Kosova16 Mars 2023, 17:21

Takimet Kurti-Vuçiç dhe plani i Perëndimit për të larguar Moskën nga Ballkani

Shkruar nga Pamfleti

Takimet Kurti-Vuçiç dhe plani i Perëndimit për të

Prandaj, për SHBA-BE strategjia për të funksionuar, ka nevojë për një plan afatgjatë të besueshëm që Serbia dhe Kosova të nguliten më shumë në institucionet perëndimore. Përndryshe, Ballkani do të mbetet i pambrojtur ndaj manipulimeve. Gjysmë-masat do të përbëjnë një ftesë virtuale për Rusinë për t'u kthyer në rolin e saj tradicional për të shkaktuar trazira.

Edhe pse luftimet vazhdojnë në Ukrainë, një luftë më pak e dukshme po zhvillohet midis Rusisë dhe Perëndimit diku tjetër në periferi të Bashkimit Evropian. Me luftën që shteron burimet e saj, Moska ka qenë më pak në gjendje të projektojë fuqi përtej kufijve të saj dhe fuqitë perëndimore po lëvizin për të përfituar nga vakumi i krijuar.

Kjo është ajo që po ndodh tani në Ballkanin Perëndimor, ku muajin e kaluar pati shenja të dukshme përparimi në përpjekjet për të zgjidhur një mosmarrëveshje të gjatë midis Serbisë dhe Kosovës. Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiç u takuan në Bruksel dhe ranë dakord në parim për një propozim normalizimi mes dy vendeve. Asnjë dokument nuk u nënshkrua, negociatat janë ende duke u zhvilluar për një udhërrëfyes. Por ka optimizëm se një përparim është i arritshëm.

Të dy krerët do të takohen përsëri të shtunën, për të nënshkruar marrëveshjen dhe për t'i dhënë një goditje ndikimit rus në rajon. Shtetet e Bashkuara dhe partnerët e saj evropianë po zbulojnë se duhet të ecin në një litar të hollë, duke u përpjekur të marrin një ish-aleat rus dhe ta kthejnë atë në aleatin e tyre. Kjo strategji moralisht e paqartë mund të rezultojë të jetë jashtëzakonisht e rëndësishme. Por nuk është pa rreziqe.

Rusia ka qenë tradicionalisht një mbështetëse kryesore e Serbisë në mosmarrëveshjen e saj me Kosovën pro-perëndimore dhe demokratike. Edhe pse Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008, më shumë se një dekadë pas përfundimit të luftërave të përgjakshme jugosllave, Serbia ka refuzuar ta njohë atë. Tensionet në veriun e Kosovës me shumicë serbe vitin e kaluar kërcënuan të eskalonin në dhunë. Nacionalistët serbë nuk mund ta pranojnë veten se Kosova është zhdukur prej kohësh dhe mbështetja e Rusisë për kauzën e tyre e ka lejuar Moskën të mbajë një kontroll cinik mbi politikën e Serbisë.

Marrëveshja e propozuar nga BE-ja, me mbështetjen e SHBA-së, është përshtatur si një zgjidhje e përkohshme. Serbia nuk do të duhej ta njihte zyrtarisht Kosovën, por të dy vendet do të njihnin sovranitetin e njëri-tjetrit. Negociatorët perëndimorë thuhet se i kanë kërcënuar të dyja palët me pasoja për mosrespektimin e tyre dhe u kanë paraqitur atyre një version të marrëveshjes "merre ose lëre". Por në përpjekje për ta tërhequr me vendosmëri Serbinë nga orbita e Rusisë, SHBA dhe BE kanë bërë të pamundurën për të përmbushur disa kërkesa kryesore serbe dhe kanë ushtruar presion të madh mbi udhëheqjen e Kosovës.

