FLASH
Shkruar nga Pamfleti
In June 1969, Koço Tashko was the oldest convict in Burrel prison. He was found there from the internment camps, when he turned 70 years old. In the terrible conditions, in addition to his advanced age, his life was made even more unbearable by a multitude of diseases. This was the reason why his family members, in the letters they sent to Enver, asked him to intervene to return him home. "I turn to you, wrote my daughter, Tefta, as an old friend and someone who knows our father quite well, to solve this issue, since he, apart from the thoughts that he has expressed only to you, the leadership, has not do nothing else".
More or less the same message was conveyed to the head of the regime by Tashko's wife, Pavlina, an early acquaintance of Hoxha, who, at the same time, with the request to allow her husband to die at home, brought to the attention of her former friend the family the extraordinary ordeal of suffering they experienced since the day of Koço's punishment.
Unlike many requests of this type, where the appeal for some kind of mercy is most noticeable, this is justified for the difficult spiritual conditions in the conditions of lack of freedom, the correspondence of Tashko's family members, not only does not contain anything like that, but here and there there are denunciation features. Not by chance, Tashko's wife starts the letter to Enver with the regime's inhumane repression of her family, reminding her of the many vicissitudes during the journey from one internment camp to another.
"In addition, - she writes, - they also confiscated our house loot, most of which was mine, if you remember." Pavlina Tashko, with this way of communication, does not deserve to pray to the man who marked the fate of her family, but aware of his role in their drama, asks him, without humility, but with dignity, to intervene at least for the most fundamental things, related to the life of her family. "At least, set the children free, take them away from Semani, where hard work is not enough, but they treat them badly, persecute and insult them," she says in despair and revolt, ending with the appeal for the release of her husband.
Despite the humane requests of the family members of the oldest prisoner of Burrell, Enver Hoxha's reaction was as brutal as it was dismissive. After he became familiar with the content of the letters from the Seman camp, in the printed version of the original, the head of the regime expressed himself on the spot with the note: "Let the court judge, why did this traitor fill the cup".
In short, no mercy for the former friend and historical leader of the Communist Party of Albania. In another case, with his own hand, Enveri wrote at the top of the letter: "No answer for the sworn enemy Koço Tashko"! Finally, Koço Tashko, even after this exchange of letters, would remain in prison, only to be released from there at the age of 78, in 1980. The newspaper publishes today for the first time, the full text of this correspondence, as a another authentic evidence of the dictator's barbaric behavior, even towards his former friends, with whom he had shared the most difficult moments of the War years, but not only.
In subsequent lectures, the head of the dictatorial regime, Enver Hoxha, referring to the letters of Tashko's family members, would mention with unbridled cynicism the "pleadings" of his wife and children, who, according to Hoxha, "agreed to do any thing, to atone for the father's mistakes, if only to bring him back home".
"But we couldn't do it, because we have never reconciled with the class enemy, despite the crocodile tears of their relatives", says Enveri in an official meeting, after the punishment of the group of so-called "putschists" in the army . For him, Koço Tashko, until the end, remained a "traitor and agent of Soviet revisionism".
THE ARCHIVE DOCUMENT WITH THE LETTER OF TEFTA KOÇO TASHKOS, FOR ENVER HOXHA
Sekretarit të Parë të Komitetit Qendror të Partisë
Shokut Enver Hoxha
Po ju drejtohem juve, si shok i vjetër dhe njeri që e njihni mjaft mirë babain tonë, për të zgjidhur këtë çështje me shumë rëndësi për familjen tonë. Prej më se dy muajsh, siç jeni në dijeni, babai ynë 70- vjeçar, i sëmurë, ndodhet i burgosur. Ne, fëmijët e tij, dimë se babai, përveç mendimeve, të cilat jua ka shprehur vetëm juve, udhëheqjes, nuk ka bërë asgjë tjetër.
Duke marrë parasysh moshën, gjendjen shëndetësore dhe punën që ka bërë babai ynë në luftë e në ndërtimin e atdheut tonë socialist, ju lutemi, na e lironi, të kalojë pranë familjes ato pak ditë që i kanë mbetur, se nuk ishin të pakta dhe 10 vite internim. Mbetemi në shpresë të madhe, që 25-vjetorin e çlirimit, ta festojmë së bashku me babain tonë.
Me nderime
Tefta Koço Tashko
Seman, 31/VIII/1969
Shënimi i Enverit: Ta gjykojë gjyqi, pse ky tradhtar e mbushi kupën.
