FLASH
Shkruar nga Jonathan Rauch
When the resemblance to the dark dictatorships of history ceases to be a coincidence. From destroying norms to glorifying violence, Trump is no longer governing as a traditional politician, but as the architect of a new American fascism that threatens the foundations of freedom...
Until recently, I resisted using this word to describe President Trump. First, there were too many elements of classic fascism that didn’t seem to fit. Second, the term has been so overused that it has lost its meaning. Third, the term is vaguely defined, even by its proponents.
From the beginning, fascism has been an incoherent doctrine. Even today, scholars disagree on its definition. Italy's original version differed from Germany's, which differed from Spain's, which differed from Japan's.
I accepted Joe Biden's labeling of the MAGA movement as "semi-fascist" because some of the parallels were clearly evident. Trump was clearly an authoritarian and patrimonialist leader.
A year ago, I argued that the Trump regime is a version of patrimonialism, in which the state is treated as the personal property and family business of the leader. That is still true. But, as I noted even then, patrimonialism is a style of government, not an ideology or formal system.
He can be layered over all sorts of organizational structures, including not only national governments but also urban political machines like Tammany Hall, criminal gangs like the Mafia, and even religious cults. Since his only unwavering principle is personal loyalty to the boss, he has no specific agenda.
Meanwhile, fascism is ideological, aggressive, and, at least in its early stages, revolutionary. It aims to dominate politics, crush resistance, and rewrite the social contract. But when the facts change, I change my mind. Recent events have made Trump’s style of governance clearer. “Fascist” is the word that best describes it, and here are the reasons, in short:
Destruction of ethical norms
Since the start of his first presidential campaign in 2015, Trump has deliberately crossed every line of decency. He mocked Senator John McCain's heroism during the Vietnam War, mocked fellow candidate Carly Fiorina's face, mocked Fox News host Megyn Kelly's menstruation, insulted immigrants, and more.
Sot e bën ende këtë. Së fundmi bëri një gjest të turpshëm ndaj një punëtori fabrike dhe e quajti “dosë” një gazetare vetëm sepse nuk i pëlqeu pyetja e saj. Kjo sjellje është tipike e stilit të qeverisjes fashiste dhe jo një defekt i një individi. Fashistët e dinë se ato që Etërit Themelues amerikanë i quanin “virtyte republikane”, pengojnë axhendën e tyre politike. Prandaj i shkatërrojnë me gëzim parimet liberale si arsyeja, mirësjellja dhe shpirti qytetar, toleranca dhe durimi.
Duke u tallur me mirësinë dhe duke thënë të pathënshmet, ata i hapin rrugën atyre që William Galston i ka quajtur “pasionet e errëta” të frikës, zemërimit dhe veçanërisht dominimit. Ky është lloji i politikës që e zhvendos diskursin publik në një terren ku liberalët nuk mund të konkurrojnë.
Lavdërimi i dhunës
Çdo shtet e përdor dhunën për të zbatuar ligjet e tij. Por shtetet liberale e përdorin atë me ngurrim, ndërsa fashizmi e përqafon dhe e shfaq hapur atë. Trump e lavdëron hapur dhunën. Reklamat e tij të rekrutimit për ICE-në paraqesin bastisjet e stilit ushtarak në shtëpi dhe lagje.
Propaganda e tij kënaqet si fëmijë me vrasjen e civilëve; dhe të gjithë kemi parë video të agjentëve duke nxjerrë zvarrë njerëzit nga makinat dhe shtëpitë, pjesërisht sepse qeveria i filmon ata. Ashtu si shkatërrimi i mirësjelljes qytetare, edhe vlerësimi i dhunës nuk është rastësor në fashizëm; përkundrazi, është pjesë integrale e tij.
Forca ka të drejtë
Karakteristikë e fashizmit është edhe ajo që George Orwell e quajti “adhurimi i dhunuesit”. Pra, parimi i Tukididit: “të fortët bëjnë atë që munden dhe të dobëtit vuajnë atë që duhet”. Kjo pikëpamje u shfaq në takimin famëkeq të Trumpit në Zyrën Ovale me presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy, në të cilin Trump tregoi një përbuzje të hapur për atë që ai e konsideronte si dobësi të Ukrainës.
Por doli edhe më në pah kur Stephen Miller, ndihmësi më i plotfuqishëm i presidentit, deklaroi për CNN: “Ne jetojmë sot në një botë që qeveriset nga forca, që qeveriset nga fuqia, që qeveriset nga pushteti. Këto janë ligjet e hekurta të botës që kanë ekzistuar që nga fillimi i kohës”. Këto fjalë, në parim të huaja për traditat e moralit amerikan dhe të krishterë, mund të kishin dalë nga goja e çdo diktatori fashist.
Zbatim i politizuar i ligjeve
Liberalët respektojnë ligjet edhe nëse nuk u pëlqejnë. Ndërsa fashistët, vetëm kur u pëlqen. Nazizmi paraqiste një “shtet të dyfishtë”, ku në çdo moment mbrojtja e ligjit të zakonshëm mund të pushonte së zbatuari. Trump nuk e fsheh përbuzjen për procesin e rregullt ligjor. Ai ka kërkuar shumë herë burgosjen e kundërshtarëve të tij politikë.
Madje ka sugjeruar “anulimin” e Kushtetutës dhe ka thënë “nuk e di” kur u pyet nëse i kërkohet ta mbrojë atë. Risia e mandatit të dytë është ripërdorimi i zbatimit të ligjit federal për të persekutuar armiqtë e tij (dhe për të mbrojtur miqtë e tij).
