FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Former US President Donald Trump sparked a firestorm of criticism from the White House and senior Western officials when he said he would not defend NATO allies who fail to spend enough on defence. and that it would encourage Russia to attack them.
Below you can read answers to some of the key questions about NATO, the words of Trump — who is running for another term in the White House in November and leads President Joe Biden in some polls — and the intricacies of theirs.
What is NATO?
Founded in 1949 to counter the Soviet Union as tensions rose in the Cold War, the North Atlantic Treaty Organization (NATO) is a political and military alliance of countries from North America and Europe.
Article 5 of its founding treaty embodies the principle of common defense – the idea that an attack on one member is considered an attack on all members.
NATO makes decisions by consensus, but the political and military power of the US means that it is clearly the most powerful country in this alliance, while its nuclear arsenal is seen as the ultimate guarantor of security.
Which countries are in NATO?
NATO currently has 31 members – most of which are European countries, plus the United States and Canada. The newest member is Finland, which joined it in April last year in response to Russia's 2022 invasion of Ukraine.
Sweden has applied to join the alliance along with Finland, but is waiting for Hungary to ratify its request as the last big step before becoming a member.
During the Cold War, NATO's main focus was to protect Western Europe from the Soviet Union. After the fall of the Berlin Wall in 1989, NATO expanded to include former communist bloc countries from Central and Eastern Europe.
NATO members range from large countries such as Great Britain, France, Germany and Turkey, to small countries such as Iceland and Montenegro.
What did Trump say about NATO?
As US president from 2017 to 2021, Trump often criticized NATO and its members such as Germany, accusing them of not paying enough for their own defense and relying on Washington to protect them.
He openly questioned the principle of common defence.
Other American administrations have also accused the Europeans of insufficient defense spending, but in a softer tone.
Trump's criticism reached another level during a campaign rally Saturday in South Carolina, when he recalled what he called a conversation with "a president of a great country."
“Epo, zotëri, nëse ne nuk paguajmë dhe na sulmon Rusia – a do të na mbroni ju?”, Trumpi e citoi liderin anonim të ketë thënë.
“Unë i thashë: ‘Ju nuk keni paguar? Ju jeni fajtor?’ Ndërsa, ai më tha: ‘Po, të themi se ndodhi ajo.’ Jo, unë nuk do t’ju mbroja juve. Në fakt, unë do t’i nxisja ata [Rusinë] të bëjnë çfarë dreqin duan. Ju duhet të paguani”, tha Trump.
Si financohet NATO-ja?
Trumpi shpesh i ka akuzuar anëtarët e NATO-s se nuk i paguajnë borxhet e tyre, duke krijuar një përshtypje se aleanca ushtarake është sikur një klub me anëtarësim me pagesë.
Por, NATO-ja vepron ndryshe. Ajo ka fonde të përbashkëta, në të cilat japin kontribut të gjithë anëtarët. Por, shumica dërrmuese e fuqisë së saj vjen nga shpenzimet e brendshme të vendeve anëtare për mbrojtjen – për t’i mirëmbajtur forcat dhe për të blerë armët të cilat mund të përdoren nga NATO-ja.
Megjithatë, anëtarët e NATO-s janë zotuar se do t’i shpenzojnë së paku 2 për qind nga bruto produkti i tyre i brendshëm (GDP) çdo vit për mbrojtjen – dhe shumica e tyre nuk e arritën këtë synim vitin e kaluar.
Sa anëtarë të NATO-s e arritën synimin për shpenzime në mbrojtje?
Sipas vlerësimeve të NATO-s nga korriku i vitit të kaluar, 11 vende anëtare pritej ta arrinin synimin e 2 përqindëshit më 2023. Ato ishin: Polonia, Shtetet e Bashkuara, Greqia, Estonia, Lituania, Finlanda, Rumania, Hungaria, Letonia, Britani e Madhe dhe Sllovakia.
Gjermania, e cila ka ndër ekonomitë më të mira në Evropë, shpenzoi rreth 1.75 për qind të GDP-së për mbrojtjen. Por, zyrtarët gjermanë kanë thënë se presin se do ta arrijnë cakun prej 2 për qind këtë vit, kryesisht falë një fondi të veçantë prej 1 miliard eurove të themeluar si përgjigje ndaj luftës ruse në Ukrainë.
Vendet që shpenzuan më së paku nga GDP-ja e brendshme ishin: Spanja, Belgjika dhe Luksemburgu, sipas të dhënave të NATO-s.
Çfarë është neni 5 i NATO-s?
Në nenin 5 të traktatit të themelimit, anëtarët e NATO-s deklarojnë se një sulm i armatosur kundër njërit apo më shumë prej tyre në Evropë apo në Amerikën Veriore “do të cilësohet sulm kundër të gjithëve”.
Ata u pajtuan se do t’i ndihmonin “palën apo palët e sulmuara duke ndërmarrë menjëherë, veçmas apo së bashku me palët e tjera, veprime të tilla siç e shohin të nevojshme, përfshirë përdorimin e forcave të armatosura”.
Megjithatë, neni 5 nuk e përmend ndonjë përkushtim për përgjigje automatike ushtarake për ta ndihmuar një aleat që është duke u sulmuar. Kjo nënkupton se fuqia e nenit 5 varet nga deklaratat e qarta nga liderët politikë se ai do të mbështet nga veprimi.
Kjo është ndër arsyet pse deklaratat e Trumpit shkaktuan stuhi të tillë, posaçërisht pasi ai i bëri ato në një kohë kur në NATO janë të alarmuar nga qëllimet e Rusisë, pas pushtimit të Ukrainës nga ajo.
Duke lënë të kuptohet se ai nuk do të ndërmerrte veprime ushtarake për ta mbrojtur një aleat, Trumpi i minoi supozimet të cilat i japin pushtet nenit 5.
"Any suggestion that allies will not protect each other undermines all of our security, including that of the United States, and puts American and European soldiers at increased risk," NATO Secretary General Jens Stoltenberg said. on February 11./REL
Lini një Përgjigje