LETRA E PAVLINA TASHKOS, DREJTUAR SEKRETARIT TË PARË TË KOMITETIT QENDROR TË PPSH, ENVER HOXHA
Sekretarit të Parë të Komitetit Qendror të Partisë
Enver Hoxha
Më 25 qershor 1969, arrestuan Koçon në moshën 70 vjeç, mbas 9 vjet internimi. Veç kësaj, konfiskuan edhe plaçkat e shtëpisë, pjesa më e madhe e të cilave ka qenë imja, në qoftë se ju kujtohet. Ato i mbyllën në Ballsh dhe nuk na lejuan të merrnim as plaçkat e dimrit. Në 12 korrik, bashkë me fëmijët, na sollën në kampin e të internuarve ordinerë, në Seman, duke na e zgjatur internimin edhe për 5 vjet.
Këtu fëmijët u detyruan të punojnë në fushë, për të siguruar të ngrënët. Por s’mjafton puna e vështirë, me ta sillen keq, i persekutojnë dhe i fyejnë ulët. Po të drejtoj këtë lutje, me shpresë. Lërini të lirë fëmijët dhe hiqini nga Semani ku po mundohen t’i bëjnë një me “ordinerët”. Mos lejoni që fëmijët e mi, të bëhen 30 vjeç, gjysmën e jetës ta kenë kaluar të internuar.
Na lejoni të tërheqim plaçkat nga Ballshi, se u bënë tre muaj që po rrinë atje, në duar të të tjerëve që kanë humbur një pjesë të tyre. Sa për Koçon, lëreni ta ngrysë ditën në shtëpi, pranë familjes, që dhe ne të mund të festojmë të gëzuar si gjithë të tjerët, 25-vjetorin e çlirimit të atdheut së bashku me të.
Pres me shpresë të madhe
Pavlina Tashko
Seman, 5 tetor 1969
DOKUMENTI ARKIVOR, ME PËRGJIGJEN E ENVER HOXHËS, NDAJ VAJZËS SË KOÇO TASHKOS
“Ka një vendim gjykate, të zbatohet si për armiqtë e tjerë”
“Ta gjykojë gjyqi, pse ky tradhtar e mbushi kupën”. Këto pak fjalë, shkruar me dorë në krye të letrës, që e bija e Koço Tashkos, i adresonte Enverit në gusht të vitit 1969, janë i vetmi reagim i kreut të regjimit komunist, ndaj kërkesës së saj, për ta lënë të atin të vdesë në shtëpi.
I vendosur në qëndrimin e tij ndaj ish-mikut të dikurshëm, Hoxha tregohet më shpërfillës me apelin e të shoqes së Tashkos. Madje në rastin e saj, s’denjon të shprehet fare, duke ia kaluar letrën Hysni Kapos, sekretarit të Komitetit Qendror të PPSh-së, me porosinë: “Asnjë përgjigje për gruan e armikut Koço Tashko”.
Sakaq, bashkëpunëtori i ngushtë i Hoxhës, që e njihte mirë “gjuhën” e shefit, para se ta fusë në dosjet e arkivit, nuk harron të bëjë shënimin e rastit: “Me çështje të tilla, merren organet e drejtësisë”.
Shkurt, ata që e degdisën në ferrin e Burrelit, nuk ndërruan mendje (nuk kishte si të ndodhte ndryshe), deri në fund. Në fund të fundit, nuk e kishin çuar aty për vakanca. Po kush ishte njeriu që shtynte ditët e pleqërisë në qelitë e burgut famëkeq dhe cila kishte qenë historia e përbashkët, që kishte bërë me lidershipin historik të Partisë Komuniste të Shqipërisë, Enver Hoxhën…?
KUSH ISHTE KOÇO TASHKO?
Koço Tashko, ishte një nga personalitetet e historisë së hershme të lëvizjes komuniste në Shqipëri. Vëllai i këngëtares së famshme, Tefta Tashko, dhe djali i patriotit të njohur, Thanas Tashko, lindi në Fajun të Egjiptit, në 14 korrik të vitit 1899. Babai i tij, Thanas Tashko, ishte ndër veprimtarët më të shquar të lëvizjes kombëtare. Koço Tashko, u rrit në këtë familje dhe u edukua qysh fëmijë me idetë e Rilindjes Kombëtare. Ai shkoi në SHBA-ës dhe mori pjesë aktive në lëvizjen patriotike të emigracionit shqiptar, në organizatën “Vatra”, në gazetën “Dielli”, etj.
