
The mystery of the highly secret medical file of special importance, in Albanian and French, of the former number two of the communist regime, who died in Paris on September 23, 1979-
On September 23, 1979, 45 years ago, Hysni Kapo, member of the Political Bureau and secretary of the Central Committee of the PPSh, who since the mid-50s, passed away in a Paris medical clinic. (when Enver Hoxha physically eliminated or imprisoned some of his closest collaborators), was considered figure no. 2 of the communist regime, after Enver Hoxha.
Hysni Kapo, or "Party Loyal", as Enver liked to call him in his books and works, (mainly after his death), in September 1979, was hospitalized for visits and treatment at the Paris clinic, accompanied by Ramiz Alia, while a year ago, in the period October-December 1978, when he was in Paris for visits and treatment, Kadri Hazbiu accompanied him. The death of Hysni Kapo was the second to happen in the ranks of the senior leadership of PPSh, (after that of Gogo Nushi in 1970), and that death has been talked about for a long time, even since those days, when Vito Kapo, the wife his, told the Minister of the Interior, Kadri Hazbiu: "...They killed Hysnia..."?! And Hazbi immediately answered: "Why are you telling me..., address him", - beckoning him with his hand, from Enver Hoxha's villa.
This fact, or this evidence regarding the conversation of Vito Kapos with Kadri Hazbiu, has been made public, by the former senior staff of the Albanian Discovery, Hasan Luçi (who covered the Albanian political exile in the West), in an interview (at the beginning of the 2000s, in "Gazeta Shqiptare"), where he has cast his doubts, that Hysni Kapo's death was not natural, from what was officially said, "pancreatic cancer"! It is not known precisely if Vito Kapo had discussed with someone else what Kadri Hazbi said, but two or three days later, she was called to a meeting by Enver Hoxha, where he (Enveri) then told her knowing once again to Vito, the official version of Hysniu's death, he asked him that; "to have faith in the Party" and; "not to believe the words spread by the enemy"! So; "that there should be no doubt about Hysniu's death, for which the Party did everything possible"!
The meeting he had with Vito Capo, Enveri brought up in a meeting of the Political Bureau, informing the "fellows of the Bureau", "regarding the words that the enemy was spreading about Hysnia, which unfortunately, they took for granted, even his family members, even his friend Vito"! In the same way, doubts or reservations about the death of Hysni Kapo have also been cast by some of the members of his escort group, who were in Paris. They have given their doubts in writing and orally to the special operative group headed by Zylyftar Ramizi, (Director of State Security and at the same time Deputy Minister of Internal Affairs at the time), which was established in 1982, immediately after the arrest of the "Hostile Group" of Kadri Hazbiu and Feçor Shehu. For example, Nexhip Pajo, the companion of Hysni Kapo, who in the letter addressed to the Minister of the Interior, Hekuran Isai, on October 29, 1982, among other things, wrote: "I am Nexhip Pajo, former officer of the Second Directorate of the Ministry of Internal Affairs, now retired. In 1979, when Comrade Hysni Kapo was in Paris (France) to be cured, I was part of the group of officers accompanying him.
After his death, when we returned from there, I informed the Committee of the Party of the Ministry, the former secretary of that Committee, Bato Karafili, about some shortcomings and reprehensible actions in the direction of serving the leader Hysni Kapo and his family. of him, who was there in Paris, by the former deputy director of the Second Directorate, for our service there, Servet Backa, to Fejzo Bijo, deputy director of the Reception Directorate, to Llambi Ziçishti, responsible for Health. On the last day of the conclusions that we were going to make in Feçor Shehu's office, I was called on the phone from my friend Hysni Kapo's house, Kadri Hazbiu, who had asked me urgently, leaving an order for the staff of the house, so that I answering the phone. When he informed me, I took Kadri on the phone and he immediately addressed me: "Listen, today you have that last meeting, related to your service in Paris, so be careful and be more reasonable and more partisan , for the ones you raised, because you inflated them too much and in a tendentious manner".
