnit burgjet”?
“S’kisha lindur atë kohë dhe s’mbaj përgjegjësi”, -shfajësohesh ti, fyçkë!
“Dakord, pa pyet tët atë, moj zuzare, ai ka qenë bash hetuesi, prokurori, gjykatësi, oficeri, polici, operativi apo xhelati, me pushkë e konop në dorë”!
“S’jam përgjegjëse për krimet e tim ati”; mbrohesh sërish!
“Epo mirë, s’të kërkova hesap, për bëmat e tij, po mos thuaj ‘nuk ekziston’? Ne jemi këtu moj lubi, do na keni gozhdë, sot e për mot! Ehu sa pengesa kemi kaptuar ne, që nga hetuesitë me dhunë barbare, te mjerimi pafund, urinë pa skaj, torturat pa pra, gjermankat me thumba, gjykatat mizore, kaskat e vdekjes, zinxhirë dhe litarë në duar e këmbë, telat gjembaçë, policët mizorë, operativët dinakë, birucat e ftohta, kampet shfarosës, etj…, etj…, deri te ballafaqimi me vdekjen”!
Xhërr-xhërr zilja.
“Telefonojmë nga mbretëria e Hadit”!
“Nga the”?
“Nga përtej bota, ‘re”!
“Ua-a Malua, nga mbive, ‘re”?!
“Nga zona e piritit”?
“Mos ke ngatërruar numër”!
“Alo! Alo, më dëgjon”?
“Po”!
“Mjaft me vet-lëvdata, mo tu mbylltë e mendjes, ce u bëtë si veteranët”!
“Ej, shoku Xhel…”!
“Shoku i sat ë… po lëre-lëre fare, ce s’dihet ku dalim me broçkullat ala partizançe”! -më buçiti zëri i Xhelal beut.
“Gjallë qenke”!
“Gjallëe me tukeq, mo! Këtu jemi, s’kemi ku vemi, brenda këtij qerthulli…”!
“Kjo është eee…”!
“Epo mirë, Havziut ia këputën fytin, nashtithi e them unë”!
“Lëni shakat Xhelol-o, e më nep gastaren”!
“O-oo, Xhafa”!
“Mos u habit çuno, kur të bjerë rruga këndej pari, hajde kthejmë dy-tri teke”!
“Ala me teke? S’tu ndaka xhani nga rakia, o Xhaferr Dema”!
“Jem tuj bo qejf t’modh njitu, mër jahu…”! Piu-piu, humbi sinjali, heshti telefoni.
Xhërr-xhërr zilja.
“Alo, ç’kemi”?
“Ç’bëhet andej nga mbitoka”?
“Prapë telefonatë nga Hadi”?
“Foli mikut”!
“Cilit”?
“Foli”!
“Alo”!
“Ikë mo bythkë, do t’i thyej nofullat, që m’i ke si kali i Goles”!
“’Marrok’, ende duke u grinder”?
“S’ju ndahem unë, tani jam me Faqkën”!
“E di që ti dhe Dhori keni ikur me kohë në atë dynja, po kërkoja Namikun”.
“Për Namikun po flas, o kokë-ë”!
“Ti Arshin…”?!
“Unë”!
“Ku je, bre Arshin Laraku”?
“Këtuzë mo, në këtë dynjazë, jemi tok nashtithi”!
“Bre-e, bre-e-e, Zakja”!
“Unë jam, mo”!
“Si po ja çon, bre Zake, a ma ke takuar Nevzatkën? Po çajmë dërrasa këtuthi, mo”!
“Sikur s’nmë besohet, o Riza bej Kamenica”!
“Pse s’ta mbush synë unë, o”!?
“Syrin ma mbush, po mendjen s’ma mbush dot”!
“Atë lloj mendje ke ti o, po ta kishe sagllam, s’vije këtu, o”!
“Oh-oo, edhe ti Ali Hoxhallari atje”?!
“Vetë m’i trazove eshtrat, o? Flija me Balon, keq e me tukeq, po kishim zënë vend ama! Erdhët më ngritët, pritëm nashti, o”!
“Shpresoja të qetësoheshe”!
“Lëre ç’shpreson ti, s’ka qetësi mbi dhe, sikur të mbetet edhe një këmbë komunisti”!
“Shih punën Tomor, jemi ndarë prej kohe”!
“Si the or mik, të punoj unë, të hajë Nexhmie kurva”!?
“Ajo po han e po pin, e po rrnon si mbretneshë, lum djali”! – zëri i Shyq Grudës u ngrit më gazmor, si ditën kur gjeti kokrrën e lakrës, top pa prishur, në kazanin e supës.
