FLASH
Shkruar nga Fatos Tarifa
Although, both Berisha and Rama have one characteristic in common - both have an "authoritarian persona" - Rama is more narcissistic than the first, but equally fond of power, which he directs almost alone...
I got to know closely the well-known social democratic Prime Minister of the Netherlands, Wim Kok, when he led, in his second term (1998-2002), the government of that country. British Labor Prime Minister Tony Blair, 15 years younger than his Dutch counterpart, respectfully considered Prime Minister Kok as his mentor.
I got to know several deputy prime ministers, members of Prime Minister Kok's government and many members of the Second Chamber of the Dutch parliament.
What I can say about the politics (domestic and foreign) of Holland and about the politicians of that country can be summed up in these few words: a profoundly democratic policy of an enlightened constitutional monarchy, which has long occupied and maintains a place honored among the most developed, most industrialized and richest nations of the globe, with one of the best educational systems, with the highest degree of respect for freedoms and human rights and among the happiest peoples.
There is no doubt that the economic, social, cultural and political development of this country - one of the first republics in Europe (1581-1795) and one of its most enlightened monarchies (from 1815 to the present day) - proves the talents of this people small on the periphery of the continent – and in most of its territory below the level of the ocean – its political emancipation, but also the foresight and success of that country's political elites
The case of the 56-year-old Dutch Prime Minister (resigned these days, but still provisionally in office) Mark Rutte is significant.
Rutte became prime minister of the kingdom of the Netherlands in 2010. He has held this post at the head of the government of that kingdom for nearly 13 consecutive years, becoming the second longest-serving prime minister in Europe, after Hungarian Prime Minister Viktor Orban.
The political constellation in the Netherlands has made it possible for the liberal political party he led, the VVD (People's Party for Freedom), to create 4 coalition governments after 4 parliamentary elections in that country (in 2010, 2012, 2017 and 2021). which Mark Rutte has been chosen to lead.
If we keep in mind that the Netherlands is one of the most open, peaceful and libertine societies, with a fairly consolidated democratic system, we can easily understand the dynamics of political developments in that country.
Mark Rutte has been elected prime minister of the Netherlands 4 times, but, for various reasons, has resigned 3 times from that post: in 2012, in 2021 (along with all members of his cabinet) and a few days ago, on July 9, 2023.
Një ditë pasi kryeministri Mark Rutte dha për herë të tretë (javën që shkoi) dorëheqjen nga posti i kreut të qeverisë, ai dha dorëheqjen edhe nga posti i kryetarit të partisë së tij VVD.
Kjo do të thotë se, edhe pse Rutte mbetet të drejtojë punët e qeverisë së vendit të vet deri në zgjedhjet e reja, që do të mbahen në vjeshtë, pas atyre zgjedhjeve, edhe nëse partia e tij fiton, ose ngarkohet të krijojë një qeveri të re koalicioni, Mark Rutte nuk do të jetë më keyeministër i Hollandës. Karriera e tij politike si kryeministër i vendit të vet mbyllet këtu. Dhe ai vetë largohet nga ai post faqebardhë.
Dorëheqja e kryeministrit Rutte pak ditë më parë i lë “stafetën” e kryeministrit të dytë më jetëgjatë në Europë (pas kryeministrit Orban të Hungarisë) kryeministrit Edi Rama.
Rama është në mesin e mandatit të tij të tretë si kryeministër i Shqipërisë dhe, nëse punët shkojnë siç janë dhe siç duket se do të jenë edhe pas dy vitesh, ai mund të dojë të qëndrojë edhe për një mandat të katërt në krye të qeverisë. Kjo do të shënonte një rekord “Guinness” në Europë!
Është interesant të shihet dinamika e lëvizjeve politike në krye të qeverisë së Shqipërisë, të paktën nga viti 1997 e këtej. Socialistët kanë fituar zgjedhjet e përgjithshme pesë herë (1997, 2001, 2013, 2017 dhe 2021), ndërsa demokratët vetëm dy herë (2005 dhe 2009).
