FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The Albanian state spends a total of 80 million euros to keep only the Hallexjis in prison.
"Fiks Fare" secured documents from the General Directorate of Prisons and talked with the People's Advocate and the Director of the Albanian Committee of Helsinki about the costs and conditions of keeping people who commit criminal offenses in cells.
A letter signed by 145 prisoners in Peqin, who are asking for help to make their voices heard, arrived at the editorial office of the investigative show. They ask for amnesty, as they claim that only the VIPs should not be released. Most of the people who have signed are in custody and not convicted! We have many problems in the delivery of court decisions. We are convicted and in the trial process. We are being investigated and tried under a Penal Code that does not define punishment measures. The law provides the same penalties as for a consumer of a hashish cigarette and the same penalty for the one who produces and sells several tons of the drug. About 65% of us are in custody for Article 283, selling narcotics. Having faith in your humanity and good will, we ask you that the amnesty be at least 2 years general" affirm the prisoners.
Their request comes at a time when the Minister of Justice, Ulsi Manja, has sent to the Parliament a draft for criminal amnesty, which benefits 4 categories. From the calculations so far, according to Manja, "700 convicted persons and 2500 persons on probation benefit". The minister said a few weeks ago that there are "2,500 people detained more than EU standards". "Amnesty at this moment, in addition to other principles, will also serve us to create an opportunity for a proper system," he asserted.
More detained than convicted
But how much is spent to keep a convict/detainee in a cell?! Currently, there are more detainees than convicts in Albanian prisons! Out of about 5,800 prisoners, 2,292 are convicted and 3,087 are in pre-trial detention. There are also 460 people with medical measures. Meanwhile, the daily cost of a prisoner is 3,759 ALL! "There are also 460 people who are medically disabled. It is those who are disabled who have mental health problems. It is a high figure, from the high years and it has been increasing. Today we have an overpopulation of 150 people in total," said Erinda Ballanca, Ombudsman. Meanwhile, a total of 4,594 people work in the prison system, who keep 5,800 people deprived of their freedom in isolation.
Fiks Fare siguroi të dhëna zyrtare për buxhetin vjetor të Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve, duke llogaritur pagat e punonjësve, mirëmbajtjen e institucioneve të vuajtjes së dënimit, naftën, riparimet, tenderët e ushqimeve, kamerave etj. Në total, në një vit, burgjet shpenzojnë gjithsej 8 miliardë lekë, ose rreth 80 milionë euro. “Vetëm për shpenzimet e personelit, paga dhe sigurime, harxhohen 5,5 miliardë lekë, ose 69 % e vlerës totale të buxhetit” thuhet në përgjigjen e Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve, drejtuar Fiks Fare.
Avokatja e Popullit thotë se shifra është akoma më e lartë në buxhetin e shtetit, pasi ka qindra të burgosur që marrin pafajësi. “Nëse të tëra paratë që ne shpenzojmë për këta të paraburgosur, që është një shifër jo e ulët, do të çoheshin në projekte sociale, ndoshta s’do të kishim një numër kaq të madh të personave që janë të kriminalizuar. Shifra që ne harxhojmë për një person të dënuar për të mbajtur në burg është gati 15 fishi i asaj që i japim një familjeje të tërë në nevojë” pohon ajo.
Gati çdo muaj, Drejtoria e Burgjeve shpall tendera me vlerë disa miliona euro për blerje ushqimesh, veshjesh apo edhe për sistemet e sigurisë. Disa nga këto procedura janë hetuar edhe nga organet ligjzbatuese, ku në pranga kanë rënë disa drejtues të burgjeve. Madje, një nga procedurat e dyshimta ishte edhe tenderi i mirëmbajtjes së sistemit të sigurisë në vitin 2023, me vlerë 6 milionë euro. Ngjarjet e mëvonshme, ku një i dënuar vrau po një të dënuar në Peqin, treguan se ky sistem nuk funksiononte.
Shkaktarët e burgosjes masive, Vetingu dhe reforma në drejtësi
Fiks Fare bisedoi me Avokaten e Popullit, Erinda Ballanca, duke e pyetur se si ka mundësi që ka më shumë të paraburgosur sesa të dënuar. “Shqipëria ka një numër të lartë të të burgosurish por edhe të paraburgosurish që është e treta në Këshillin e Europës për numrin më të lartë të vendeve. Dhe vjen pas vetëm pas Turqisë dhe Azerbajxhanit. Mendoj se ka ardhur për shkak të politikës penale, s’ka qenë e duhura dhe vazhdon të jetë e tillë. Rregulli duhet të jetë që burgosesh kur ke një vendim të formës së prerë” thotë ajo, teksa më tej sqaron se një nga faktorët ka qenë edhe reforma në drejtësi.
“Problematikë që ka sjellë këtë situatë është edhe reforma në drejtësi, sot kemi gjysmën e kapaciteteve të prokurorëve dhe gjyqtarëve. Kjo sjell zgjatjen e proceseve gjyqësore. Në vitin e fundit ne kemi evidentuar jo vetëm afate në gjykim, por edhe afate të gjata edhe në zbardhjen e vendimeve. Nuk zbardhen as vendimet në kohë dhe kemi mesatarisht për persona që janë dënuar 6 muaj për t‘u zbardhur vendimi në kohë” shton Ballanca.
Por, me reformat që janë marrë apo po ndërmerren, a mund të rregullohet kjo situatë?! “Doli edhe një draft i Kodit Penal dhe mesa u pa kemi edhe një ashpërsim tjetër, duke kriminalizuar edhe një numër tjetër veprash penale. Procesi i Vetingut ka sjellë në një lloj vullneti të madh të prokurorëve dhe gjyqtarëve që të çojnë në burg të gjithë personat” pohon ajo.
