FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Lost in the system, the foundations of mental health in Albania are being shaken. Clear proof is the numerous cases of people with mental health illnesses wandering the streets, but also the high number of suicides. Referring to INSTAT data, suicides are 3.5 times higher than murders.
More specifically, in 2021, 42 murders were recorded, but the number of suicides reached 218 cases. The highest number of suicides was recorded in 2016 with 225 cases. If we add to the figures 156 people who lost their lives as a result of mental illnesses throughout 2021, the burden of these illnesses becomes even heavier.
According to the WHO, suicide is the second leading cause of death among individuals aged 15-29 and the third leading cause of death for individuals aged 15-44. Worldwide, approximately 800,000 people die each year due to suicide.
" Mental health problems have long since started to be at the top of the pyramid of health problems and they need to be addressed in a creative but also persistent way ," said psychiatrist Neli Demi.
Referring to the data collected from the primary system and summarized in a study carried out by UNFPA, mental health diseases have undergone a 57% increase. If in 2008 there were 780 people with mental health problems per 100 thousand inhabitants in the primary system registers, in 2018 this figure increased to 1222 people with mental health problems per 100 thousand inhabitants.
To understand the dramatic extent of this disease, let's refer to the only figures that are published on the website of the Institute of Public Health and that belong to the year 2015. These figures belong only to people who went to community centers and do not include hospitals psychiatric. During this year, approximately 50,000 people who requested help in the primary service were registered.
As you can see only in the three community centers of Tirana, in 2015 a total of about 20 thousand visits were made, of which 4 thousand were new cases. Also Shkodra has declared a high number of visits, with a total of 13 thousand followed by Korça with about 11 thousand visits.
The data for children and teenagers are also worrying. During 2015, about 4,000 visits were returned, but the most dramatic data is that over 5,000 teenagers end up with a clinical card. And this only in Tirana.
The situation has been getting worse since Covid opened a pandora's box of mental health illnesses.
Valentina Asabella, director of the community mental health center no. 3 in Tirana, says that during the years of the pandemic, the trend has undergone a great increase. This community center covers a population of about 380 thousand inhabitants, including Kamza.
Sipas saj rritje ka pasur qoftë numri i pacientëve të rinj, qoftë numri i rasteve të agravuara. Por rritja më e madhe, e cila vazhdon edhe përgjatë muajve të parë të këtij viti, është shënuar ndër fëmijët dhe adoleshentët. Ajo që e bën edhe më shqetësuese është numri i rasteve të reja të shfaqura përgjatë një viti.
“Viti 2022 ka qenë vit me shumë për adoleshentët. Rreth 2000 vizita, nga të cilat 1300 raste të reja”, u shpreh drejtoresha e qendrës komunitare të shëndetit mendor, Valentina Asabella.
“Gjatë këtij viti ka një rritje edhe më të madhe të adoleshentëve kemi pasur një rritje të madhe të numrit të fëmijëve dhe adoleshentëve përgjatë kësaj periudhë te vitit 2023, ku kanë dominuar abuzimi me substanca, me pije energjike , me kafe apo cigare”, tha Valentina Asabella.
Nëse në vitin 2017 në këtë qendër kërkuan ndihmë për shëndetin mendor rreth 700 adoleshentë dhe fëmijë, në vitin 2021 kurba e atyre që kërkuan ndihmë u trefishua duke u ngjitur në 2300 fëmijë dhe adoleshentë.
Njëjtë si të rriturit edhe fëmijët apo adoleshentët vuajnë që nga diagnoozat madhore deri tek ato më elementare.
Vitet e fundit mes tyre vihet re një rritje e pacientëve me çrregullimet të ankthit dhe të stresit, depresion, por rreth 20 % e tyre vuajnë nga sindroma më e rëndë e shëndetit mendor që është skizofrenia apo edhe çrregullimet bipolare.
“Periudha e izolimit dhe pandemisë, ka bërë që të rinjtë ti drejtohen hashashit që e konsiderojnë si shpëtim. Në shumë raste kur ne i këshillojmë se janë të dëmshme, kemi hasur në rezistencë, pasi e konsiderojnë një zgjidhje më të mirë se anksiolitikët. Edhe varësia nga anksiolitikët është një sëmundje më vete të cilën ne e trajtojmë, por varësia nga hashashi dhe substancat narkotike është shumë e rëndë dhe me pasoja shumë më të rënda në jetën e personit”, u shpreh për Inside Story Valentina Asabella.
A ka shenja që na bëjnë të kuptojmë se shëndeti mendor i fëmijëve po bëhet i cenueshëm? Tek prindërit, kërkohet kujdes maksimal për të konstatuar problemet që në hapat e parë.
“Tek fëmijët unë do të sugjeroja që të ishin të vëmendshëm, ndryshime të sjelljes, tenton të izolohet, të bëjë veprime të çuditshme, me padëshirë për tu marrë me aktivitete që më parë ishin me interes…problem janë lojërat online, nëse gjatë pandemisë ne i rekomandomin për të shmangur izolimin, tani ato po luajën efektin e kundërt dhe duhet ti shmangin për të evituar izolimin”, u shpreh drejtoresha Valentina Asabella.
OBSH përllogarit se rreth 9 milionë fëmijë dhe të rinj në Evropë jetojnë me ndonjë çrregullim të shëndetit mendor. Në këto kushte alarmi bëhet më i madh për kujdes ndaj kësaj kategorie. Ekspertët paralajmërojnë se epidemia e shëndetit mendor do të jetë shumë më e gjatë dhe shumë më e vështirë se ajo e covid 19.
" It will be longer than the Covid pandemic because the psychological consequences may not appear immediately in their full form, but when they appear, they need much more time than the pandemic itself ," said Valentina Asabella. /TCH
Lini një Përgjigje