FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Qeveria na ka ofruar tri figura për të na qetësuar, dhe ia vlen t'i marrim një nga një. Diella, ministrja e gjeneruar nga inteligjenca artificiale në detyrë që prej 11 shtatorit 2025. Ylli, asistenti dixhital i fermerit, i prezantuar më 1 qershor nga ministri Andis Salla. Dhe e treta, Besa, dokumenti i zbuluar më 24 korrik 2026 si reflektim për mandatin e katërt.
Diella u shit si garancia që tenderat do të ishin njëqind për qind të lirë nga korrupsioni, sepse algoritmi nuk merr ryshfet. Problemi është se algoritmi mori fytyrë. Fytyra dhe zëri i Diellës i përkasin aktores Anila Bisha, e cila deklaroi se kurrë nuk dha pëlqimin dhe kërkoi një milion euro dëmshpërblim. Ministrja e transparencës nisi ekzistencën me një imazh të marrë pa leje. Kjo është e para nga tri arsyet pse besimi vjen me vështirësi.
Ylli fliste shqip, në kohë reale, nga çdo telefon, dhe premtoi të ishte ndihmësi i çdo fermeri. Demonstrimin e bëri Manjola Hafizi, kultivuese mjedre. Vetëm një gjë nuk kishte në sistem: naftën e subvencionuar dhe plehun kimik të përballueshëm që fermeri i kërkonte realisht. Ylli të jep informacion agronomik, orientim, skema, dhe asgjë nga ajo që zgjidh problemin. Të fal një yll në celular kur ty të duhet një cisternë në arë.
Besa është e ndryshme nga të dyja. Diella dhe Ylli nuk kërkojnë asgjë; janë dekor i një revolucioni dixhital që synohet t'i shitet Gjermanisë. Besa është e vetmja që kërkon diçka prapa: besimin tënd. Dhe e kërkon pikërisht atëherë kur populli ka dy muaj që del çdo ditë në shesh, sepse kësaj qeverie i ka mbetur vetëm një gjë për t'i dhënë qytetarit, mbytjen e çdo shprese. Besa kërkohet nga i njëjti pushtet që e ktheu protestën e përditshme në normalitet, dhe tani, në ditën e 56-të, del e kërkon besimin sikur të mos kishte asnjë lidhje me arsyen pse rruga nuk zbrazet.
Prandaj përgjigjja është e thjeshtë. Diellës nuk i besojmë edhe sepse nisi me një fytyrë të vjedhur. Yllit nuk i besojmë, sepse na dha dritë kur na duhej naftë. Besës nuk i besojmë, sepse është produkti i vetëm nga të tria ku koston e mospërmbushjes nuk e paguan algoritmi, por qytetari që beson. Besa nuk kërkohet, besa mbahet. Dhe një qeveri që e kërkon në ditën e 56-të të protestës, e ka pranuar vetë se e ka humbur përgjithmonë... /Pamfleti
Diella doli me moral te dobet, pasi sic tha ky piçketori "do kujdeset per 83 femijet e rinj...", me pakfjale 83 kopila... Ylli u fik se naftes mundet vetem ti marrim ere Ndersa me dokumentin besa te marre e te fshije by..en se nuk i hyn ne pune me per asgje, ose ta ruaje qe ta kete per lexim tek 7-te penxheret
Ekziston një fabul e vjetër për Stalinin. Thuhet se, në një darkë me drejtuesit e lartë të regjimit, ai mori një pulë dhe filloi t’i këpuste puplat njëra pas tjetrës. Pula dridhej nga dhimbja, përpiqej të largohej, por ishte e dobët dhe e pafuqishme. Kur mbeti pothuajse e zhveshur, Stalini hodhi disa kokrra grurë përpara saj. Pula, e rraskapitur dhe e uritur, u kthye dhe filloi t’i hante. Atëherë ai u tha të pranishmëve: "Shikoni si qeveriset një popull, mjafton ta mbash të uritur dhe do të vijë pas teje edhe kur ti e ke dëmtuar." Fabula e pulës është një pasqyrë për çdo qeveri që harron se qytetari nuk është një spektator i teatrit politik, por pronari i shtetit. Rëndësia e saj qëndron te paralajmërimi se çdo pushtet që e sheh qytetarin jo si sovran, por si subjekt për t’u menaxhuar, përpiqet ta mbajë atë midis frikës dhe varësisë. Kjo fabul na mëson se pushteti nuk mbahet vetëm me forcë. Mbahet edhe duke e bërë qytetarin të varur. Ta mbash gjithmonë aq pranë mbijetesës, sa çdo