FLASH
Shkruar nga Monika Stafa
Artur Zheji, a beautifully embroidered mind
The last time we did this, without hesitation, a conversation with a few points laid out before I started filming the next documentary that I was preparing with Belen (Belina Budini) about a friend of his, about whom I was surprised that in the end he spoke without envy or any bitter concern.
He was an early friend, who I noticed that I appreciated. At least that's how it seemed to me, without a voice. Without any drums or tabors.
And so, quickly and quickly... I took the opportunity to get some thoughts as a journalist about a podcast that I was planning to produce; as a thinker about what was happening around us, but also as a parent of a son and daughter who was trying with intuition and tenderness to get under their skin of passions.
Of course, as a director, who with his refinement tired the operator to find the right artistic angle for himself.
"Am I dressed well?" he asked me with such concern that I couldn't believe my ears... because you guys at Top are experts at this job. Who cares about you!! If I didn't look good to you, I'd rather be unemployed and laugh."
Finally, he told me, "You came with an agenda." I don't even know how to answer, he added. "I don't talk much... let's move on to the questions." He pretended not to remember what they were, while I had already started asking them days ago.
He was attentive. Very attentive and careful about every sentence he would utter about his early friend.
Why are you so worried, I asked him. You are a free man. So is he. I don't think it means anything if he adds anything more about his artistic life and as a CM.
I am responsible Monika and if it were anyone else I would have the same responsibility. That's when I realized that it was a completely different Zheji from the bohemian life that was being removed. Below is the conversation - dialogue about his friend.
EXCLUSIVE
Monika: How do you characterize Rama in his artistic image?
ARTUR ZHEJI (Journalist): We must keep in mind that Rama has been and remains an aspiring journalist, first. Second, he writes well, he doesn't always write pleasantly, but he is bitter.
And he often feels himself in competition with the writings of others. What do I mean by that? I mean that if he doesn't like something in terms of content, he attacks it in terms of style.
So, he has built a politician who is polemical with journalism and the media.
This has become increasingly a trend among politicians of recent generations, who do not remain passive towards the media but are active and even combative with journalists. This has given them success.
Not every kind of artist can do what Rama does, a painter can. Why do I say this? I say this because painters do not analyze thought without seeing thought. It seems absurd that I said that you see thought, but they have the ability to transform thought onto canvas.
Pra, shohin tablon e asaj analize që ne bëjmë me fjalë. Duke parë të tillë, ata e amplifikojnë gjithë efektet dhe defektet e tablosë. Pra shohin shumë më tepër, kanë një optikë tjetër. Dhe papritur e pakujtuar, njerëzit e tjerë që nuk e kanë optikën e deformuar por që sheh më thellë të piktorit, ndihen të befasuar se si i doli në pusi apo i doli në shteg. Po e ilustroj më thjesht se ndoshta e komplikova.
Një situatë politike ai e zgjidh si një tablo. Pra në radhë të parë merr linjat kryesore të dinamikës të kuadrit, dhe pastaj merret me filigramën dhe detajet. Tek detajet fiton gjithmonë betejën.
Monika: Si mund të ma sjellësh në përfytyrim? Çfarë artisti është ai?
Artur Zheji: Unë e njoh prej shumë vitesh, në marrëdhënie private dhe si politikan, është një njeri i cili e njeh mirë artin e të dëgjuarit dhe artin e asimilimit të vlerave përreth. Pra, kur ishte i ri, rrinte gjithmonë me njerëz shumë të rëndësishëm, me piktorë, me njerëz alternativë, me njërëz që jo çdokush rrinte dot. Dhe vazhdimisht i merrte atyre gjërat më specifike. Pra për të gatuar atë supën e vet të ekzistencës, të personalitetit të tij, ka marrë shumë enzima, ka marrë shumë përbërës dhe ka nxjerrë një gjë të vetën, një shije të veten.
Them që ka kuptuar pastaj sidomos qëndrimin e parisë dhe në vende të tjera, që komunikimi është shumë i rëndësishëm. Sepse të ekzistosh do të thotë të perceptohesh, nuk do të thotë thjesht të jesh. Ka njerëz të cilët kanë vlera shumë të mëdha por nuk kanë aftësi të perceptohen nga shumica, dhe ngelen sikur nuk ekzistojnë.
Hannah Arendt zakonisht këtë e ka për sistemet totalitare, ka qenë një nga studiueset më të mëdha.
Është një politikan pararendës që është harruar tashmë, i cili quhet Trocki. Trocki ka qenë krahu i dhjathtë i Leninit dhe bashkë me Leninin bëri një ndryshim epokal. Ai kishte një tezë që ishte e vetja, jo e Leninit, quhej “Revolucioni permanent”. Pra që revolucioni të fitojë, ai duhet të jetë përditë, mëngjes-drekë-darkë, 24 orë. Më vonë kompanitë e mëdha multinacionale e shndërruan këtë tezë në një tezë tjetër që është më afër kohëve tona, domethën ‘performacë permanente’. Pra është e njëjta gjë. Të jemi ‘In’, të jemi në linjën e parë çdo ditë, në çdo gjë, në çdo fushë. Dhe zotëria në fjalë e absorbuar këtë dhe e ushtron.
Monika: Çfarë eshte kjo marredhenie qe ka ai me mediat?
