FLASH
Shkruar nga Lutfi Dervishi
Albania can no longer rely blindly and with idealized entrenchment on the West as in the past.
It is not easy to summarize three eras in one sentence: post-war, post-wall, post-west.
Historian, commentator, and author Timothy Garton Ash articulated this postulate two years ago in his book "Homelands."
Of these three eras, in one we were the luckiest country on earth. From an exhausted Albania after the War, where the only security was absolute dictatorship and poverty, the second era – post-wall – was a blessing, not only for Albania, but for the entire Albanian nation. It was the era that brought development, security and integration.
Albania joined NATO, approached the EU, Kosovo declared independence, and Albanians in Macedonia gained the status of a state-forming element. From a forgotten country, Albania became a reliable partner for the West.
It is the era that began with the fall of the Berlin Wall and is fading with the war in Ukraine and the election of Trump as US president.
After the West?
With the war in Ukraine (2022) and the "new sheriff" in the White House (2025), the horizon has changed.
The West, the port where Albanians' hopes are anchored, today seems more fragile than ever. The US and the EU are no longer at the peak of their power nor at the peak of their unity. In Washington, a leader like Trump is challenging the liberal international order, prioritizing narrow national interests over traditional alliances (America First).
If the US distances itself from Europe and withdraws from the Alliance, which is unlikely to happen, Albania risks being left without geopolitical protection. NATO may no longer be the umbrella that protects us from the storms, while EU enlargement may continue to remain an open and never-ending story, similar to the fate of the young officer in Dino Buxati's The Tartar Desert.
A weakened West has opened the way for other actors - Russia, China and Turkey - to increase their influence in the Balkans. Will Albania be able to maintain its Western orientation or will it seek re-dimensioning through a careful balance between rival powers, but without losing its determination?
It is time to open our eyes and see the new reality, not to continue with the dream of "yesterday's world."
Until today we have repeated as a mantra that "Albania does not have a plan B" and "Albanians will join the EU". But today it is a fact that:
Kosovo's independence remains contested.
Tensions in North Macedonia have returned.
Serbia has never hidden its ambition that it expects better times for its objectives.
If the West withdraws, what keeps the Balkans calm?
A historical test
Shqipëria ndodhet përpara një sprove historike: të forcojë demokracinë dhe të mbështesë BE-në si partnerin e saj të vetëm strategjik, edhe nëse ky proces vonohet, apo të luajë një lojë të zgjuar, edhe me ndonjë të papritur të kalkuluar, duke biseduar edhe me aktorë të tjerë, pa lëvizur çengelin nga garancia e sigurisë.
Së paku, në raport me Kosovën nevojitet një shkundje e madhe.
Nëse Uashingtoni tërhiqet nga angazhimi aktiv në Europë dhe me Ballkan, Shqipëria duhet të marrë një rol shumë më të madh si avokat dhe, aq sa dhe nëse mundet, garantues i sigurisë dhe stabilitetit të Kosovës. Kjo do të thotë:
Një diplomaci më aktive për njohjet ndërkombëtare të Kosovës, me vepra, jo retorike:
Një angazhim më i fortë me vendet e BE-së që ende nuk e kanë njohur Kosovën, sidomos me Greqinë dhe Spanjën.
Në këtë realitet të ri, Shqipëria duhet të guxojë të bëjë atë që deri tani nuk ka guxuar:
Një koordinim të plotë, të gjithanshëm, pa mbajtje ane këtej apo andej, pa paternalizëm;
Një integrim ekonomik de facto me Kosovën, me qëllim krijimin e një tregu të përbashkët pa barriera doganore, me politika fiskale të harmonizuara dhe me investime strategjike të përbashkëta në energji, infrastrukturë dhe teknologji.
Kosova e ka rritur buxhetin për ushtrinë me 80-fishim. Shqipëria jo vetëm duhet të rrisë fondet për mbrojtjen, por edhe të ketë një koordinim më të fortë ushtarak me Kosovën.
Deri tani, Tirana zyrtare ka ndjekur një qasje pajtuese deri mikluese me Beogradin.
Kjo politikë mund të mos funksionojë më, veçanërisht nëse Serbia, me mbështetjen e Rusisë, bëhet më agresive në raport me Kosovën.
Po nëse SHBA ndryshon kurs?
Nëse SHBA-ja ul angazhimin apo tërhiqet nga kontinenti për shkak të përqendrimit në Paqësor, duhet menduar seriozisht si do të mbushet vakumi që krijohet. Nuk mendohet që SHBA ka hyrë në Kosovë për t'u tërhequr. Kjo nuk duhet të shërbejë si qasje për të frikësuar, as si levë me luftën e politikes së brendshme
Me cilët partnerë duhet të thellohet bashkëpunimi ekonomik dhe ushtarak?
Duke qenë të ndërgjegjshëm për rolin, peshën dhe hapësirën që Shqipëria ka në Ballkan, as nuk duhet të biem në kurthin e frikësimit, të destabilizimit dhe as të qëndrojmë spektator pasiv ndaj zhvillimeve.
Për momentin, sfida më e madhe mbetet ruajtja e stabilitetit të brendshëm:
Konflikti politik 35-vjeçar,
korrupsioni,
paaftësia për të mbajtur zgjedhje të pakontestuara,
sundimi i ligjit
Shqipëria nuk mund të mbështetet më verbërisht dhe me entre të idealizuar te Perëndimi si në të kaluarën. Duhen marrë më shumë përgjegjësi për të ardhmen, duke vepruar me zgjuarsi për të siguruar interesat tona.
Përndryshe, mund të përballemi me një rikthim në epokën post-war, këtë herë jo për shkak të komunizmit, por për shkak të kaosit dhe llogarive të gabuara.
Nëse epoka post-wall ishte epoka e shpresës dhe përparimit, epoka post-west mund të sjellë paqartësi dhe pasiguri.
Një gjë duket e sigurt: bota e re nuk premton më dhurata nga Perëndimi.
Jemi në një botë tjetër dhe duhet të zgjohemi nga gjumi.
Lini një Përgjigje