thërrime t'i duket dhuratë. T'i thuash se është privilegj të marrë atë që në fakt është e drejta e tij. T'i shesësh si sukses atë që duhej të ishte detyrim. T'i kërkohet mirënjohje për atë që në fakt i takon. Gjatë qeverisjes së Edi Ramës është krijuar një hendek gjithnjë e më i madh mes atyre që marrin vendime dhe atyre që jetojnë pasojat e tyre. Një hendek ku qytetari dëgjon për rritje ekonomike, ndërsa në portofol ka përherë më pak; dëgjon për sukses, ndërsa në shtëpi bën llogari; dëgjon për një të ardhme europiane, ndërsa shumë të rinj e emigrojnë për një të ardhme diku tjetër. Pensionisti shqiptar nuk kërkon luks. Kërkon vetëm që pensioni të mos jetë një dilemë e përditshme: a do blej ilaçet apo do blej ushqimet? Por ndërkohë, politika duket se ka një tjetër problem madhor: komoditetin e saj. Rrogat e deputetëve rriten. Diskutohet për një ndërtesë të re për Kuvendin. Kërkohen ambiente më moderne. Jetojmë në këtë qeverisje, ku disa njerëz shqetësohen se mos parlamenti nuk është mjaftueshëm madhështor, ndërsa shumë qytetarë shqetësohen nëse frigoriferi do të mbetet bosh para fundit të muajit. Kjo është forma më moderne e fabulës së Stalinit: pula nuk mbahet më vetëm me frikë. Mbahet edhe me statistika, me slogane dhe me konferenca shtypi. Kur qytetarët dalin në shesh dhe thonë "mjaft", pushteti shpesh kërkon ta përkthejë zemërimin e tyre në një gjuhë më të butë. Protestuesit nuk qenkan të pakënaqur; qenkan thjesht me "pritshmëri të larta". Nuk kërkojnë ndryshim; kërkojnë "përmirësim qeverisjeje". Është aftësi e veçantë politike: ta dëgjosh një popull që kërkon përgjegjësi dhe t’i përgjigjesh me një fjalor menaxherial. Dhe atëherë vjen propaganda. Vjen fjala e bukur. Vjen slogani. Vjen premtimi i radhës. Vjen broshura me një emër të madh: "Besa". Një fjalë e bukur, e lashtë. Një fjalë që shqiptarët e kanë mbajtur për shekuj si simbol nderi dhe fjale të mbajtur. Sepse gjithmonë është më e lehtë të shtypësh një faqe me fjalë të mëdha sesa të ndryshosh realitetin e njerëzve të zakonshëm. Por besa nuk prodhohet në shtypshkronjë. Nuk ngjitet në kopertinë. Nuk shpërndahet me konferencë. Besa matet atje ku jeton qytetari: te pensioni i tij, te paga e tij, te mundësia e fëmijës së tij për të qëndruar në vendin e vet, te bindja se ligji vlen njësoj për të gjithë. Sepse një popull mund të durojë shumë. Mund të durojë kriza, vështirësi, sakrifica. Mund ta ushqesh një popull me premtime për një kohë. Mund ta mbash të heshtur me frikë për një periudhë. Mund ta mbulosh realitetin me propagandë për disa vite. Por nuk mund t’i kërkosh përgjithmonë një populli të durojë puplat që i janë këputur. Sepse vjen një ditë kur pula nuk shikon më grurin. Shikon dorën që ia hodhi. Dhe pyet: "Pse duhet të të falënderoj për thërrimet, kur ti më more gjithçka tjetër?" "Sa kohë do të më kërkohet të duroj, ndërsa ata që më kërkojnë durim jetojnë gjithnjë më mirë?" Kjo është pyetja që e bën të rrezikshme çdo qeveri të shkëputur nga realiteti. Sepse pula e fabulës në fund nuk ndryshoi sepse iu dha gruri. Ndryshoi sepse kuptoi se kush ia kishte hequr puplat. Dhe një popull që e kupton këtë nuk kërkon më thërrime. Kërkon dinjitet. Dhe dinjiteti nuk blihet me broshura. Ka një ndryshim që çdo autokrat, çdo qeveri e vetëkënaqur dhe çdo propagandë e harron. Pula e fabulës ishte vetëm një. Populli nuk është. Dhe historia ka treguar se kur njerëzit pushojnë së besuari propagandën dhe fillojnë t'i besojnë syve të tyre, as broshurat, as sloganet, as ekranet, as fasadat nuk mjaftojnë më. Në fund mbetet vetëm pyetja që ngre vetë fabula: Sa kokrra gruri mjaftojnë për të harruar puplat e këputura?