Then I answered him on the phone: - How did you verify these, which are not true? "I know this very well, I know Servet Backa very well, that he is an honest and experienced communist and on the other hand, that son of the world (that is, Serveti), has become like a madman and comes and cries to me in the office as a child", he answered. - It would be good if he did not cry there in your office, but cried there in Paris, where we all cried, for the misfortune that had befallen us, but we cried and drank tears there, while Servet Backa, Feçor Shehu, Fejzo Bijo and Llambi Ziçishti drank brandy and ate chops".
Të gjitha sa më sipër, (si dhe letra e Nexhpip Pajos që është botuar e plotë nga Memorie.al), apo të tjera dëshmi ku flitet apo bëhet e ditur mbi vdekjen e Hysni Kapos, janë të njohura nga dokumentet arkivore të ish-Komitetit Qendror të PPSh-së, (që gjenden në Arkivin Qendror të Shtetit, fondi 14, aparati dhe organet drejtuese), të cilat janë botuar në shtyp, pas viteve ’90-të dhe ndër të vetmet gjëra që nuk janë bërë publike deri më sot, janë letra e Kadri Hazbiut drejtuar Enver Hoxhës, (25 faqe me makinë shkrimi), për shërbimin që kishte bërë në Paris pranë Hysni Kapos, si dhe dosja voluminoze me kartelën përkatëse mjekësore të Hysni Kapos, e konsideruar dhe cikluar, si; “Tepër sekret, e një rëndësia të veçantë” e cila fillon në 16 maj të vitit 1959 dhe mbyllet më 23 shtator 1979, ditën që ai vdiq.
Ndërsa letra e Kadri Hazbiut, dërguar Enver Hoxhës në janarin e vitit 1979, pas kthimit nga Franca bashkë me Hysni Kapon (në fund të saj, midis të tjerash ai ka shkruar: “Disa gjëra nga shërbimi im në Francë, me urdhër epror, nuk i kam pasqyruar në këtë raport-informacion…”!), thuhet se nuk gjendet në Arkivin e Shtetit, Memorie.al, ka siguruar dhe e disponon të plotë (në frëngjisht dhe në shqip), dosjen mjekësore të Hysni Kapos, të cilën po e publikojmë pjesërisht, në disa numra, bashkë me faksimilet përkatëse, ku ndodhen kartela dhe raporte mjekësore, nga mjekë shqiptarë dhe të huaj, shënime të ndryshme, epi-kriza, elektrokardiogram, rezultate dhe përgjigje analizash, konsulta mjekësh, etj., etj.
Po ashtu, aty ndodhen dhe shënimet e Enver Hoxhës, të cilat po i publikojmë bashkë me faksimilet dhe fotot përkatëse, që ruhen në Arkivin Qendror të Shtetit, si ato të bërë në Paris, ashtu dhe ato të bëra në aeroportin e Rinasit, kur u soll arkivoli me trupin e tij, si dhe varrimin e tij, ku mori pjesë Enver Hoxha dhe e gjithë udhëheqja e lartë e PPSH-së.
LETRA E KATËR MJEKËVE TË POLIKLINIKËS SPECIALE NË TIRANË, MBI GJENDJEN SHËNDETËSORE TË HYSNI KAPOS, NGA VITI 1954, DERI NË 1959
REPUBLIKA POPULLORE SHQIPËRISË Tiranë 16 /V/ 1959
MINISTRIA P. BRENDSHME
POLIKLINIKA SPECIALE
RAPORT MJEKËSOR
Shoku HYSNI KAPO, në fund të vitit 1954, i u konstatua sëmundja ‘DIABETES MELITUS’, formë e lehtë. U vu në regjim të përshtatshëm dhe vetëm me anën e dietës, u mbajt në ekuilibër, deri në Prill 1959. Gjatë dy vjetëve të fundit, ka patur lëkundje të këtij ekuilibri, kjo shkaktohesh në periudha me punë intensive, por ka patur raste keqësimi, edhe kur nuk ka respektuar siç duhet regjimin.
