FLASH
Shkruar nga Bronwyn Jones
For the first time in many years, the United States and the European Union are no longer pursuing a common strategy in the Western Balkans. While Brussels continues to condition support on reforms and respect for the rules, Washington is increasingly orienting its engagement towards economic interests and trade agreements.
The consensus that has characterized the Western approach to the Western Balkans for decades appears to be unraveling. For the first time in many years, the European Union and the United States are openly pursuing different policies in the region, creating a new strategic divide.
Following Donald Trump's return to the White House, American politics has become significantly more transactional, with a strong emphasis on economic agreements that favor American companies.
In a recent report on the Western Balkans, the US State Department stressed that “the era of US-led nation-building is over,” a statement that was widely interpreted as a departure from traditional American policy, based on the promotion of democratic values.
On the other hand, the European Union continues to rely on a rules-based and criteria-based approach, linking progress towards membership to the implementation of reforms and warning that their absence could lead to the loss of European funds.
Two different visions for Bosnia
In Bosnia and Herzegovina, an American company with ties to the Trump administration, but
without experience in building gas pipelines, has signed a significant agreement to expand the liquefied natural gas (LNG) pipeline, which will connect the country to the terminal in the Adriatic, in Croatia.
The project has caused concern in Brussels. The EU ambassador to Bosnia, Luigi Soreca, has sent a warning letter to authorities in Sarajevo, stressing that Bosnia could lose millions of euros in European funding if the project does not comply with EU rules on public procurement.
Meanwhile, in Republika Srpska, the Serb-majority entity within Bosnia and Herzegovina, pro-Russian leader Milorad Dodik continues to promote separatist policies, while also hosting visits from Donald Trump Jr., the son of the US president.
Last October, the US lifted sanctions against Dodik and his family, despite him having been convicted of failing to implement decisions by the Office of the High Representative (OHR), the international institution overseeing the implementation of the Dayton Agreement.
At the same time, several American companies with ties to the White House have signed agreements with the government of Republika Srpska, including in the defense sector.
Marko Prelec, analist në Grupin Ndërkombëtar të Krizave (International Crisis Group), tha për Euractiv se administrata Trump fillimisht ndoqi një qasje të kufizuar ndërhyrjeje, të ngjashme me atë evropiane, por se situata ka ndryshuar ndjeshëm.
“Politika është shndërruar në një garë të hapur për përfitime financiare, ku synimi është sigurimi i kontratave fitimprurëse për kompani amerikane me kredenciale të dyshimta, avantazhi kryesor i të cilave është afërsia me Donald Trump”- tha ai.
Sipas Prelec, mosbesimi mes Brukselit dhe Uashingtonit është rritur ndjeshëm. “BE-ja ka arritur në pikën që, sa herë SHBA-ja mban një qëndrim për Ballkanin, instinktivisht tenton që të pozicionohet në kahun e kundërt”, u shpreh ai.
Një nga shembujt më domethënës të këtij tensioni është e ardhmja e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë (OHR), institucioni që mbikëqyr zbatimin e pjesës civile të Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit të vitit 1995.
Pas largimit të Christian Schmidt nga posti në muajin maj, SHBA-ja dhe BE-ja mbeten të ndara për rolin që duhet të ketë kjo zyrë në të ardhmen. Më shumë se tri dekada pas krijimit të OHR-së, Uashingtoni kërkon kufizimin e mandatit të saj dhe ka paralajmëruar se mund të tërheqë mbështetjen.
Ndërkohë Bashkimi Evropian, argumenton se ende nuk janë plotësuar kushtet për reduktimin e kompetencave të OHR-së.
Serbia mes Uashingtonit dhe Brukselit
Në Serbi, situata paraqitet më komplekse. Muajin e kaluar, presidenti Aleksandar Vuçiç e ftoi Donald Trump për një vizitë shtetërore dhe mbështeti projektin për ndërtimin e një hoteli Trump në ish-selinë e ushtrisë jugosllave në Beograd, një ndërtesë e bombarduar gjatë ndërhyrjes së NATO-s në vitin 1999 dhe më pas e shpallur si monument përkujtimor.
Megjithatë, pas muajsh protestash dhe betejash ligjore, projekti u anulua. Pavarësisht kësaj, Beogradi vazhdon të ruajë marrëdhënie të afërta me figura të administratës Trump, duke pritur vizita të Donald Trump Jr. dhe aleatëve të tjerë të Shtëpisë së Bardhë.
Edhe pse interesi amerikan për investime është zbehur pas dështimit të projektit të hotelit, SHBA-ja mbetet e interesuar për projekte në sektorin e gazit të lëngshëm dhe të minierave.
Në të njëjtën kohë, marrëdhëniet e Serbisë me Bashkimin Evropian po bëhen gjithnjë e më të vështira. Javën e kaluar, tetë shtete anëtare të BE-së bllokuan hapjen e një kapitulli të ri në negociatat e anëtarësimit të Serbisë.
Ky fragmentim i qëndrimit perëndimor po i vendos vendet e Ballkanit përballë dy strategjive gjithnjë e më të ndryshme. Njëra mbështetet te reformat, sundimi i ligjit dhe procesi i integrimit evropian.
Ndërsa tjetra i jep përparësi interesave strategjike dhe ekonomike të Shteteve të Bashkuara, me një qasje dukshëm më pragmatike. Kjo ndarje, rrezikon të dobësojë ndikimin tradicional të Bashkimit Evropian në një rajon, ku procesi i zgjerimit ka qenë prej dekadash instrumenti kryesor i politikës së tij të jashtme./Përshtati "Pamfleti", nga ”Euractiv”
Lini një Përgjigje