Në periudhën 1997-2005 socialistët krijuan disa kabinete qeveritarë, që u drejtuan nga gjashtë kryeministra. Në rend kronologjik ata ishin: Nano, Majko, Meta, Meta, Majko, Nano.
Pas fitores së demokratëve në zgjedhjet e vitit 2005, në krye të qeverisë erdhi Sali Berisha. Qëndroi tetë vite në atë post, por do të kishte qëndruar edhe më gjatë nëse partia e tij nuk do të kishte humbur në zgjedhjet e vitit 2013. Berisha ishte i enamoruar pas pushtetit. I obsesuar me të. I rrezikshëm me të. Fatmirësisht, në moshën që është dhe, sidomos, i shpallur një “persona non grata” nga aleatët tanë amerikanë dhe, për këtë shkak, i braktisur nga një pjesë e mirë e partisë së tij, ai ka humbur çdo shans për t’u rikthyer në krye të qeverisë së këtij vendi.
Tani mbetet Edi Rama. Ndërsa Mark Rutte përfundimisht hoqi dorë nga posti i kryeministrit të Hollandës dhe nga ai i kryetarit të partisë së tij në atë vend (poste të cilat i ka fituar përmes zgjedhjeve apo votbesimit dhe i ka rifituar pas disa dorëheqjeve), nuk duket se e njëjta gjë mund të ndodhë me liderin e Partisë Socialiste dhe kryeministrin e kësaj partie në Shqipëri, z. Edi Rama.
Edhe ky, si Berisha, edhe pse një individ dhe një politikan krejt i ndryshëm nga ai, është i enamoruar pas pushtetit dhe i obsesuar me të. Edhe pse, si Berisha dhe Rama kanë të përbashkët një karakteristikë–të dy kanë një “authoritarian persona”–Rama është më narcisist se i pari, pot po aq i dhënë pas pushtetit, të cilin e drejton thuajse i vetëm.
Unë me kohë kam vënë në dukje rrezikun e një despotizmi kryeministror në këtë republikë parlamentare tonën, në të cilën kryeministri dhe qeveria janë mbi parlamentin dhe mbi presidentin e vendit.
Le të sqaroj atë që unë nuk them. Unë nuk them se socialistët duhet të mos përpiqen t’i fitojnë sërish zgjedhjet e ardhshme parlamentare dhe ato që do të vijnë pas tyre, pra të heqin dorë nga qeverisja e vendit. Jo, unë nuk them dhe nuk dua këtë. Për mua, socialistët gjithnjë kanë qenë një parti politike më e mirë, e përbërë nga njerëz më të kultivuar dhe kanë qeverisur më mirë. Kjo është arsyeja që, ashtu si deri më sot, edhe në të ardhmen unë do të votoj për përfaqësuesit e kësaj partie.
Por, duke pohuar këtë, unë gjithashtu mendoj se, nëse “rotacioni” në qeverisje nuk nënkupton domosdo ndryshimin e partive në pushtet, ai nënkupton ndryshimin e liderëve në krye të partive politike dhe të qeverisë.
Unë jam kundër “liderëve historikë”. Historia nuk është një kohë e ngrirë, por një proces, një lëvizje e pandërprerë kushtesh, rrethanash, raportesh e marrëdhëniesh humane e institucionale, që ndryshojnë. Ky proces nuk mund as të udhëhiqet, as mund të ndihmohet e realizohet nga një individ i vetëm, sado i shquar të jetë ai.
Duke dëshiruar që Partia Socialiste ta drejtojë këtë republikë edhe më gjatë, sepse ka provuar se di të drejtojë më mirë se partitë që sot janë në opozitë, unë nuk do të doja që PS dhe qeveria e këtij vendi të drejtohen edhe më gjatë nga i njëjti njeri.
Nuk them se kryeministri Rama duhet të dorëhiqet nesër, as këtë vit, por nuk do të doja kurrësesi që në Shqipëri të kishim një tjetër Viktor Orban. Ajo që them është që z. Rama ta pranojë se dorëheqja, pas një kohe të gjatë në pushtet (sidomos kur bëhet në mënyrë jodetyruese) është një akt politik i civilizuar dhe civilizues, dhe se një lider i vërtetë duhet të jetë në gjendje të kuptojë kohën kur largimi i tij nga drejtimi i partisë së vet nga pushteti që drejton në emër të asaj partie është më i mirë e më i dobishëm se sa qëndrimi edhe më gjatë në ato pozita drejtuese e komanduese.