Kohët e fundit, sëmundja ka shkaktuar turbullime të lehta në zemër. Kohë mbas kohe, paraqet çrregullime të gjumit. Nga ana stomatologjike (e gojës), paraqet ‘pyorrhea alveolare’ kronike, me periudha keqësimi, për të cilat bënë kura herë mbas here. Paraqet kontraktura në pëllëmbët e dy duarve.
Më 24/ IV/1959, në Kinë pati një ‘PLEURITIS EXUDATIVA BASALIS DEX’. Dhe një hije pulmonare, për të cilat u kurua me antibiotikë dhe tash fenomenet janë absorbuar dhe pacienti gjendet në periudhën e konvaleshencës. Kjo gjendje shkaktoi keqësimin e Diabetit, për të cilin u fillua kura me insulinë; pacienti kish humbur dy kg. peshë.
Duke marrë parasysh rëndësinë e sëmundjes që kaloi në një teren diabetik jemi të mendimit që pacienti të bëjë pushim deri në fund të këtij muaji; Në rast se sëmundja do të ketë dekurs të favorshëm, si të deritashëm, mendojmë që mbas një konsulte, të fillojë punë të kufizuar, jo më tepër se katër orë punë në ditë. Është e nevojshme që muajin Korrik dhe Gusht, të kalojë pushimet në një shtëpi pushimi, në B. Sovjetik.
(Dr. S. Agalliu) d.v , (Dr. Xh. Gjata) d.v., (Dr. F. Hoxha) d.v. (Dr. G. Daiu)
POLIKLINIKA SPECIALE
SEKRETARIATIT TË K.Q. TË P.P.SH.
Tiranë
Siç dihet shoku Hysni Kapo prej shumë kohësh vuan nga ‘Diabetes Mellitue’ (sëmundja sheqerit). Deri në prill të këtij viti, sëmundja ka patur dukuri të lehtë dhe të stabilizuar pa insulinë, vetëm me dietë.
Gjatë udhëtimit në Kinë, u sëmur nga ‘pleuritic eksudativa’ gjë që i shkaktoi keqësimin e diabetit, kështu që u desh atje të fillonte insulinën. Fill mbas ardhje nga Kina u kontrollua gjendja e tij shëndetësore dhe u dhanë rekomandimet e duhura në lidhje me regjimin e punës dhe të jetesës, për këtë me raport është njoftuar sekretariati.
Atëhere parashikonim se situata do të shkonte në përmirësim dhe shpresonim se mbas një kohe të shkurtër, gradualisht do ta hiqnim insulinën, mirëpo fakti qëndron ndryshe. Jo vetëm që nuk është ndërprerë insulina deri më sot (15-20 Unite) protaminezine por edhe përmbajtja e sheqerit në urinën e pacientit, paraqit oshilacione (hipje-zbritje) të theksuara, gjë që tregon se gjendja nuk është as pak e ekuilibruar.
Kemi vënë re se shifrat ngrihen kur pacienti ka qenë i okupuar me punë intensive dhe regjimi i jetesës, është çrregulluar – ka ngrënë vonë drekë, ka fjetur vonë, kurse shifrat kanë qenë të kënaqshme, kur uronat merreshin ditën e hënë, ose mbas ndonjë dite feste, ose edhe në periudha, që nuk ka patur punë intensive.
Duhet theksuar se për kurimin e Diabetit, nuk mjafton vetëm dieta dhe insulinë, një rol të madh dhe të rëndësishëm, lot dhe regjimi i jetesës së rregullt, së rekomanduar.
Prandaj, për të mos u agravuar sëmundja dhe për të patur rezultate të mira dhe një perspektivë më të gjatë dhe të sigurt të shëndetit të shokut Hysni Kapo, rekomandojmë si të nevojshme:
Orar pune të reduktuar – 6 orë punë në ditë.
Kur ka raste të jashtëzakonshme dhe të pa evitueshme pune intensive, është e domosdoshme që atë t’a pasoj një pushim, qoftë edhe prej 3-4 ditësh.
Orar të rregullt jetese – në marrjen e ushqimit, me gjumin.
Në mes të vitit të bëjë 15 ditë pushim përveç pushimit të zakonshëm të verës.