“Cila zarba, vejusha, merimanga e zezë…”?
“Me gjithë trujtjet e tua, o Ilija Iljadhi, ajo i muer paret e burgut, nji për nji, kurse na po shuhena nji nga nji, pa gzue asnjë kacidhe”! – e ndërpreu piktori i shqiponjës, Mersin Vlashi.
“Po ti, ç’kërkon këtu”? – m’u kthye mua.
“Namikun”!
“Është në ape-e-el, ‘re milet”!
“Ku the Malo”?
“Në parajsë, ‘re”!
“Boll na lodhe kryet Smail, e morëm vesh ku jeni”!
“Edhe ti Esat aty”?
“Mos donit të më shihnit në orizoret e Republikës Popullore të Kinës, zotëria juaj? Jo, më mirë eshtra-ndryrë në furrikun tënd, se uturak floriri, në haletë e botës”!
“Piu-piu”, u ndërpre lidhja, humbi sërish sinjali.
“Ah u shofshi, o kompani fantazma, na i prutë zorrët në fyt, s’guxon robi të lidhet me miqtë”! Xhërr zilja, xhërr-rr.
“Alo! Nr. A.M.C. që ju kër… nuk ekziston. Ju falem…”!
“Prapë ti, moj fyçkë”?
“Po flisni me mbretërinë e të vdekurve, zotëri”!
“Alo”!
Zë i njohur! “Mblidh mendjen bir, se kokërr gruri është e shkreta dhe fiu…”!
“Alo”!
“Ku i paskeni gjetur telefonat”?
“Ç’nuk gjen, po pate Mehmet Hamzën, lum miku! Ai të gjen pranga, jo më një palo cellular”!
“Aha-ha-ha, e kisha harruar, t’i pruri ato porositë”?
“Për lumin Jance dhe Tibetin kinez, e ke fjalën”?
“Po, a t’i solli”?
“Për ty si fshatar më tha, t’i gjej me gjysmë çmimi!? Or po bjeri, pa për fshatar ti, më shet mua me gjithë poture”!
Po shyqyr s’gjeti blerës për këtë deli mall!
“T’i pruri”?
“M’i pruri the?! Të dyja ore, por pa Maon dhe Dalai Lamën”!
“Lëri llogjet Esat, më duhej Namiku”?
“Gjete qishë të falesh! Ju e patët mes jush dhe s’ia ditët kimetin, nashi e morëm ne”!
“Shih mos rregullon ndonjë trambë me Mehmetin, i japim edhe hyst dhe e di për nder”!
“Lëre nderin, për huq tregtari, ai shet edhe babanë pesë lekë”!
Piu-piu, u ndërpre telefonata.
Hadi urdhëroi Cerberin të kyçte derën e Mbretërisë së nën-dheut, të për-brendshmit mbetën ku qenë, të përjashtmit këtu, mbi tokë.
II
Interesant robi kur u moshuoka, iu ktheka sërish e sërish fenomenit fëmijëri e rini! Këto kohët e fundit, po më faniten si dendur vuajtjet dhe tmerret e burgut. Më shprishin gjumin, rijetoj në ëndrra e në zhgjëndrra, torturat e birucave të Shkodrës, stërmundimet fizike, karrigen e ngulur në beton, stomakun bosh, kokën të çarë, syrin qorr, veshin shurdh, hetuesit mizorë, prokurorët xhahilë, gjyqtarët e pashpirt dhe policët injorantë, që veshur në të zeza, parakalojnë më çehrengrysur se atëkohë, me pranga, me hunj, me akt-akuza, me kode penalë. Në vesh ushton klithma “armik”, që pasohet nga huri.
Përpëlitem mbi karrigen e ngulur në beton dhe gjaku kullon nga kyçet e lidhur me gjermanka në gishtat e thyer, si dhe eshtrat e thërrmuara, nga koka e çarë, në nofullat e shkërmoqura…!
“Shpëtomë, o Zot”!
Por… djalli ulërin dhe tund dosjen e trashë, me duart e bardha të Faik Minarollit:
“I pandehuri është kundërshtar dhe armik i betuar i Partisë dhe Shqipërisë Socialiste! Si i tillë paraqet rrezikshmëri të theksuar shoqërore dhe…”!
“Armiqtë në litar, urra-a”! – i mban iso turma njëngjyrëshe. “Po, do ta lidhim pas shkëmbit në Tartar…”!
“Urra-a! Rroftë drejtësia popullore”!