Mark Rutte është vetëm një shembull. Nelson Mandela është një shembull edhe më domethënës. Ky hero i lirisë provoi në mënyrë të shkëlqyer se ishte vërtet një udhëheqës i madh i vendit të vet, një njeri i mençur dhe i drejtë, jo vetëm për shkak të karakterit të tij dhe të forcës morale, të mbrujtura përmes një jete heroike e plot sakrifica, por edhe sepse diti që të zgjidhte rreth vetes njerëz të tjerë të mençur dhe të drejtë.
Pas mandatit të tij të parë si president i Afrikës së Jugut (1994-1999), Mandela zgjodhi që të mos qëndronte më në atë post për një mandat të dytë, edhe pse, për të, një mandat i dytë do të kishte qenë gjëja më e sigurtë në botë. Pas kësaj, ai jetoi edhe 14 vite të tjera. A e përfytyroni dot një kryeministër shqiptar, i cili, pasi fiton në zgjedhje, me dëshirën e tij të heqë dorë nga pozita që mban pas një mandati të vetëm? Berisha dje? Rama sot?
Ata shqiptarë që sot janë mbi të tridhjetat kanë lindur e janë rritur me Sali Berishën “nëpër këmbë”. Berisha u ka “mbirë në sy”. Rama më pak, por edhe atë u bë rreth një çerek shekulli që e kemi “nëpër këmbë”.
Kjo është një kohë e gjatë, një kohë shumë e gjatë për një popull që të mos ketë mundësi të “provojë” një tjetër politikan në krye të qeverisë që del nga ajo parti, së cilës ai i jep shumicën e votave të tij.
Unë nuk dëshiroj që 16-vjeçarët e sotëm, të cilët e kanë njohur Ramën si kryeministër të vendit të tyre qysh kur nisën klasën e parë, pra kur ishin vetëm 6 vjeç, të kenë të njëjtin kryeministër edhe kur të mbarojnë studimet universitare. Vetë Rama dhe çdokush tjetër në vendin e tij nuk do të kishte të drejtë dhe nuk do të duhej të drejtonte për kaq gjatë një qeveri në emër të dhe për të mirën e brezave të rinj.
Unë e kuptoj–dhe dëshiroj–që Partia Socialiste në Shqipëri, nëse misioni i saj dhe mënyra e qeverisjes së saj i shërbejnë përparimit të kombit dhe rritjes së mirëqenies së përgjithshme, ta drejtojë këtë vend edhe me gjatë. Në Suedi, Partia Socialdemokrate e atij vendi ka marrë për afro gjysmë shekulli (nga mesi i viteve 1930 deri në mesin e viteve 1980) mbi 40% të votave të suedezëve dhe ka qenë në krye të qeverisjes së atij vendi pa ndërprerje nga viti 1932 deri më 1976, pra për 44 vite me radhë–dhe përsëri nga viti 1982 deri më 2022, me përjashtim të periudhave 1991–94 and 2006–14.
Suksesi politik dhe ekonomik i socialdemokratëve në atë vend e bënë Suedinë shtetin social par excellence apo, siç shpreheshin Gunnar dhe Alva Myrdal, vendin ideal të një “cradle-to-death welfare state”.
But with the exception of Prime Minister Per Albin Hansson (under the circumstances at the beginning and during the Second Snow War) and Prime Minister Tage Erlander (after Hansson's death), no other Swedish social democratic leader has remained at the head of the party or a social democratic government. in that country for more than one or two terms, even if his party won the election.
We are neither Swedish nor Dutch and we cannot become. Neither we, the Albanian citizens, nor the politicians who run this country. But can't we learn from them how to behave politically and how to improve and strengthen our democracy?
And shouldn't the head of the largest political party and the prime minister of the country be the first to set an example?
Lini një Përgjigje