FLASH
Shkruar nga PamfletiThe public absence of Mojtaba Khamenei has fueled speculation for months about his health and real grip on power in Iran. While the regime tries to show that he is still in charge, tensions with the US and Israel have increased doubts about who is making the decisions in Tehran.
More than two months after being elected Supreme Leader of Iran, Mojtaba Khamenei has yet to appear or speak publicly. However, as the mystery surrounding his health and whereabouts has grown, Iranian officials have begun releasing partial information about his health in recent weeks, trying to create the impression that he is not only well but also continues to have full control over the state.
President Masoud Pezeshkian first announced this month that he had met with Khamenei. A few days later, it was announced that the Supreme Leader had held talks with the commander of the Khatam al-Anbiya Central Command, the main command center of the Iranian military.
The Islamic Republic also released the most detailed account yet of the injuries Khamenei sustained during the February 28 attack on the residence of his father, former Supreme Leader Ali Khamenei, at the start of the US-Israeli war.
The aim was to refute reports that he had had his leg amputated and suffered severe facial injuries. Mazaher Hosseini, a cleric and head of protocol at the Supreme Leader's office, said this month that Khamenei had survived the bombing that killed his father, wife and other relatives only because he was a few meters away from the building that was hit.
"He was on his way and was climbing the stairs when the rocket hit the target... Ayatollah Mojtaba was hit by the blast wave and fell to the ground. His kneecap and back were slightly damaged. His back has recovered during this time. His knee will also heal soon. You must be patient. When the right moment comes, he will come out and address the citizens with speeches," Hosseini declared.
The series of official statements about Khamenei aims to convey the idea that he continues to be the main decision-making figure and that he will be the man who will ultimately decide whether or not Tehran will accept a deal with the US to end the war.
This comes after weeks of tense negotiations over Iran's nuclear program and the reopening of the Strait of Hormuz. Iranian officials have begun to speak more openly about Khamenei's condition after harsh criticism of the negotiations from ultraconservatives, who oppose any concessions to the West.
Njëkohësisht, regjimi po përpiqet të frenojë spekulimet se në realitet pushtetin e drejton Garda Revolucionare Islamike. “Ata po përpiqen të tregojnë se asgjë nuk ka ndryshuar… se Udhëheqësi Suprem ishte dhe mbetet maja e sistemit”, thotë Vali Nasr, ish-zyrtar amerikan dhe profesor në Universitetin Johns Hopkins.
“Mesazhi është se ai është gjallë, funksional dhe në kontrollin e situatës”, shton eksperti. Sipas tij, edhe Garda Revolucionare synon të tregojë se “nuk është ajo që drejton gjithçka dhe se Khamenei nuk është thjesht një figurë simbolike”.
Presidenti amerikan Donald Trump, i nervozuar nga mungesa e përparimeve në negociatat e fshehta dhe nga refuzimi i Teheranit për t’u dorëzuar ndaj kërkesave të tij, deklaroi muajin e kaluar se udhëheqja iraniane ishte “plotësisht e çorientuar”, dhe se “nuk dinë më kush është lideri i tyre”.
Këto perceptime janë ushqyer pjesërisht nga kritikat publike që deputetët ultrakonservatorë të fraksionit “Paydari” kanë bërë ndaj negociatave, duke nxitur spekulime për përçarje brenda elitës qeverisëse iraniane.
Sistemi teokratik iranian, ka qenë prej kohësh i përbërë nga kampe rivale politike dhe qendra të ndryshme pushteti, ndërsa Udhëheqësi Suprem ka qenë tradicionalisht arbitri përfundimtar në çështjet kyçe të politikës së brendshme dhe të jashtme.
Babai i Mojtaba-s, Ali Khamenei, i cili sundoi Iranin për 37 vjet, kishte dekada përvojë në menaxhimin e rivaliteteve të brendshme. Iranianët ishin mësuar ta shihnin rregullisht në dalje publike dhe fjalime politike. Por Mojtaba, tashmë 56 vjeç, ka mbajtur gjithmonë profil të ulët, edhe përpara se të pasonte të atin në detyrë.
Zëri i tij u dëgjua publikisht për herë të parë vetëm në vitin 2024, në një video të shkurtër ku njoftonte pezullimin e studimeve fetare në Qom. Në mars të këtij viti, televizioni shtetëror publikoi një tjetër video ku ai ligjëronte para studentëve të teologjisë, por pa specifikuar datën e regjistrimit, që besohet të ishte bërë para luftës.
Që prej emërimit si Udhëheqës Suprem në mars, pas takimeve sekrete të Asamblesë së Ekspertëve, Khamenei ka lëshuar vetëm deklarata të shkruara për mediat shtetërore. Fillimisht pati madje dyshime nëse ai ishte ende gjallë.
Zëdhënësi i Ministrisë së Shëndetësisë, Hossein Kermanpour, deklaroi këtë javë se fytyra e Khameneit nuk ishte dëmtuar dhe se ai nuk kishte humbur asnjë gjymtyrë. Diplomatë të ndryshëm thonë se ai vazhdon të funksionojë si udhëheqës.