A. Zheji; Ai është algoritëm, në momentin që shtyp këtë tastierë impostimi, e ke të detyrueshme të dalësh gjithandej. Rama në bërthamën e tij është shumë i ndrojtur. Por ka pasur mundësinë të ushtrohet, të bëjë palestrën e komunikimit. E ka bërë me vullnet, jo me natyrë.
Monika: Çfarë do të thotë kjo?
Artur Zheji: Të ekzistosh, nuk do të thotë të jesh. Do të thotë të lexohesh, të shihesh, të shijohesh, të urrehesh. Por në momentin që harrohesh, është më mirë të të urrejnë se të harrohesh. Në këtë kohë që jemi ne sot, interaktiviteti i publikut me personazhe politikë është jeta e tij. Është njësoj si një bimë e cila nuk vaditet. Njeriu politik i kohëve moderne vaditet vetëm kur të tjerët flasin për të, mirë apo keq.
Mpnika: I kaloi kufijte e nje politikani brenda vendit. Ka shkuar deri në planin ndërkombëtar.. askush nuk kish arritur deri me sot ne keto parametra…
Artur Zheji: Këtë le ta thonë dashamirësit e tij të mëdhenj, por unë nuk bëj pjesë në ta.
Mendoj që ai ka kuptuar, si politikanët inteligjentë kuptojnë, që politika e brendshme në një vend të shumë të vogël siç është Shqipëria, është më së shumti politikë e jashtme. Historia na ka treguar që shumë liderë janë shitur apo janë shtirur, duke filluar nga Hoxha, apo nga Ahmet Zogu, nuk kanë qenë prodhim i lagjes, as prodhim i fshatit, nuk kanë qenë një brumë i vendit, nuk kanë qenë një domate vendi, janë kryesisht importi. Që do të thotë importohen influencat.
Rama ka kuptuar që të jesh jetëgjatë në pushtet, duhet të dish të ndërtosh një raport influencash me aktorët më të mëdhenj gjeopolitikë të oksidentit, sepse ne në oksident jemi. Pra, nga të dish të përfitosh, tek lideri global, duhet të jesh shumë fans i Ramës që ta thuash këtë. Por dhe Rama vetë e di që nuk është kështu.
Monika: Mos e ndihmoi koha? A çfarë tjeter? Kushtet tona gjeopolitike?
Artur Zheji: Shqipëria është bërë atraktive, kjo është gjë tjetër. Pra që të shndërrosh një vend ku therej mishi në rrugë dhe karrocat mbeteshin dhe bllokonin trafikun, në një vend modern, ky është një zhvillim sepse edhe shqiptarët janë një popull ambicioz, të gjithë bashkë. Dhe Rama ka ditur të joshi ambicien e shqiptarëve, sidomos në nivele imperitoriale, këto biznesmenët që ulen aty bisedojnë, mund të pijnë dhe një gotë dhe thonë “unë do bëj kullën më të madhe në Ballkan”, “unë do bëj gjënë më luksoze.” Është një sërfist që ka lundruar në kreshtën e ambicies së një grupi njerëzish, të cilët identifikohen me ambicien e tyre.
Monika: A duhet të influencojë portreti i tij tek arti e kultura?
Artur Zheji: Nuk besoj se është kështu. Mendoj që është ekonomia e tregut, pra ne akoma jetojmë në kapitalizëm primitiv dhe sigurisht ata të cilët ngarkohen për të bërë çështje të arsimit apo të kulturës, me thënë të drejtën nuk kanë ndonjë vepër që ta kenë miratuar për të qenë aty, pra, janë shumë politikë. Nëse Rama do të dinte të ndryshonte regjistrat nga ministra politikë në profesionistë, atëherë do të ndodhte ky ndryshim që ju thoni. Por nuk ka ndodhur kjo.
Monika: Pse provokohet nga gazetarët?
Artur Zheji: Before, he was provoked because he was the strangest, in clothing, in jokes. Now he is provoked by journalists because he is the longest-lived. So, there is always one thing. There is also a quality, which takes on the role of advocating for many things that a Prime Minister should not do. But he does and during this advocacy, he clashes.
That's why he has absolute power over his Ministers, over his staff, because he goes out and provides them with excellent protection, and behind his back they make 'fun or nonsense'.
So, he fights the big battle because he is in love with his own protagonism.
Monika: I'm very concerned about his influence, like Ahmet Zogu's once... let's go back to that. What is this charisma?
Artur Zheji: I'm not talking about allies, like the United States of America, the European Union, these are by definition mandatory, because Albania is defined in the West, there is time. And this axis is never avoided. But to make personal friends, and two personal friends who look at Albania with kindness are George Soros and Tony Blair.
George Soros, contrary to the great misconception circulating in Albania, is one of the most influential people in the United States of America. And I think there is an advisor the world would covet, like Tony Blair.
So these two in synergy with each other can prepare any agenda for you and can open any kind of door that is unopenable for ordinary people. Knowing how to use this in the public interest, not just in the interest of domestic politics, is the maximum.
But Rama has been forced to link his fate with the fate of Albania, and he has linked the fate of Albania with these two characters. This, I think, has given him an advantage that others cannot grasp.
Monika: How could it have influenced these two?
Artur Zheji : This is the secret. Anything I would say would be a guess and I am not a predictor, I do not know how to see. These conspiracy theorists would say that it is a connection. But whatever it is, these are people who in their careers are so unattainable, that when they achieve it and when they build a partnership with you, there is no one more than them.
Lini një Përgjigje