FLASH
Shkruar nga Adri Nurellari
Therefore, it can be said that Albanian patriotism remains a vital component to maintain national unity at a time when it is being challenged more by sectarianism than by globalism.
Often when I discuss or write about the need to revive Albanian patriotism, I am faced with derisive comments that consider it as an outdated feeling, as an unnecessary relic in the era of the 21st century...
In today's globalism, patriotism is often treated as an outmoded emotion that has no place in a world that strives to flatten national boundaries and promote a broader cosmopolitan identity, eclipsing national belonging. Here two essential questions arise that require an in-depth and serious analysis: at the most universal level, is there room for patriotism in the age of globalization; in the case of our country, is the Albanian national identity also being threatened by the excessive cosmopolitanism of the era we are living in?
In the first case, can patriotism coexist with universal values such as freedom and democracy, Jean-Jacques Rousseau, since the 18th century, considered patriotism as a necessary force for the stability of society and the functioning of democracy, leaving it is understood that coexistence was possible. In his masterpiece "The Social Contract", he explains that the bond between citizens and their homeland helps build a common demos, creating a basis for unity and legitimacy. He even argued that patriotism is not only compatible with freedom, pluralism and peace, but is essential to guaranteeing them. But at the same time, it warns us of its danger if it takes extreme forms and the balance between love for the country and respect for others is not maintained. Kant also treated patriotism as a moral duty, but was critical of extreme forms of patriotism, preaching a "cosmopolitan patriot" who embraces universal values and is not limited to the nation.
Similar debates continue today with contemporary philosophers such as Alasdair MacIntyre. He believes that patriotism remains a virtue rooted in a sense of community and shared history, but warns against its extremes. Richard Rorty proposes a form of progressive patriotism that can coexist with cosmopolitanism. For Rorty, such patriotic commitment does not prevent international cooperation, but encourages it, making citizens contribute not only to their country, but also to a better world. It is understood that there are also philosophers who think differently, such as Martha Nussbaum, who thinks that patriotism conflicts with liberal values and human solidarity.
However, I fully agree with those who believe that a coexistence between patriotism and liberalism is not only possible, but also necessary. Ultimately, we can draw a similar parallelism between patriotism and democracy, considering that democracy is also able to coexist with liberalism, despite the natural tensions between them. In a democracy, decisions can be made by the majority, while liberalism requires the protection of individual rights and freedoms, even if this may be against the will of the majority. Just as extreme patriotism can lead to xenophobia or aggression, unchecked democracy can also turn into the "tyranny of the majority".
However, to answer the second question, in the case of Albanians, it is not a question of a progressive movement from the national identity towards a cosmopolitan global identity, but of a regression from the national identity towards the sectarian, religious, provincial or tribal identities that are typical for proto-modern societies. Before modernism and the rise of the nation state, identities across Europe were often linked to communities, regions, religious affiliations or positions within the regulated system of social classes. Feudal and dynastic systems were also important, with people often identified with the feudal lord (whose serf or vassal they were) or the ruling dynasty rather than with cultural traits. Add here that another important source of identity were professional associations, guilds or guilds. All these were eclipsed with the formation of national identity and the birth of the nation-state. There is obviously a great debate among scholars about the source of national identity, with Anthony Smith arguing that national identity stems from ethnic roots and historical heritage; Ernest Gellner sees nationalism as a modern construct that serves for cultural unification in industrial societies; Benedict Anderson defines the nation as an "imagined community" created by media and education; Clifford Geertz focuses on the role of culture and symbols that build a common national identity, while psychologists Henri Tajfel and John Turner think that national identity stems from the tendency of individuals to categorize themselves and others into social groups, such as "us" and " them."
Pavarësisht këtyre debateve akademike, pak a shumë të gjithë pajtohen se me ngjizjen e identiteteve kombëtare, shoqëritë pësuan një evolucion të mirëfilltë. Pra, në vend të ndarjeve të ngurta të klasave, besimit, rajonit dhe pushtetit të trashëguar, shoqëritë moderne filluan të mbështeteshin në një koncept të përbashkët të identitetit kombëtar dhe patriotizmit, ku individët ndjeheshin të lidhur përmes territorit, gjuhës, kulturës dhe traditave të përbashkëta. Ndërkohë që autoriteti kalonte nga monarkia dhe kisha te shteti kombëtar, individët filluan të përqafonin një ndjenjë të re të përkatësisë që përcaktohet nga kombi dhe jo thjesht nga pozita sociale, feja, trashëgimia familjare apo elementët e tjerë sektarianë.
Sot që flasim, identiteti kombëtar dhe patriotizmi është duke u zbehur në shumë vende perëndimore kryesisht për shkak të kalimit në post-modernizëm, i cili sjell edhe rritjen e tendencës kozmopolitane. Post-modernizmi, duke kritikuar dhe dekonstruar narrativat e mëdha dhe homogjenitetin kulturor, promovon një qasje pluraliste dhe të larmishme ndaj identitetit, që tejkalon kufijtë kombëtarë dhe favorizon lidhjet globale dhe diversitetin kulturor. Kjo tendencë nxjerr në pah përfshirjen në vlera universale dhe përqafimin e një identiteti më fleksibël dhe të hapur, duke u larguar nga uniformiteti kulturor kombëtar dhe duke vendosur fokusin te solidariteti, ndërlidhja dhe ndërvarësia ndërkombëtare.