U diplomua në Universitetin e Harvardit për ekonomi politike. Kreu detyrën e konsullit të Shqipërisë në SHBA dhe pas rrëzimit të qeverisë Noli, mori pjesë aktive në lëvizjen demokratike në migracion. Ka qenë një nga miqtë e vjetër të Fan Nolit dhe njihej mirë deri në oborrin e Mbretit Zog, nga i cili i janë bërë jo pak oferta, për ofiqe shtetërore. I iluminuar nga idetë komuniste, Tashko shkoi në Moskë.
Aty u përfshi në veprimtarinë e “Comintern”-it dhe në vitin 1938, u dërgua në Shqipëri për të themeluar Partinë Komuniste Shqiptare. Koço Tashko, është njëkohësisht edhe disidenti i regjimit komunist, për të cilin luftoi jo pak, për ta sjellë në Shqipëri, duke përjetuar sakaq persekutimin çnjerëzor nga njeriu të cilin e ofroi në krye të Partisë Komuniste Shqiptare.
STUDENTI I HARVARDIT
Koço Tashko është njëri nga ish-liderët e lëvizjes komuniste shqiptare, me shkollat më të kualifikuara të kohës. Pas arsimit fillor në Egjipt, Tashko vazhdoi kolegjin protestant “Hai School”, në Bejrut. Më pas përfundoi studimet në Universitetin e njohur të Harvardit, në Boston, pikërisht në degën e Ekonomisë Politike, ose të Marrëdhënieve Ndërkombëtare, siç quhej ndryshe. Që këtej shkoi në Moskë dhe përfundoi shkollën e lartë të “Comintern”-it, apo Fakultetin e Filozofisë, siç quhej me gjuhën e kohës, në të cilin u emërua edhe pedagog.
KONSULL NË SHBA, AMBASADOR NË BASHKIMIN SOVJETIK
Koço Tashko është njohur si pedagog i shkollës së lartë të filozofisë në Moskë dhe ka qenë njëkohësisht kryetar i seksionit anglo-amerikan të “Comintern”-it në atë shkollë. Ka qenë sekretar personal i Fan Nolit, gjatë kohës që ky ka qenë deputet i Parlamentit të Shqipërisë. Në vitet 1923-1924, Tashko u emërua dy herë konsull i Shqipërisë në Nju Jork, titull diplomatik, me të cilin në atë kohë Shqipëria përfaqësohej në Amerikë. Më mbrapa, Koço Tashko, vijon në funksione të tilla, si redaktor në gazetat patriotike “Idealisti” apo “Emigranti” në Amerikë.
Në vitin 1937, kryen detyrën e ngarkuar nga “Comintern”-i si kryetar i seksionit ballkanik “MOPRR” në Francë. Në vitin 1943, pikërisht gjatë periudhës së Luftës Nacionalçlirimtare, Koço Tashko emërohet nga Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Nacionalçlirimtare, si sekretar i Këshillit të Përgjithshëm Nacionalçlirimtar. Çlirimi i Shqipërisë, pra, viti 1945, e gjen atë sekretar të Asamblesë Kushtetuese. Në vitet 1946-1947, Koço Tashko, emërohet ambasador i Shqipërisë në Moskë.
Në vitin 1947, ai ngarkohet me detyrën e zëvendësministrit të Punëve të Jashtme, që e ushtronte paralelisht me Hysni Kapon. Në vitin 1954, caktohet ambasador i Shqipërisë në Sofje, por pas një viti, pra, në vitin 1955, si zakonisht në të tilla raste, e kthejnë sërish nga Sofja, për ta emëruar në aparatin e Komitetit Qendror të Partisë, si kryetar të Komisionit të Kontrollit dhe Revizionimit të Partisë. Në këtë detyrë, vazhdoi deri në vitin 1960, kur mbi të filluan sulmet politike të Enver Hoxhës, duke e akuzuar si agjent të sovjetikëve.
NGA INTERNIMI NË BURGUN E BURRELIT
In the 60s, by a special plenum of the Central Committee of the PPSh, Koço Tashko was expelled from the party, for which he came to his homeland. He spent 8 years of exile, starting from Çorrushi in Mallakastra and continuing in many areas of Albania.
After 8 years of internment, when he was 68 years old, he was imprisoned for 10 years in the high security prison of that time, in Burrel, from which he came out only in 1980, when he was 78 years old. Four years later, precisely in 1984, when he was 82 years old, Koço Tashko died in suffering and misery, in the village of Adriatic, west of the town of Mamurras, where his family continued to be exiled. /Memorie.al
Lini një Përgjigje