FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Governments in the region are moving from price control to ensuring supply and fiscal stability
Price pressure across the Balkans is pushing governments towards more interventionist and diversified fuel policies, with the focus shifting from simply limiting prices to securing supply, limiting market distortions, and testing each country's fiscal sustainability.
The mounting pressure is forcing Balkan governments to adopt increasingly intrusive measures, ranging from consumption restrictions and tax cuts to the use of strategic reserves and stricter price monitoring. Unlike the previous wave of measures, the situation is now more complex, as authorities aim not only to protect households and businesses from rising costs, but also to prevent shortages, long lines at supply points and new distortions caused by cross-border demand.
Comparing the measures taken by each country shows that the Balkans no longer follow a single model for coping with the pressure. Slovenia has moved to consumption restrictions and emergency operational support, North Macedonia and Serbia rely more on tax cuts and the use of reserves, Albania is strengthening market supervision, while Montenegro is pursuing a more prudent institutional and fiscal approach. What unites the countries is not the similarity of measures, but the common recognition that the fuel market can no longer be left to self-regulate without strong state intervention.
Measures taken by each country
In Slovenia , the government of Robert Golob has imposed temporary restrictions on fuel supplies, setting a daily limit of 50 liters for individuals and 200 liters for companies and the self-employed, including those in agriculture. The measure aims to ease pressure on supplies at a time when demand has increased from drivers coming from Italy and Austria in search of lower prices. The Ministry of Climate and Environment is awaiting data from suppliers to assess developments, leaving the possibility of further measures open. Meanwhile, the involvement of the army in fuel distribution underlines the seriousness of the situation, especially as parts of the network have been under great pressure, especially for the supply of diesel, writes IBNA.
Në Maqedoninë e Veriut, kryeministri Hristijan Mickoski njoftoi një paketë emergjente që synon frenimin e rritjes së çmimeve të karburanteve dhe energjisë elektrike. Qeveria uli TVSH-në për karburantet nga 18% në 10% për dy javët e ardhshme, një masë që pritet të ulë çmimet me 6 deri në 7 denarë për litër. Njëkohësisht, autoritetet vendosën të lëshojnë mazut nga rezervat shtetërore dhe shpallën gjendje krize në nivel kombëtar për të përshpejtuar zbatimin e masave ligjore dhe administrative. Ky hap sinjalizon një kalim nga menaxhimi i ngushtë i çmimeve drejt një strategjie më të gjerë për parandalimin e paqëndrueshmërisë energjetike.
Në Shqipëri, ministrja e Ekonomisë Delina Ibrahimaj, njoftoi riaktivizimin e Bordit të Transparencës së Karburanteve për monitorimin e çmimeve, së bashku me një ulje prej 20% të akcizës. Qeveria vazhdon të mbështetet në modelin e saj të çmimeve, i bazuar në një marzh fiks mbi referencat Platts plus taksat përkatëse, duke argumentuar se kjo ndihmon në kontrollin e çmimeve dhe parandalimin e abuzimeve. Sipas vlerësimeve zyrtare, pavarësisht rritjes së fortë të kostove ndërkombëtare, çmimet në vend janë rritur dukshëm më pak, ndërsa deri tani nuk është identifikuar asnjë provë për spekulim. Ibrahimaj theksoi gjithashtu përpjekjet për krijimin e një strukture publike përgjegjëse për menaxhimin e rezervave të detyrueshme të karburanteve, duke nënvizuar se Tirana e sheh çështjen jo vetëm si sfidë çmimesh, por edhe si një çështje sigurie strategjike të furnizimit.
Në Serbi, presidenti Aleksandar Vuçiç njoftoi një tjetër ulje të akcizës për karburantet, e cila, së bashku me vendimet e mëparshme, e çon reduktimin total në rreth 61%. Njëkohësisht, vendi po liron 40,000 ton naftë nga rezervat shtetërore, duke ruajtur një kornizë administrative të kontrollit të çmimeve, në përpjekje për të mbajtur tregun në nivele të menaxhueshme politikisht dhe shoqërisht. Vuçiç pranoi hapur koston e lartë fiskale të këtij vendimi, duke theksuar se të ardhurat nga taksat e karburanteve janë ndër burimet më të rëndësishme të financimit të buxhetit serb. Megjithatë, Beogradi duket i vendosur, të paktën në afat të shkurtër, të përballojë presionin edhe në kurriz të të ardhurave publike për të shmangur tronditje më të thella në tregun e brendshëm.
Montenegro , by contrast, has chosen a more restrained approach. The government rejected the opposition’s proposal to reduce excise duties by 50% from 1 April to 30 June, arguing that such a measure would undermine fiscal stability and would not be in line with the current European regulatory framework. Finance Minister Novica Vuković stressed that taxes on petroleum products constitute a key pillar of public revenues and one of the most stable sources of financing state policies. Although authorities warn of another price increase in the coming days, they assess that there is no immediate risk of shortages, as existing reserves are sufficient to cover demand for the next two months. Podgorica’s stance reflects a different hierarchy of priorities, giving more weight to fiscal sustainability than aggressive tax interventions.
Compared to the previous phase of the crisis, this new period shows that the energy shock in the Balkans is no longer driven solely by international price fluctuations. It is also related to the functioning of domestic supply chains, consumer behavior, price differences between neighboring countries, and the ability of each government to balance social protection with fiscal sustainability. For this reason, the current interventions are not simply short-term relief measures, but also indicators of the limits, priorities, and reflexes of each state in the face of a crisis that is changing shape without easing. / Pamphlet /
Lini një Përgjigje