Fiks Fare bisedoi edhe me Drejtoreshën e Komitetit Shqiptar të Helsinkit, Erida Skëndaj, e cila tha se paraburgimi i tepruar është një shqetësim i sistemit peniteciar.
Madje, në Shqipëri duhet të aplikohet edhe garancia pasurore. “Garancia pasurore, si masë sigurie, përdoret shumë pak në Shqipëri, në përqindje të ulëta. E para arresti me burg, detyrim paraqitje dhe arresti në shtëpi. Ajo çka ndodh në praktik është që kjo masë, arresti me burg, nuk është përjashtim. Është masa që më së shumti kërkohet për personat e pandehur. Ndodh gjithashtu që këta persona shpeshherë nuk paraqesin një rrezikshmëri të theksuar shoqërore ose nuk akuzohen për vepra penale me rrezikshmëri të thekuar” thotë ajo, teksa shton se në paraburgim janë më shumë persona të varfër.
“Kemi gjetur në paraburgim me probleme nga social-ekonomike, të varfër. Sistemi ynë i drejtësisë penale ka krijuar një skemë jo të barabartë, sepse nëse për këta shtetas, kemi gjetur edhe të paraburgosur për vjedhje energjie elektrike. Nëse për këta kërkohet arresti me burg, ne kemi një kategori tjetër personash të cilët janë akuzuar për vepra edhe më të rënda, sikurse fshehja apo mosdeklarimi i të ardhurave, shpërdorimi i detyrës, edhe raste të korrupsionit, të cilët janë hetuar të lirë, apo me masa të buta detyrim paraqitje ose arrest në shtëpi. Kjo është një skemë e pabarabartë. Ndihet selektiviteti dhe ndikon në mirëqenien e tyre. Kufizimi i lirisë duhet të jetë masa e fundit përjashtimore” pohon Skëndaj.
Ndërkohë, burgu për të varfrit ka sjellë edhe ngjarje flagrante. Në vitin 2022, dy të paraburgosur në Kamëz dhe Kavajë, u vetëflijuan pasi u shoqëruan nga policia. “Kemi parë raste shumë flagrante që kanë shkuar deri në vetëflijim, për shkak të masës së sigurisë. Sikurse është rasti në Kamëz në vitin 2020, i cili megjithëse akuzohej për vjedhjen e një portofoli me pak lekë. Ai ishte me kemp, me probleme të shëndetit mendor dhe më pas shkoi deri në vetëvrasje në qelitë e 313-ës. Rasti tjetër është i një të riu në komisariatin e policisë në Kavajë” shton ajo.
Avokatja e Popullit mendon se këta persona kanë pasur edhe probleme të shëndetit mendor, të cilat duhet të ishin verifikuar në momentin e shoqërimit. “Ne besojmë se kanë pasur probleme të tjera të shëndetit mendor, të cilat duhet të ishin vlerësuar kur u futën në komisariate” thotë Ballanca.
VIP-at dhe KAPO-t në “suita”
Një problem madhor brenda burgjeve, është edhe trajtimi i diferencuar i të burgosurve. Në vitin 2023, Avokati i Popullit bëri një inspektim në Burgun e Durrësit, ku gjeti se të burgosurit VIP kishin ambiente më të mira se të tjerët. Ata qëndronin në një sektor, ku nuk mungonin ambientet e gatimit, me të gjitha pajisjet, tavolina apo edhe gjithçka tjetër.
"They are people who are serving a sentence, I think that the penitentiary system should have one sector. To be with similar people and not to be in danger of being convicted and put in prison before. We have asked for the general conditions to improve, we cannot say that they worsen, but we say that they improve others for everyone. And for this reason, we say that this disparity creates problems due to unequal treatment," she says.
A similar problem was found in the Peqin Prison, where the last incident revealed that those convicted of serious crimes, or as they are known as "capots", were treated differently from others. They had even invested in the rooms, redecorating, furnishing and everything else. There were many empty beds in the high security sector, while other sectors were overcrowded.
Millions of euros in expenses, but overcrowding, humidity...
"If we go institution by institution, overcrowding has bigger problems. Why? Sectors are divided within prisons for convicts and remands. And there is more overcrowding in remands than in convict sectors. Where the best conditions should have been, which are the institutions that suffer mental health people, from a capacity of 198 people, we have 458. We have twice the capacity," she says.
Although tens of millions of euros have been invested to build new prisons, or to maintain the existing ones, there are still bad conditions. "One of the worst prisons is the Mine Peza detention center, as is the detention building. The other is a good building. The cells, even the exit to the ventilation where they exit to the terrace. Tepelena, Burreli? Both problematic, especially Tepelena. We have recommended closure. In addition to being old, Tepelena is also overpopulated. Even the judicial map has a problem, Tepelena would be closed but those from the district will be taken there and it is impossible to close it at the moment," says Ballanca.
Meanwhile, Skëndaj adds that the infrastructure is what brings concerns of these citizens. "Several problematic prisons in Albania have been closed, such as Zaharia in Krujë, or other prisons recently. The prisons that have been found to have problems from an infrastructural point of view are Lushnja, Tepelena, Ali Demi, Burreli, Peqini, Mine Peza, 313, so there are several prisons. Even the new prisons must be maintained, like Peqini, Fushë Kruja and Shkodra," concludes Skëndaj. / TCH
Lini një Përgjigje