FLASH
Shkruar nga PamfletiÇdo rrëshqitje drejt një modeli të centralizuar të tipit “super-kryeministër” nuk është vetëm krizë e brendshme italiane – është alarm për të gjithë arkitekturën politike evropiane...
Shumica qeverisëse në Itali është më e shqetësuar se opozita për reformën zgjedhore, ndërsa reforma kushtetuese për modelin e qeverisjes mbetet pezull. Në horizont shfaqet një plan i qartë: ndërtimi i një super-kryeministrie të stilit Meloni, që rrezikon të rrëshqasë sistemin italian drejt një modeli post-demokratik.
Në mes të legjislaturës, qendra e djathtë italiane ka nxjerrë përpara axhendës një propozim për reformë të ligjit zgjedhor, përpara vetë reformës kushtetuese. Synimi është i qartë: të garantohet një shumicë automatike për partinë e kryeministrit në të dyja dhomat e Parlamentit, nëpërmjet bonuseve të votës dhe skemave artificiale të përfaqësimit.
Ky model, që lidhet me ndryshimet në nenin 92 të Kushtetutës italiane, nuk është thjesht teknikalitet zgjedhor. Është një manovër politike për të përqendruar pushtetin ekzekutiv, duke e lidhur direkt rezultatin zgjedhor me emrin e kryeministrit. Në dukje, një “stabilitet i dëshiruar”. Në thelb, një rrezik për përfaqësimin dhe balancat demokratike.
Një sistem i projektuar për të shmangur Mattarella-n
Pse nxitimi? Sepse zgjedhjet parlamentare janë parashikuar për në vitin 2027, ndërsa mandati i Presidentit Sergio Mattarella skadon në 2029. Nëse reforma kushtetuese do të futet në referendum, ajo do të përballte Melonin direkt me Mattarella-n, i cili është shumë më popullor dhe përfaqëson një simbol të qëndrueshmërisë institucionale në Itali.
Për të shmangur këtë përplasje, Meloni po tenton që së pari të ndryshojë ligjin zgjedhor, e më pas të diktojë drejtimin e reformës kushtetuese. Kjo qasje është një kalkulim strategjik, por që përmban rreziqe të mëdha për ekuilibrin institucional.
Gjykata Kushtetuese e ka thënë fjalën: bonuset nuk justifikojnë deformimin!
Vendimet nr. 1/2014 dhe nr. 35/2017 të Gjykatës Kushtetuese kanë vendosur qartë:
-Nuk lejohet bonus qeverisës që shkel proporcionalitetin.
-Vota preferenciale dhe përfaqësimi i pakicave duhet të mbrohen.
-Pragu elektoral duhet të jetë i arsyeshëm dhe jo penalizues për partitë e vogla.
Pra, çdo tentativë për të vendosur një sistem me “zonë bonus” në shërbim të shumicës, nuk mund të kalojë pa ndëshkimin institucional. Meloni e di këtë. Prandaj po përpiqet të ndryshojë rregullat pa përplasur drejt në fytyrë Kushtetutën – një manovër e ngadaltë, por e thellë.
Ligji zgjedhor nuk është pronë e shumicës
Në çdo demokraci funksionale, ligji zgjedhor duhet të miratohet me konsensus, jo me akt force nga një shumicë parlamentare që përfaqëson një pakicë numerike të vendit. Përndryshe, ai bëhet instrument manipulimi, jo rregull loje.
Nëse Meloni përpiqet ta ndryshojë e vetme, pa marrë në konsideratë opozitën dhe pasojat afatgjata, ajo rrezikon të përsërisë gabimin e Matteo Renzit – që tentoi të bëjë reformë me ngut dhe u rrëzua nga referendumi.
Një paralajmërim për Evropën, jo vetëm për Italinë
Italia është një nga demokracitë themeluese të BE-së. Çdo rrëshqitje drejt një modeli të centralizuar të tipit “super-kryeministër” nuk është vetëm krizë e brendshme italiane – është alarm për të gjithë arkitekturën politike evropiane.
Çështja nuk është thjesht teknike. Është politike, është kulturore dhe është ekzistenciale për vetë identitetin demokratik të Italisë./Pamfleti
Lini një Përgjigje