FLASH
Shkruar nga Veton Surroi
Adapting to death can lead to a different view of the value of life.
1.
My mother had a sense of humor of her own, and the day the ambulance came to take her to the hospital, a journey that would never bring her home, she explained to the nurse that people her age should draw red lines on life .
The nurse, dressed in red himself, did not understand exactly what he was talking about when he spoke of red stripes. The term red lines has been repeated every night on television for 20 or so years and is almost always associated with negotiations. So, red lines for this or that diplomatic agreement, red lines for this or that governing coalition, red lines for budget expenditures....
The nurse and Mother somehow understood, while he prepared the wheelchair to take him out of the bedroom, that she was talking about the red lines of life, a kind of limit that should not be crossed. The nurse, as if he were a competent authority, and with his red uniform as evidence of competence, told her with all certainty that it would still be time before she put on the red lines.
The two of them were engaged in some kind of argument in which the bottom line turned out to be that you can negotiate life or death, depending on how you look at the argument. In this negotiation you will then set red lines.
2.
Her death before two weeks showed of course that in these affairs there are no negotiations; no red lines. Death is not negotiable. It is a law where there is no interference, violation, corruption, exercise of influence; there is not even a court of second instance for him.
But the red lines that Mother mentioned touch the notion of the limit, namely the idea that life is not endless. My mother, as well as every student who had at least a passing grade in biology in elementary school, took the existence of a life limit for granted.
Her death brought close to a topic, that of the end of life and the need to adapt to it. In childhood - where everything seems bigger, even death is bigger. It is more incomprehensible. But, although incomprehensible in childhood, in understanding that life is not endless, we begin to talk about it. We talk inside our heads, we talk to relatives, we talk in private - we socialize a moment in which an individual's life ends.
These conversations, conversations about death, contain anxiety. Generation after generation this anxiety is conveyed with descriptions of darkness, coldness, sorrow, loss. There is no description of colored or warm death, it is always dark and cold.
But our minds create mechanisms to overcome this anxiety. We create, for almost three thousand years now, the belief or conviction that not everything ends with death, because there is life even after death. There is in the mind or faith Paradise, with all its flowers.
Pra, imazhit të ftohtësisë dhe errësirës së vdekjes i bashkëngjitet qoftë besimi, qoftë nevoja për të besuar në lule të parajsës, në një pasjete që është aq e bukur sa t’i përmbushë të gjitha nevojat tona shpirtërore.
Kështu mbërrijmë tek ideja e besimi i përjetësisë. Dhe, nëse kemi jetë pas vdekjes, rrjedhimisht vdekja është një lloj stacioni ku ndërrohen trenat e të jetuarit. Kalojmë prej një jete në tjetrën.
Kështu del se biseda për vijat e kuqe e Nënës dhe infermierit qe një bisedë rutinore, sa për të mbushur kohën prej shtëpisë deri në spital.
Shumëkush që erdhi për të na ngushëlluar - qoftë me besim intim apo dëshirë - hodhi disi në pavlerë vijat e saj të kuqe duke u shprehur se Nëna jonë duhej të ishte apo tashmë ishte në Parajsë.
Për një njeri si ajo që i ka dashur lulet, qe një dëshirë a ndjellje aspak e keqe!
3.
Ballafaqimi me idenë e vdekjes dhe pasjetës është tashmë ritual.
Kur më vdiqën disa prej shokëve në këto vitet e fundit, kisha dhe mbase ende kam një mekanizëm refuzues për ta pranuar atë. Në telefonin tim ende figurojnë emrat e tyre. Dashnori, Agroni, Fatosi. Duke qëndruar aty, më duket se disi jetojnë; po t’i fshij nga regjistri i telefonit nuk do të kenë më jetë.
Por, pos një mënyre kreative dhe evolutive për të zbutur dhembjen e vdekjes, a mos ndoshta ka dëme ideja e përjetësisë? A nuk i bëjmë dëm vetes duke mos e pranuar vdekjen të atillë çfarë është?
Një filozof suedez, Martin Hagglund, shkroi një libër për të treguar saktësisht pse kjo ide, ideja e përjetësisë, nuk është e mirë. Jo se nuk është e mirë Parajsa, por ideja e Parajsës nuk është e mirë për jetën. Sipas tij, nëse ekziston një jetë e pasosur dhe nëse besojmë se pas jetës sonë ajo e pasosura është më e mirë se kjo e para, atëherë kjo jetë që po e jetojmë nuk paska ndonjë vlerë.
Apo nëse e shndërrojmë në kategori ekonomike, nëse kemi kohë infinite, të pakufi, atëherë koha nuk ka vlerë.
Dhe kështu do të na dalë se me idenë e filozofit suedez është mirë të pranojmë se nuk ka jetë të pasosur. Sepse vetëm kështu e çmojmë jetën, të këtillë çfarë e kemi sot. Thjeshtësuar: pa e pranuar vdekjen si të pakthyeshme e kemi të vështirë ta çmojmë jetën në vlerën e saj të plotë.
4.
Duhej të mbaja fjalim në ceremoninë vjetore “Rexhai Surroi” për herë të parë pa praninë e Nënës.
Kjo ceremoni mbahet në ditën e humbjes të jetës së babait, më 22 dhjetor. Kësaj here, dy javë pas vdekjes së Nënës.
Nuk më duket se do të kishte qenë dëshirë as e babait e as e nënës që kjo të ishte ceremoni mortore. Në kuptimin që u përpoq të shpjegonte filozofi suedez, do të ketë qenë pjesë e etosit familjar se vdekjet janë një lloj kornize, me gjithë vijat e kuqe të Nënës sime, në të cilat ekzistojnë rrëfimet e jetës, të saj dhe të të tjerëve me vlerën e madhe të tyre. Sepse vetë rrëfimet janë jetë.
And, the moment we accept the "red lines", the idea that beyond death there is no life, everything we do in life takes on more and more meaning and value; the need to enjoy every meeting, every handshake, every hug and caress, every well wish for the relative of the one who is not a relative, every plan for the future, every day of peace, among us and within us.
Thus, every day should be a celebration of life.
Lini një Përgjigje