FLASH
Shkruar nga Philip Schwarm
Ngjashmëritë dhe dallimet mes familjes klasike mafioze dhe shtetit mafioz, roli i “Capo di tutti capi” dhe rasti i ...
Termi sociologjik “shtet mafioz” u përkufizua në vitin 2016 nga sociologu hungarez Bálint Magyar. Në këtë kontekst, po paraqes disa vëzhgime krahasuese.
Shteti mafioz zakonisht është i organizuar mbi parimet e “Cosa Nostra-s” siciliane. Në krye qëndron “Capo di tutti capi”, që flet dhe urdhëron, ndërsa bosët vartës zbatojnë urdhrat, duke i betuar besnikëri absolute deri në vdekje, si "njeriu i nderit" më i mençur dhe më i mirë.
E njëjta logjikë funksionon në nivel kombëtar dhe lokal. Të gjithë së bashku përbëjnë një familje mafioze të lumtur, e ndërtuar mbi bindje të verbër dhe besnikëri totale. Besimi i tyre është në gjithçka, mbi gjithçka dhe nën të.
Pushteti politik është çelësi i shtetit mafioz. Në mënyrë figurative, ai që ka një armë në dorën e djathtë do të ketë edhe ar në dorën e majtë. Prandaj, kumbari kryesor sigurohet që kumbarët e varur ta nxjerrin përgjithmonë pushtetin e tyre nga i tiji. Në këtë drejtim, ai herë pas here i poshtëron publikisht ata në mënyrë që të gjithë të kuptojnë se ai është gjithçka dhe ata nuk janë asgjë.
Në një shtet të tillë nuk ka hapësirë për përplasje të brendshme. Mjafton që kreu të përjashtojë një anëtar dhe ky humbet menjëherë çdo rëndësi. Megjithatë, përfitimet materiale zakonisht nuk i hiqen, sepse frika nga humbja e tyre, e shoqëruar me ndëshkim dhe poshtërim, garanton respektimin e rreptë të omertës. Praktikisht, dëshmia penduese është e pamundur.
Hierarkia në një shtet mafioz është e rëndësishme, por jo thelbësore. Shpesh një shofer, i afërm i ngushtë ose mik i kumbarit kryesor ka më shumë pushtet sesa një person që fiton të ardhura, këshilltar, drejtues operacionesh dhe të ngjashëm të njohur zyrtarisht. Në këtë kontekst, shumë anëtarë të familjes mafioze kanë një funksion shtetëror vetëm për të mbuluar gjurmët dhe për të mbjellë konfuzion. Edhe pse askush nuk i pyet ata për asgjë, jeta e tyre duke luajtur role kukullash ia vlen.
Shteti mafioz synon të vërë nën kontroll mediat, gjyqësorin, partitë politike dhe të gjitha institucionet, pa përjashtim. Kjo arrihet gradualisht përmes ryshfetit, frikësimit dhe, në raste të caktuara, përdorimit të dhunës. Ndërkohë, ruhet me kujdes pamja e jashtme e rendit ligjor: ligjet zbatohen në mënyrë selektive dhe arbitrare, shpesh duke u deformuar qëllimisht.
Ashtu si në mitologjinë klasike mafioze, kreu i shtetit mafioz garanton pandëshkueshmërinë e vartësve. Për sa kohë ai i mbron, ata e mbrojnë atë. Parimi i interesit të ndërsjellë mbetet themelor.
Ashtu si kumbari i Cosa Nostra-s flet për nderin, familjen dhe traditat, edhe kreu i një shteti mafioz, përdor vazhdimisht retorikën e armiqve të jashtëm dhe të brendshëm, tradhtarëve dhe kërcënimeve. Pas kësaj gjuhe, fshihet përvetësimi i burimeve të vendit.
Nëse lexuesi mendon se ky koment i referohet Qeverisë aktuale në Serbi dhe situatës në të, ai ka plotësisht të drejtë. /Përshtatur nga Vreme/
Ne Serbi nuk e di po ne Shqiperi , PO.