Asnjë president i mëparshëm nuk ka prodhuar asgjë si urdhri i drejtpërdrejtë i Trumpit për Departamentin e Drejtësisë për të hetuar dy ish-zyrtarë, ose si ndjekjet e tij penale haptazi hakmarrëse ndaj James Comey dhe Letitia James.
Dehumanizimi
Fashizmi e merr legjitimitetin nga pretendimet e tij për mbrojtjen e popullit nga armiqtë që janë kafshë apo kriminelë. Trump i cilëson kundërshtarët e tij politikë si “vermin” (parazitë) dhe emigrantët si “plehra” që po “helmojnë gjakun e vendit tonë” (gjuhë e kopjuar direkt nga Rajhu i Tretë nazist).
Taktikat e shtetit policer
Trump e ka kthyer ICE-në në një segment paraushtarak që endet nëpër SHBA sipas dëshirës, kontrollon dhe ndalon si emigrantët ashtu edhe amerikanët pa urdhër. Po ashtu e përdor forcën në mënyrë demonstrative, vepron pas maskave, gënjen për aktivitetet e saj dhe i është thënë se gëzon “imunitet absolut”.
Ai e dyfishoi madhësinë e kësaj agjencie në vitin 2025, dhe sot buxheti i saj është më i madh se ai i të gjitha agjencive të tjera federale të zbatimit të ligjit të marra së bashku, dhe më i madh sesa buxhetet ushtarake të dhjetëra vendeve në botë.
Minimi i zgjedhjeve
Deklarata e fundit e Trumpit se nuk duhet të ketë zgjedhje këtë vjeshtë mund të ketë qenë ose jo shaka. Por ai dhe mbështetësit e tij MAGA besojnë se ata nuk humbasin kurrë një palë zgjedhje. Ata bënë përpjekje të mëdha për të përmbysur zgjedhjet e vitit 2020.
Manipulimi, vjedhja ose anulimi i drejtpërdrejtë i zgjedhjeve është, natyrisht, detyra e parë për fashistët. Megjithëse Trump ka kufizim mandatesh, s’duhet të presim që ai dhe besnikët e tij në MAGA t’ia dorëzojnë vullnetarisht Shtëpinë e Bardhë një demokrati në vitin 2029, pavarësisht se çfarë thonë votuesit. Dhe kryengritja e dytë do të jetë shumë më mirë e organizuar se e para.
Privatja është publike
Fashizmi klasik e refuzon dallimin themelor liberal midis qeverisë dhe sektorit privat, sipas thënies së Benito Musolinit: “Asnjë individ apo grup jashtë shtetit”. Ndër nismat më të guximshme të Trumpit janë përpjekjet e tij për të komanduar entitete private, duke përfshirë firmat ligjore, universitetet dhe korporatat.
Sulmet ndaj mediave
Pak kohë pas marrjes së detyrës në vitin 2017, Trump i denoncoi mediat si “armike të popullit amerikan”, një frazë e njohur nga diktaturat. Armiqësia e tij nuk u ndal kurrë, por në mandatin e tij të dytë ajo ka arritur kulme të reja. Trump ka kërcënuar licencat e transmetimit, ka abuzuar me autoritetin e tij rregullator, ka manipuluar marrëveshjet e pronësisë dhe ka fyer publikisht gazetarët.
Agresioni territorial dhe ushtarak
Në mandatin e tij të dytë, ai e ka përdorur në mënyrë të shfrenuar forcën ushtarake. Përdorimi haptazi dhe grabitqar i forcës për të marrë naftën e Venezuelës dhe kërcënimi i tij prej gangsteri për t’i marrë Grenlandën Danimarkës “me të mirë” ose ”me të keq”, janë lëvizje autoritare të stilit të viteve 1930. E njëjta gjë vlen edhe për përbuzjen e tij për ligjin ndërkombëtar dhe detyrimet ndaj aleancave.
Nationalism with the motto "blood and soil"
A regime is fascist also by its insistence that the country is not simply a collection of individuals, but a people, a volk: a mystically defined and ethnically pure group, bound by blood, culture, and common destiny.
In line with this idea, Trump has rejected birthright citizenship. Even his No. 2, Vance, has called for “redefining the meaning of American citizenship” so that priority is given to Americans with longer historical ties.
Alternative facts
As Orwell, Hannah Arendt, and almost every other scholar of authoritarianism have pointed out, creating a field of reality distortion is the first thing a fascist government will do to advance its narrative, confuse citizens, and demoralize political opponents.
Trump has made “alternative facts” a hallmark of his style of governance. So the similarities are too many and too strong to deny. Americans who support liberal democracy must accept what we are facing. Trump has exposed himself, and we must properly name what we see. / Adapted from “Pamphlet” by “The Atlantic”
Note: Jonathan Rauch is a columnist at The Atlantic and a fellow at the Brookings Institution.
Per komunistet cfare nuk i shkon per shtat atyre eshte fashizem. Kur Obama beri te njejten gje ne amerike me emigrantet ilegale asnje rresht nuk shkruajten gazetaret.
eshte e çuditshme nderkohe qe gjithe bota po i kundervihet ketij psikopati diktator shqiptaret po i bene lajka dhe po thehen ne mes nga sevilizmi.un me mir humb karakterin sesa nderin tim