Mirëpo kjo nuk vlen për ne. Thënë ndryshe, shqiptarët nuk janë duke evoluar prej një identiteti kombëtar drejt një identiteti kozmopolitan global, por janë duke bërë regres prapa në kthim tek përçarja, sektarizmi apo atomizimi i shoqërisë. Këtë gjë më së miri e dëshmojnë të dhënat e Anketës së Vlerave Botërore, të cilat e rendisin Shqipërinë të fundit në Evropë dhe të dytën në botë, për nivelin e besimit ndërpersonal. Me vetëm 2.8% që i përgjigjen pozitivisht pyetjes “A mendoni se shumica e njerëzve mund të jenë të besueshëm?”, Shqipëria është në kontrast të mprehtë me vendet nordike si Finlanda (69.8%), Danimarka (74.1%) apo Norvegjia (72.8%), ku qytetarët masivisht besojnë te njëri-tjetri dhe njëherazi kanë të përqafuara si pak të tjerë vlerat universale dhe tiparet kozmopolitane. Kjo temë meriton shtjellim më vete, por vlen të përmendet si ilustrim i copëzimit të shoqërisë sonë, gjë që ka qenë një sfidë historike që prej Rilindjes Kombëtare. Me pak fjalë, për shqiptarët, uniteti kombëtar është më shumë se një ideal është mburoja e vetme përballë ndikimeve përçarëse.
Në këtë kontekst, Shqipëria ka një histori të gjatë të pushtimeve dhe ndikimeve të shumta të huaja, gjë që ka çuar në një fragmentizim të identitetit, në një pluralizëm të theksuar kulturor dhe në forcimin e identiteteve lokale. Një tjetër element sektarian ka qenë organizimi fisnor dhe kanunet si themele të organizimit shoqëror në zona malore të izoluara të Shqipërisë si Dukagjini, Labëria, Dibra, Luma, Malësia e Madhe etj. Ky organizim i fortë dhe lojaliteti i ngushtë ndaj fisit e bëri të vështirë krijimin e një identiteti të gjerë kombëtar, pasi individët ndiheshin më të lidhur me fisin sesa me një ide më abstrakte të kombit. E njëjta vlen edhe për lidhjet me bejlerët lokalë apo të parët e zonës. Këto identitete krahinore janë krijuar edhe për shkak të diversitetit të madh gjeografik me terrene të vështira malore e lumenj të rrëmbyeshëm që vështirësonin komunikimin mes zonave të ndryshme.
Identiteti i fragmentuar fetar gjithashtu ka qenë dhe vazhdon të jetë një rrezik për kohezionin identitar kombëtar shqiptar. Institucionet fetare dhe kleri në shumë raste u instrumentalizuan nga interesat e vendeve të huaja, duke u përdorur për të ndikuar dhe kontrolluar komunitetet fetare brenda Shqipërisë, një praktikë që deri diku, fatkeqësisht, vazhdon edhe sot. Këto ndërhyrje i shërbejnë interesave të jashtme dhe sfidojnë unitetin kombëtar, duke krijuar ndasi të theksuara midis komuniteteve fetare dhe identitetit kombëtar. Këtu nuk duhen harruar edhe politikat dashakeqe të asimilimit që po vazhdojnë ende sot me helenizimin e ortodoksëve të jugut apo boshnjakëzimin e shqiptarëve të Plavës, Gucisë dhe Rozhajes. Për më tepër, gjatë gjithë historisë, shqiptarët janë përballur me politikat e asimilimit nga fqinjët tanë dhe rajone të tëra janë asimiluar pothuajse totalisht, sikurse janë shqiptarët ortodoksë të ish-Jugosllavisë dhe Greqisë si dhe shqiptarët e ish-Sanxhakut të Pazarit të Ri në Serbi.
Gjatë fundit të shekullit të XIX e fillimit të atij të XX, etërit themelues të kombit tonë u përpoqën të kapërcenin këto ndasi sektariane dhe ia dolën të promovonin idenë e një identiteti kombëtar të përbashkët si ombrellë e të gjitha identiteteve periferike. Pra, lëvizja jonë rilindëse, ndryshe nga popujt e tjerë të rajonit që u bazuan te kisha kombëtare (dhe eliminuan komshinjtë që kishin fe tjetër, por traditat dhe gjuhën e njëjtë), përqendrohej te bashkimi i shqiptarëve përtej krahinave, feve dhe fiseve dhe përpjekja për të krijuar një ndjenjë të përbashkët të shqiptarisë. Kjo lëvizje pati sukses në mobilizimin e shqiptarëve rreth flamurit, gjuhës dhe identitetit kombëtar, duke krijuar themelet e shtetit modern shqiptar. Megjithatë, ndasitë e thella vazhduan të ishin pengesë dhe përpjekjet për të bashkuar vendin përballeshin shpesh me ndjenjën e fortë të lidhjes ndaj grupeve sektariane. Sot fatkeqësisht nuk po kërcënohemi nga globalizimi por nga të njëjtat sfida që ballafaquan rilindasit.
Therefore, it can be said that Albanian patriotism remains a vital component to maintain national unity at a time when it is being challenged more by sectarianism than by globalism. In a world that increasingly promotes a diverse and cosmopolitan identity, it remains essential that we Albanians enrich this festival of colors with our unique identity. Patriotism today does not mean rejecting universal values or building walls against the outside world. On the contrary, it is a call to embrace the world while preserving what makes us Albanians as well as to consolidate a modern nation-state that overcomes sectarian and regional divisions and integrates and interacts with dignity in the orchestra of states. We need to rediscover and cultivate that common feeling that prevailed in the hearts of our renaissance, that pure love for our land, language and culture, a love that can face any threat or divisive temptation. This belonging is not against global connections, but it is the basis that gives us value and strength to open up proudly to the world, without losing ourselves in the process. Only in this way, staying united and remembering our roots, can we build a prosperous future and a functional state, where Albanians feel proud of who they are and what they see
Lini një Përgjigje