(Dr. F. Hoxha), (Dr. Xh. Gjata) d.v., (Dr. Gr. Daiu)
SHËNIMI ENVER HOXHËS ME SHKRIMIN E TIJ, MBI LETRËN E MJEKËVE NË RAPORTIN PËR GJENDJEN SHËNDETËSORE TË HYSNI KAPOS, NË VITIN 1959
Jam dakort që shoku Hysni, të zbatojë rigorozisht vendimet e mjekëve, ashtu siç më kanë informuar dhe mua. Do flas dhe vetë më Hysninë.
SHËNIMI NGA SHEFI I KABINETIT TË ENVER HOXHËS
U vu në dijeni dhe shoku Haki, për shënimin e shokut Enver.
a-a (firma)
23. XI. 1959
LETRA E DREJTORIT TË KLINIKËS SPECIALE, DR. PAVLLO MILO, NË VITIN 1960, DREJTUAR KOMITETIT QENDROR TË PPSH, MBI GJENDJEN SHËNDETËSORE TË HYSNI KAPOS
REPUBLIKA POPULLORE E SHQIPËRISË Tiranë, më 31/XII/1960
POLIKLINIKA SPECIALE
Nr._____ Sekret
KOMITETIT QENDROR TË P.P.SH.
TIRANË
Shoku Hysni Kapo këto dy vjetët e fundit, vazhdon të ketë një ngritje të tensionit arterial, sidomos këto gjashtë muajt e fundit të vitit 1969.
Me gjithë terapinë antihypertensive, shifrat e tensionit mbeten të larta.
Duke marrë parasysh se vuan edhe nga diabeti, sëmundje këto që predispozojnë sklerozën e artereve, komisioni mjekësor, me Prof. F. Hoxhën, Dr. Y. Popën, Dr. N. Shurbanin, rekomandon si masa profilaktike, të domosdoshme:
Të bëjë 2 herë në vit pushim, nga 1 muaj. Pushimin dimëror ta fillojë tani menjëherë.
Të punojë vetëm para dite.
Mbas çdo pune intensive, të bëjë 3-4 ditë pushim.
Mbas dite të pushojë 1, ½ orë dhe të bëjë shëtitje të rregullta.
DREJTORI
(Pavllo Milo)
LETRA E POLIKLINIKËS SPECIALE NË TIRANË, DREJTUAR BYROSË POLITIKE, LIDHUR ME GJENDJEN SHËNDETËSORE TË HYSNI KAPOS
REPUBLIKA POPULLORE SHQIPËRISË Tiranë, 23.5.1961
POLIKLINIKA SPECIALE
Nr._____ Prot.
BYROSË POLITIKE TË K. Q. P. P. SHQIPËRISË
TIRANË
Kohët e fundit shoku Hysni Kapo, ka shfaqur gjendje hypoglicemike me të dredhura, uri e fortë, nxehtësi në trup dhe boshllëk në kokë dhe shoqëruar me dobësi të theksuar.
Kjo gjendje ju paraqit 2 javë më parë, kur ishte në Lushnjë, si dhe disa ditë më parë, në shtëpinë e vet Tiranë. Këto shfaqje janë delikate dhe të rrezikshme.
Për të evituar këto, duhen bërë ekzaminimet e urinës, çdo 2-3 ditë, përveç rastevet kur duhen bërë dhe çdo ditë.
Urine examinations are necessary, because on the basis of these examinations, the dosage of the insulin cure is made; Why the amount of insulin is determined according to the sugar in the urine. An amount of insulin that is made today, after a few days, may not be appropriate.
In addition to urine tests, in order to receive a regular treatment, the patient must follow the appropriate diet and strictly respect the hours of food and rest (after having eaten a little at 11:00 a.m., he must eat lunch, no later than 14.00)
Must take at least 2 vacations per year.
FOR THE POLYCLINIC COMMISSION
PROFESSOR F. HOXHA PROFESSOR XH. DURING Dr. PAVLLO MILO
PS The Commission recommends the advice given in the previous reports to the other comrades. Memory.al
Lini një Përgjigje