“Them ta lidhim nja dhjetë vjet, meqë është minoren…”!
“Pse dhjetë”?
“Po sa”?
“Njëzetë”.
“Pse njëzetë”?
“Po sa”?
“Një jetë”.
“Pse një jetë”?
“Po sa”?
“Një përjetësi”.
“Pse një…”?
“Po sa…”?
“E lëmë ca vite pas shkëmbit dhe këtu na ka, fundja kush na pengon, ta lidhim sërish, po i mbeti ndopak mëlçi…”?!
“Urra-a’. Rroftë drejtësia popullore”!
Pastaj më shfaqet Repsi, me acarin kallkan, me birucat katran, me xhahilët nopranë, me daltat, varetë dhe duart mbledhur me straxhio; karrocofoni, kazmaqofoni, qyrekofoni dhe Nasho korroziu, pas tij operative, Pjetër Tarazhi, që kapardiset me dorashkat e zeza dhe shpirtin më të zi, nga çizmet lustrina.
Një klloçkë gjigante ndeh krahët të më mbrojë, si zogjtë nga gjeraqina. Më fanitet vargani i pleqve të shtrenjtë; nga Esheref Zajmi, me ironinë e përjetshme, që s’arrije ta ndaje nga sarkazma, me thikat e imta dhe drurin e bushit; Raqka me librat dhe lutjet në buzë; Daut Runa, me këshillat pafund; Sulo Gorica, me dashamirësinë pa skaj; Izet Gumeni, me fjalën e prerë; Dom Mark Hasi, me kokën plot tru dhe trupin e sfilitur nga tuberkulozi; më jehojnë këshillat e urta të Hafëz Sabri Koçit; më këqyrin me ngulm, sytë zhbirues të At Zef Pllumit; Muharrem Dyli tund duart si paladinët e vjetër dhe jep komandën: “Përpara babam, ke Rremon pas…”; i vëllai, xha Rizai, me fjalën e mençme; dy miqtë e pandarë, Ilia Iliadhi, (Sançua) i zgjuar e sanguin, i zjarrtë e dinamik dhe Namik Zeneli, (Don Kishoti), po aq i zgjuar në mos më, emisar i urtë dhe i padukshëm, flegmatik pa vetëmburrje dhe pa vetëlëvdata; më këshillojnë profesorët zhelanë, që më dhanë dije pa asnjë përfitim, etj., etj.
Mandej më shfaqet dera e Burrelit, me diçiturën e padukshme, por të njohur nga gjithë fatzinjtë që kaluan aty.
“Lasciate ogni speranca, o voi chi entrate qui”! pa Dantja shkruar në derë të ferrit:
"Ah, Dan, if you had tried BURREL, maybe you would have conceived of HELL differently!"!
"This is where they call Burrel, where you enter and you don't leave", they told us when we passed under that door, although several hundred poor people crossed that threshold with their feet, several hundred fatzins slipped through it, with blankets, to the pit at the foot of Qershiza! Behind that door, wander the shadows of smart and wise men, of pen and book, of mouth and faith, who passed on the history that the hypocritical rulers tried to hide!
God wanted me to come out alive, to end up in another hell blacker than hell... Spaçi, the "grave of enemies"!
In the black holes of copper and pyrite, identical black-faced friends parade, I can hardly distinguish them,... because they could not remove the scroma left by the mineral, not even for over forty years. I remember the black days and nights, because the mine had no days, but endless nights.
They appear to me as in a retro movie, crowds of weak, tired, coughing, vomiting, sputum mixed with blood beds, malnourished, broken in two, from hard work; and policemen with barbed wire, iron bars and spikes in their hands.
The screams still pierce me:
"Planning, planning"!
The dialogue without a way out makes me cringe:
"I'm sick, Mr. Peter"!
"Ala, you have nothing to do"!
"I can't anymore"!
"O planan, o janin, I love the wagons"!
"There is no mineral in the front"!
"I don't know, take the pickaxe and mess it up"!
"Can the rock be messed up"!?
"Hekrat bre"! and the fatzis ended up behind the pillars.
Somewhere a head was torn off, somewhere a body collapsed, somewhere a heart stopped, somewhere a life was extinguished...! Terrible, I writhe like a broken-winged bird! As the reel spins endlessly and the film moves with dizzying speed, projecting the colorless days, the galley-covered months and years, and eternal nights!
The movement slows down, the reel stops and the figurines stiffen like the horsemen of the legend and the bride in the veil. The climax arrives, the Revolt of Spaç, the unrepeatable moment of modern times./ Memorie.al
Lini një Përgjigje