Dy nga këto kërkesa bien në sy. Ndërmjetësuesit këmbëngulin që Kosova të fillojë menjëherë përmbushjen e marrëveshjes së vitit 2015 për të themeluar Asociacionin e Komunave me shumicë serbe (ASM), një organ që do t'i jepte autonomi shtesë pakicës 5 për qind serbe që jeton në Kosovë. Ndërmjetësuesit thuhet se janë gjithashtu të hapur ndaj insistimit të Serbisë që Kosova të angazhohet me shkrim se nuk do të aplikojë për anëtarësim në OKB pa pëlqimin e pesë anëtarëve të përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Kurti është pajtuar me thelbin e propozimit, por ka kritikuar hapur qasjen e ndërmjetësve. Ai argumenton se Serbia ka vonuar njohjen e plotë të Kosovës për më shumë se një dekadë duke zvarritur dialogun e udhëhequr nga BE dhe se Vuçiç po shpërblehet pavarësisht refuzimit të tij për t'u lidhur plotësisht me politikën perëndimore për Ukrainën. Kurti po ngec gjithashtu në ASM. duke vënë në dukje një vendim gjykate që gjeti pjesë të marrëveshjes jo kushtetuese. Frika e përhapur në Kosovë është se ASM mund të përfundojë si entiteti Republika Srpska në Bosnje. E konceptuar si një masë për t'i dhënë fund luftës në vitin 1995, duke u dhënë serbëve të Bosnjës autonomi të gjerë, ajo e ka bërë shumë të vështirë qeverisjen e Bosnjës dhe vazhdon të nxisë secesionizmin në politikën e polarizuar.

Gjatë diplomacisë së vorbullës, diplomatët amerikanë kanë ftuar Kosovën që të propozojë një model të pranueshëm ASM. Zgjidhja e kësaj çështje sipas pëlqimit të të gjithëve është thelbësore për forcimin e marrëveshjes mes Kurtit dhe Vuçiqit kur ata të takohen përsëri në fund të kësaj jave.

Gjithashtu ende nuk është e qartë se çfarë ëmbëlsuesish do t'i ofrohen Kosovës. Nëse dera e OKB-së do të mbetet e mbyllur për momentin, Kosova duhet të ketë një rrugë të hapur drejt anëtarësimit në NATO dhe BE. Të dyja janë aktualisht të bllokuara nga një pjesë e vogël evropiane që nuk e njohin atë si shteti: Greqia, Spanja, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja.. Kompromiset janë të pashmangshme në diplomacinë e suksesshme dhe në një kuadër më të gjerë gjeopolitik, strategjia e Perëndimit është e shëndoshë. Një marrëveshje do të dobësonte kontrollin e Kremlinit mbi Ballkanin dhe mund ta vendoste rajonin në një rrugë drejt integrimit përfundimtar në Perëndim.

Por nëse marrëveshja vetëm zbut tensionet etnike në afat të shkurtër me koston e sovranitetit të qëndrueshëm të Kosovës, ajo do ta lërë rajonin të paqëndrueshëm.

Vetë Serbia do të duhet të ndryshojë. Vuçiç e ka dëshmuar veten se është një autoritar me një bërthamë nacionaliste. Për më shumë se një dekadë, ai është balancuar me kujdes mes Perëndimit, Rusisë dhe madje edhe Kinës. Por pavarësisht aktit balancues, shoqëria serbe vitet e fundit ka lëvizur në një drejtim antiperëndimor, pasi mediat e kontrolluara nga shteti nxitin Putinofilinë e shfrenuar dhe narrativat kryesore revizioniste për të kaluarën e afërt të Serbisë gjatë kohës së luftës.

Është joshëse të mendosh se një regjim autoritar mund të ndryshojë kursin vetëm nëse vendos ta bëjë këtë. Por rrallëherë është kaq e thjeshtë apo e lehtë. Sapo të çlirohet, bacili i nacionalizmit mund të jetë i vështirë për t'u përmbajtur. Prandaj, për SHBA-BE strategjia për të funksionuar, ka nevojë për një plan afatgjatë të besueshëm që Serbia dhe Kosova të nguliten më shumë në institucionet perëndimore. Përndryshe, Ballkani do të mbetet i pambrojtur ndaj manipulimeve. Gjysmë-masat do të përbëjnë një ftesë virtuale për Rusinë për t'u kthyer në rolin e saj tradicional për të shkaktuar trazira./Përshtati “Pamfleti” nga “The Washington Post

kosovë-serbi dialogu shba-be rusia