Por komunikimi mes Khameneit, qeverisë dhe ushtrisë është bërë shumë i vështirë për shkak të masave ekstreme të sigurisë, nga frika se Izraeli mund të tentojë eliminimin e tij. Sipas tyre, mesazhet janë përcjellë fizikisht, dorë më dorë, për të shmangur përdorimin e pajisjeve elektronike që mund të gjurmohen.
Një diplomat tha se Khamenei ka krijuar një strukturë të posaçme drejtimi, me dy komitete që menaxhojnë përpjekjet negociuese dhe i raportojnë drejtpërdrejt atij. Në këto struktura përfshihen komandantë ushtarakë, politikanë dhe ish-zyrtarë të lartë shtetërorë.
Një diplomat tjetër tha se Garda Revolucionare, forca më e fuqishme ushtarake në Iran, është ekskluzivisht përgjegjëse për sigurinë e tij. Mojtaba Khamenei krijoi lidhje të forta me Gardën që gjatë luftës Iran-Irak në vitet 1980, kur shërbeu si vullnetar.
CNN raportoi këtë muaj se inteligjenca amerikane beson se Khamenei luan një rol kyç në përcaktimin e strategjisë së luftës së bashku me zyrtarët më të lartë iranianë. Ndërkohë, Pezeshkian deklaroi se takimi i tij me udhëheqësin e ri kishte zgjatur gati dy orë e gjysmë dhe ishte “i përzemërt”, “i drejtpërdrejtë” dhe “i sinqertë”.
Analisti iranian Saeed Laylaz, shprehet se një plan i përgatitur para luftës nga Ali Khamenei për decentralizimin e vendimmarrjes në rastin e një sulmi SHBA-Izrael, u kishte dhënë komandantëve ushtarakë më shumë autonomi në ditët e para të konfliktit.
Ai shtoi se, me vrasjen e shumë figurave të rëndësishme politike dhe ushtarake gjatë luftës, do të duhet kohë që udhëheqja e re të konsolidojë strukturat e saj. “Do të duhet kohë që Khamenei i ri të fitojë të njëjtin kontroll mbi të gjithë mekanizmin shtetëror iranian, veçanërisht në nivel ushtarak, siç kishte babai i tij. Nga sa e kuptojmë ne, çështjet gjeopolitike dhe strategjike vendosen personalisht nga Ajatollah Khamenei, natyrisht me ndihmën e elitës më të lartë ushtarake”, thekson Laylaz.
Por Ali Vaez, ekspert për Iranin në organizatën Crisis Group, mendon se Khamenei po vepron më shumë si një figurë formale që vulos vendimet e marra nga komandantët e Gardës Revolucionare dhe zyrtarë të tjerë të fuqishëm.
Mes tyre përmenden Ahmad Vahidi, kreu i ri i Gardës, Mohammad Bagher Ghalibaf, kryetari i plotfuqishëm i parlamentit iranian dhe drejtues i negociatave me SHBA-në apo Mohammad Bagher Zolghadr, veteran i Gardës Revolucionare dhe sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare.
Ghalibaf, i cili udhëhoqi delegacionin iranian në bisedimet me SHBA-në në Islamabad muajin e kaluar, nuk është parë publikisht në Iran që nga ditët e para të luftës, ndërsa Vahidi dhe Zolghadr nuk kanë bërë asnjë dalje publike. Ndërkohë, Pezeshkian drejton Këshillin e Sigurisë dhe administrimin e përditshëm të shtetit.
Por analistët thonë se ai ka rol periferik në diplomacinë me SHBA-në dhe çështjet ushtarake.
“Nuk është Khamenei, ai që po merr vendimet kryesore por një grup i vogël drejtuesish të Gardës Revolucionare që kanë bashkëpunuar prej kohësh, pra figura si Ghalibaf, Vahidi dhe Zolghadr. Pyetja themelore mbetet ende pa përgjigje: a do të rikthehet ai në daljet publike?”, thotë Vaez.
However, Vali Nasr argues that, although the war has increased the influence and power of the Revolutionary Guard, the situation is not comparable to the Pakistani military, which controls almost all major foreign policy decisions.
"He has to listen to the Guard, because it is fighting and is responsible for defending the country. So of course it influences him. But to say that he is completely under the control of the Guards is an exaggeration. It is difficult to understand whether he is not meeting many people because they do not allow him, or because the risk to his safety is too great. This uncertainty will continue for a while," Nasr declares.
Analysts believe that this nebula will continue as long as the Iranian regime considers the threat of a resumption of war and other assassinations against the country's leadership to be real.
"The people who make such decisions want to make sure that the country is not forced to elect a new leader every few weeks or months. Security measures are being organized in such a way that Benjamin Netanyahu will no longer have the opportunity to eliminate our leaders," says Foad Izadi, a professor at the University of Tehran. / Adapted "Pamphlet" from the "Financial Times"
Lini një Përgjigje